Ngày định mệnh của hàng chục ngân hàng?

Vậy sau ngày 31/12, số phận các ngân hàng không đủ 3000 tỷ đồng sẽ ra sao, và điều gì sẽ xảy ra khi hệ thống ngân hàng của Việt Nam có tới 50% các ngân hàng dừng, giải thể, hoặc bị sáp nhập đang là những câu hỏi gây nhiều băn khoăn cho cả giới tài chính ngân hàng cũng như xã hội.

Với số vốn hiện có là 2000 nghìn tỷ đồng, bằng cách phát hành thêm 100 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với giá chào báo là 10.000 đồng một cổ phiếu. Nghĩa là mỗi cổ đông sở hữu 2 cổ phiếu cũ sẽ được quyền mua 1 cổ phiếu phát hành thêm. Ngân hàng Tienphongbank đã hoàn thành mục tiêu tăng vốn lên 3000 tỷ đồng vào những ngày cuối cùng trong lộ trình tăng vốn lên 3000 tỷ.

Ông Nguyễn Hồng Đức, Phó TGĐ Tienphongbank: “Chúng tôi tăng vốn khá thuận vì đã có phương án với cổ đông hiện hữu của mình, các cổ đông đều biết và đã hoàn thành việc tăng vốn trong tháng 12 này, khoảng cuối tháng này sẽ hoàn tất thủ tục”.

Song cũng vào những ngày cuối cùng của lộ trình tăng vốn, nghĩa là chỉ còn chưa đầy 20 ngày nữa bên cạnh Tienphongbank, vẫn còn khoảng trên dưới 20 ngân hàng khác vẫn đang ở mức vốn dưới 3000 nghìn tỷ. Câu hỏi được quan tâm nhất vào lúc này đó là, sẽ có bao nhiêu ngân hàng trong số này cán đích đúng hạn khi mà thời gian chỉ còn tính từng ngày.

Ông Nguyễn Trí Hiếu, Chuyên gia Ngân hàng: “Mặc dù các ngân hàng đều loan báo là được Ngân hàng nhà nước chấp thuận, nhưng tất nhiên việc chấp thuận cho đến khi thực hiện chưa ai rõ. Khó phỏng đoán có 20 ngân hàng tăng vốn thì bao nhiêu ngân hàng sẽ thực hiện được, nhưng khả năng tất cả thực hiện được là thấp”.

Theo ước tính, để hoàn thành đợt tăng vốn đúng hạn, riêng trong tháng 12 này, số vốn cần để các ngân hàng tăng vốn điều lệ theo phương án chào bán cổ phần là hơn 10 nghìn tỷ đồng, tương đương hơn 1 tỷ cổ phiếu bằng mệnh giá. Câu hỏi đặt ra là vốn đâu để các ngân hàng có thể tăng trong bối cảnh thị trường chứng khoán có nhiều biến động, cổ phiếu ngân hàng vẫn chưa có sức hấp dẫn trở lại với nhà đầu tư?

Kết thúc phiên giao dịch cuối tuần qua, cổ phiếu của ngân hàng Nam Việt Navibank chỉ còn ở mức 8.600 đồng một cổ phiếu, nghĩa là giá cổ phiếu Navibank đang thấp hơn mệnh giá 10.000đồng/cổ phiếu. Những cổ phiếu ngân hàng khác cả trên sàn niêm yết và trên thị trường OTC đều cũng chỉ đang xấp xỉ bằng hoặc trên mệnh giá không xa.

Ông Nguyễn Trí Hiếu, Chuyên gia Ngân hàng: “Tôi nhìn thấy hiện thị trường chứng khoán không mặn mà với cổ phiếu ngân hàng. Mấy năm trước người ta nhao nhao với cổ phiếu ngân hàng, cổ phiếu vua. Thời điểm này, cổ phiếu ngân hàng còn dưới mệnh giá không hấp dẫn, huy động vốn ra thị trường đều đang không khả thi, nhất là cần số vốn hàng ngàn tỷ đồng cho ngân hàng thiếu vốn là không khả thi”.

