Kinh thành Thăng Long qua tranh họa cổ

Tranh Vua Lê xuất cung

Hàng chục năm cất công sưu tầm, họa sỹ Trịnh Quang Vũ nhận thức được mình đang nắm trong tay những sử liệu vô cùng quý giá. Từ những bảo tàng, thư viện nổi tiếng của phương Tây, qua nhiều nguồn quen biết, ông Vũ đã tìm được những bức tranh cổ của khách du lịch và giáo sĩ đến Việt Nam từ cuối thế kỷ 14 đến thế kỷ 17.

Đối chiếu với lịch sử, văn hóa của vùng đất trong từng giai đoạn cho thấy, những bức tranh đã thể hiện chân thực chốn kinh thành xưa, từ lâu đài, thuyền bè đến trang phục, nghi lễ, tất cả cho thấy một Thăng Long hơn hẳn chúng ta nghĩ.

Họa sĩ Trịnh Quang Vũ cho biết: “Tranh của người nước ngoài và cả người Việt Nam vẽ khiến chúng ta ngạc nhiên. Cái hoành tráng trước kia chỉ xem trong tài liệu bằng chữ thôi, sử ghi thôi. Ví dụ như nói rằng, duyệt binh 15 vạn quân, thủy binh các đoàn thuyền, rồi 3-4 trăm con voi, tức là một rừng người, xem bằng chữ thì mình không hình dung được, xem bằng tranh thì mình thấy đúng là ghê gớm”.

Từ gần 80 bức họa cổ, họa sỹ Trịnh Quang Vũ và các đồng nghiệp đã lao động cật lực trong hơn 2 tháng để có một bộ tranh Thăng Long khổ lớn. Những bức tranh mô tả sống động và chân thực cảnh sinh hoạt dân gian, chốn cung đình, những công trình kiến trúc, cuộc sống sầm uất trên bến dưới thuyền ở chốn kinh thành xưa.

Họa sĩ Trịnh Quang Vũ giới thiệu: “Đây là bức tranh được các họa sĩ phương Tây vẽ, bức tranh nhìn từ sông Hồng vào kinh thành Thăng Long. Kinh thành Thăng Long thế kỷ 18 vào thời kỳ hưng thịnh gọi là Vương quốc Đông Kinh hay Vương quốc đàng ngoài. Những người phương Tây đi du lịch sang đây, có thể gọi là marketing, họ sang du lịch, về họ vẽ lại, in sách để giới thiệu với người phương Tây sang vương quốc Đông Kinh. Chính vì vậy họ giới thiệu rất tỉ mỉ, từ thuyền bè, ăn mặc, nhà cửa, cung điện lâu đài, và họ rất ngạc nhiên, họ nói đây thuộc vào loại những kinh đô đẹp nhất châu Á. Họ có so sánh với Venice và cho rằng, vào những phiên chợ, ngày Rằm, mồng Một thì thậm chí còn đẹp hơn cả Venice”.

Trong bức tranh cổ, họa sỹ Trịnh Quang Vũ thích thú khi tìm ra địa danh còn lưu giữ đến ngày nay. Đoan Môn theo sử sách được xây dựng từ đầu thời Lê, dựa theo kiến trúc 5 cửa dành cho vua và quan lại ra vào. Đoan Môn vẫn còn gần như nguyên vẹn trong quần thể di tích Hoàng Thành Thăng Long.

Họa sỹ Trịnh Quang Vũ đã tới đây nhiều lần để nghiên cứu, nhưng lần này ông có thể ngắm Đoan Môn ở một góc rộng. Chẳng hề có sự đổi thay so với những bức họa cổ. Họa sỹ Trịnh Quang Vũ cũng như nhiều người con của Hà Nội đang gắng sức lưu giữ cái hồn cốt của đất kinh kỳ với một sự tự hào, niềm vui sướng và có cả chút tiếc nuối...