Tranh cãi an toàn trẻ em trên mạng xã hội chưa có hồi kết

Một vụ việc điển hình cho thấy rủi ro của trẻ em trên mạng xã hội xảy ra với một thiếu niên tại Mỹ, khi em bị lừa, tống tiền và ép tạo nội dung nhạy cảm trên Snapchat. Hình ảnh sau đó bị phát tán trên Twitter, nay là X, và chỉ bị gỡ bỏ sau nhiều lần khiếu nại tới cơ quan chức năng.

Theo các chuyên gia, việc tạo và phát tán nội dung xâm hại tình dục trẻ em, gọi là CSAM, là một trong những nguy cơ nghiêm trọng nhất đối với trẻ em khi sử dụng Internet. Ngoài ra, mạng xã hội còn bị cho là gây ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe tâm thần, khiến trẻ dễ rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm hoặc bị bắt nạt trực tuyến.

Tranh luận hiện nay tập trung vào việc ai phải chịu trách nhiệm chính trong việc bảo vệ trẻ em: các nền tảng công nghệ, chính phủ, phụ huynh hay nhà trường. Dù nhiều người đồng thuận rằng Internet cần an toàn hơn cho trẻ, vẫn chưa có giải pháp thống nhất.

Một hướng tiếp cận là thông qua pháp lý. Ngày 24/3, bồi thẩm đoàn bang New Mexico phán quyết Meta phải chịu trách nhiệm vì gây hiểu lầm về mức độ an toàn và để xảy ra hành vi khai thác trẻ em trên nền tảng, yêu cầu nộp phạt 375 triệu USD. Ngày hôm sau, một bồi thẩm đoàn tại Los Angeles kết luận Meta và Google đã thiết kế nền tảng gây nghiện cho người dùng trẻ, buộc hai công ty bồi thường tổng cộng 3 triệu USD.

Các phán quyết này được xem là bước ngoặt trong việc buộc các nền tảng chịu trách nhiệm, dù trước đây họ thường được bảo vệ bởi Điều 230 của Đạo luật Truyền thông năm 1996, cho phép không chịu trách nhiệm về nội dung do người dùng đăng tải.

Song song đó, nhiều đề xuất luật mới đang được xem xét, nổi bật là Kids Online Safety Act (KOSA). Dự luật yêu cầu các công ty công nghệ có “nghĩa vụ chăm sóc”, tức phải chủ động ngăn chặn các tác động tiêu cực như nghiện mạng xã hội, rối loạn ăn uống, bạo lực hay lừa đảo.

Tuy nhiên, KOSA cũng gây tranh cãi. Các tổ chức như ACLU hay Electronic Frontier Foundation cho rằng dự luật có thể xâm phạm quyền riêng tư và tự do ngôn luận, khi buộc nền tảng tăng cường giám sát và thu thập dữ liệu người dùng.

Một giải pháp khác được đề xuất là xác minh độ tuổi. European Commission đang phát triển ứng dụng xác minh tuổi, trong khi nhiều bang tại Mỹ đã ban hành luật yêu cầu các nền tảng kiểm tra độ tuổi người dùng. Tuy nhiên, giải pháp này cũng vấp phải lo ngại về bảo mật dữ liệu và khả năng bị lách luật.

Ngoài Mỹ, một số quốc gia như Australia hay Indonesia đã áp dụng các biện pháp hạn chế hoặc cấm mạng xã hội đối với thanh thiếu niên. Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo việc cấm hoàn toàn có thể khiến trẻ mất đi cơ hội tiếp cận thông tin và giao tiếp.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia nhận định không có giải pháp đơn lẻ nào có thể giải quyết toàn diện vấn đề. Thay vào đó, cần sự phối hợp giữa nhiều bên để xây dựng môi trường trực tuyến an toàn hơn cho trẻ em, trong khi vẫn đảm bảo quyền riêng tư và tự do cá nhân.