Tăng vốn qua thị trường chứng khoán dường như không phải là cách thuận, và theo các chuyên gia thì cách mà nhiều ngân hàng tính đến vẫn là việc tăng vốn thông qua việc phát hành cho cổ đông của chính họ. Tuy nhiên điều này xem ra cũng không hề dễ dàng. Ví dụ ngân hàng Nam Việt, sau gần một tháng rưỡi chào bán cuối tháng 11 vừa qua, Navibank cũng chỉ bán được 82% số cổ phần trong 100 triệu cổ phiếu phát hành tăng vốn. Mà đây mới chỉ là đợt 1 trong 2 đợt tăng vốn từ 1 nghìn tỷ lên 3000 tỷ đồng của ngân hàng này.

Ông Nguyễn Trí Hiếu, Chuyên gia Ngân hàng: “Cổ phiếu không hấp dẫn thì ngay cả cổ đông hiện hữu cũng không mặn mà với vấn đề gia tăng giá trị đầu tư của họ. Hiện tại có nhiều thị trường nóng sốt hơn thị trường ngoại tệ, vàng có sinh lời nhanh hơn, mong đợi ở dân chúng đóng góp, các cổ đông đóng góp hiện tại là khó khăn”.

Như vậy tăng vốn và vốn ở đâu đang là câu hỏi được cả thị trường quan tâm với đối với khoảng 20 ngân hàng thương mại khi mà thời hạn chót đã gần kề. Các chuyên gia cho rằng, hẳn là mỗi ngân hàng đã chuẩn bị cho mình những phương án riêng, và họ sẽ là những người phải lo trước hết. Tuy nhiên sẽ không loại trừ trường hợp, có những ngân hàng sẽ thực sự chật vật để chạy cho đủ số vốn 3000 nghìn tỷ. Và họ sẽ phải tìm đến cách cuối cùng là vay mượn từ ngân hàng khác, thông qua cá nhân hay tổ chức kinh tế nào đó. Song đây lại là cách bị đánh giá là khá rủi ro và là điều cấm kị ở các thị trường quốc tế như Mỹ.

Ông Nguyễn Trí Hiếu: “Các ngân hàng khác có tiền nhưng không phải là chủ sở hữu của họ mà là tiền gửi, huy động của dân. Và có thể dùng số tiền đó cho một số cá nhân tổ chức đi vay, một số cá nhân tổ chức đó ngược lại lại đầu tư vào ngân hàng. Nên tránh vì dùng cái cho vay để đầu tư, dùng cái trung hạn và ngắn hạn đầu tư vào cái vô thời hạn là không chấp nhận được”.

Nước đến chân mới nhảy, các ngân hàng đang trong tình thế đó… Con số 3000 tỷ vẫn đang đang treo lơ lửng trước mặt của trên dưới 20 ngân hàng thương mại. Đích đến không còn bao xa, song dường như các ngân hàng vẫn còn đang “án binh bất động”… Người ta lại bắt đầu nhắc nhiều đến câu chuyện sáp nhập ngân hàng, và câu chuyện lùi thời hạn tăng vốn, bất chấp cả việc Ngân hàng nhà nước trong tháng 11 đã tuyên bố, sẽ không có chuyện lùi hay gia hạn thời gian tăng vốn…

Sáp nhập hoặc ngừng hoạt động, hoặc giãn nới tiến độ thực hiện là những điều có thể dự liệu trước khi có tới 19 trên tổng số 23 ngân hàng không tăng đủ vốn 3000 tỷ đồng. Nhưng sự lựa chọn dường như chỉ có một, khi đầu tháng 12, Thống đốc Nguyễn Văn Giàu đã kiên quyết rằng: “Nếu không tăng vốn được theo quy định thì phải xử lý thôi, vì đã là pháp luật thì phải chấp hành. Ngân hàng Nhà nước sẽ không “nuông chiều” những trường hợp này. Không phải khi giá cổ phiếu gấp 10 lần thì hăng hái nhảy vào lập ngân hàng, còn khi thị trường chững thì lại kêu khó”.

Tuy vậy, việc xử lý 19 ngân hàng không tăng đủ vốn không thể và không chỉ là những phép trừ hay phép cộng số học hoặc việc giải thể hay đóng cửa là xong. Ngân hàng vốn được ví như là mạch máu của nền kinh tế. Vậy điều gì sẽ xảy ra khi có tới một nửa mạch máu bị trục trặc.

Ông Nguyễn Thanh Hải, TGĐ Công ty chứng khoán An Bình: “Vì nó là mạch máu nên việc xử lý, giải quyết đối với 1 chỗ nghẽn, 1 chỗ tắc để nó không bị tăng xông thì phải cần 1 phác đồ điều trị tốt, 1 bác sỹ giỏi…”.

Không thể phủ nhận tác dụng tích cực của phác đồ điều trị - yêu cầu tất cả các ngân hàng tối thiểu phải có 3000 tỷ đồng là nhằm nâng cao năng lực, đảm bảo an toàn cho từng cá thể ngân hàng và toàn bộ hệ thống ngân hàng Việt Nam. Nhưng xem ra, trong bối cảnh kinh tế hiện nay, phác đồ này tuy không sai nhưng cũng sẽ gây ra không ít những tác dụng phụ.

Ông Cao Sỹ Kiêm, Nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước: “ải thể là hơi khó, và ngay cả phương pháp giải thể như thế nào cũng là khó”

Ông Nguyễn Thanh Hải, GĐ Công ty chứng khoán An Bình: “Dù việc này là đúng nhưng sáp nhập, hay giải thể 1 ngân hàng thì nó có ảnh hưởng đến các ngân hàng khác và hệ thống ngân hàng hay không. Việc này đang gây ra những ý kiến rất là trái chiều nhau. Và rồi thì các cổ đông sẽ ra sao? Thêm nữa, tác dụng phụ của phác đồ điều trị trên còn được ví von như việc ép mua thuốc bổ để uống, bất kể thể trạng của người uống có tiếp nhận được hay không”.

Đã có ý kiến cho rằng, sức khỏe của các ngân hàng nhỏ hiện giờ không phải là quá yếu. Thậm chí nhiều ngân hàng vẫn có lãi đều, hoạt động tốt ở phân khúc nông thôn. Vậy nay, phải lên thành thị, hoặc phải giải thể hay sáp nhập sẽ gây nên những trớ trêu, thậm chí là tức tưởi.

Ông Nguyễn Thanh Hải, TGĐ Công ty chứng khoán An Bình: “Anh đang còn bé, giờ bắt anh khoác 1 chiếc áo rộng, rồi đi 1 chiếc giày rộng rồi bắt anh chạy từ 1000 tỷ lên 3000 tỷ rồi lên 5000 tỷ. Thế thì chắc chắn rằng anh chỉ có ngã mà thôi”.

Ông Cao Sỹ Kiêm, Nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước: “Nếu dừng lại đột ngột ngay thì nó sẽ ảnh hưởng đến trực tiếp ngân hàng đó và các khách hàng của ngân hàng đó. Và chắc chắn không thể xử lý kiểu đóng cửa đột ngột ngân hàng khi nó đang hoạt động bình thường”.

Nên uyển chuyển và linh hoạt là cách thức mà có thể áp dụng trong lúc này khi thị trường tài chính đang đầy rẫy những khó khăn, đó cũng là gợi ý mà nguyên Thống đốc NHNN Cao Sỹ Kiêm nhìn nhận.

“NHNN thậm chí cả chính phủ cũng phải có cách thức uyển chuyển hơn, sát thực hơn.

Thời điểm 31/12 đang cận kề, cả thị trường tài chính ngân hàng đang nín lặng và chờ đợi sẽ có bao nhiêu ngân hàng được thanh lọc sau đợt tăng vốn này. Câu chuyện thầy thuốc và ngân hàng tuy không ăn nhập với nhau, nhưng thầy thuốc giỏi sẽ cứu được nhiều người”. Ông Cao Sỹ Kiêm, Nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước nói.