Nhà lãnh đạo có tư tưởng đổi mới mạnh mẽ

Với thành công của khoán 100 và sau nay là khoán 10, Võ Chí Công đã ghi đậm dấu ấn của mình tạo nên những thành công mang tính bước ngoặt trong giai đoạn đầu đổi mới.

Gõ kẻng ra đồng, “rong công chấm điểm”, là hình ảnh quen thuộc ở những hợp tác xã nông nghiệp hồi những năm cuối thập niên 70... Cùng với quá trình hợp xã tác hóa là công hữu hóa toàn bộ những tư liệu sản xuất như cày bừa, cây cối lưu niên và đồng ruộng.

Chỉ trong vòng vài năm, từ chỗ đủ ăn, hàng triệu nông dân đã chuyển sang làm ruộng theo kiểu đối phó, năng suất sụt giảm, nhiều địa phương vốn nổi tiếng là vựa lúa lâm vào cảnh thiếu đói. Ở thời điểm đó, Vĩnh Phú, Hải Phòng đã xé rào áp dụng thành công “khoán chui”, tức là khoán cho mỗi hộ một số diện tích ruộng, hợp tác xã chỉ điều hành một số khâu, còn xã viên nộp mức khoán sản phẩm theo diện tích được chia cho hợp tác xã, phần dư thừa nông dân được hưởng...

Là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng, kiêm Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp trong giai đoạn từ 1976-1981, đồng chí Võ Chí Công đã đề xuất "khoán sản phẩm" cho xã viên, một giải pháp có tính đột phá, là cơ sở hình thành Chỉ thị 100, vào đầu năm 1981, chính thức cho áp dụng chế độ khoán trong toàn bộ nền nông nghiệp.

Ông Đinh Văn Niệm, Nguyên Thư ký, Trợ lý Cố Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Võ Chí Công phát biểu: “Một số đồng chí lãnh đạo cao cấp nói khoán mới là phá xã hội chủ nghĩa ở nông thông, phá trật tự nông thôn đi, nên thậm chí có đồng chí kết luận là quan điểm tiểu tư sản nông dân, phá xã hội chủ nghĩa nông dân. Anh Công có quan điểm khác: Xã hội chủ nghĩa thì phải làm ăn đời sống khá, mọi người đều có thể có động lực lao động nên anh đề nghị với Ban Bí thư và Bộ Chính trị. Qua đấu tranh gay gắt, cuối cùng ra được Chỉ thị 100”.

Chỉ thị 100 hay còn gọi là khoán 100, chính là bước đột phá của sự nghiệp đổi mới... Nhưng để có khoán 10, một Tiểu ban nghiên cứu do đồng chí Võ Chí Công đứng đầu đã phải mất thêm 7 năm nữa nhằm đúc rút những kinh nghiệm từ thực tiễn trong nhân dân để từ đó, Bộ Chính trị thông qua Nghị quyết 10, “lấy hộ làm đơn vị sản xuất tự chủ. Người nông dân được giao quyền sử dụng ruộng đất lâu dài và được tự do tiêu thụ sản phẩm...”

Trước đó, tại cuộc họp với Tổng Bí thư Lê Duẩn, Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Phó Thủ tướng Tố Hữu và các Ủy viên Bộ Chính trị khác, ông đã khẳng định “sẽ chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân” nếu mô hình khoán thất bại...

Nhờ chính sách giao đất trong nông nghiệp thành công đã tạo đà để Đảng và Nhà nước ban hành các chính sách đột phá về đất đai, trong đó có Luật đất đai đầu tiên của Việt Nam được ban hành năm 1987.

Nguyên Chủ tịch nước Trần Đức Lương, Nguyên Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng chia sẻ: “Thời kỳ ấy tôi được phân công phụ trách đổi mới doanh nghiệp, thực ra thời kỳ ấy chúng ta tái cấu trúc nền kinh tế và cơ chế chính sách. Tái cấu trúc gồm xây dựng lại hoàn toàn tất cả các doanh nghiệp từ doanh nghiệp nhà nước là chính chuyển thành doanh nghiệp nhiều thành phần, kể cả trong nông nghiệp, hợp tác xã cũng cải tổ lại để chuyển giao quyền cho nông dân. Tất cả những điều đó gắn liền với đất đai. Tôi còn nhớ, trong các đồng chí Bộ Chính trị, thì đồng chí Võ Chí Công là người am hiểu rất sâu sắc và là người rất mạnh dạn đi theo cái mới khuyến khích các cơ quan soạn thảo chính sách mới về đất đai”.

Cùng với kết quả từ quá trình tự tìm kiếm phương hướng để tái cấu trúc nền kinh tế nhằm hiện thực hóa đường lối đổi mới của Đại hội 6, đã tạo thêm niềm tin để Đảng thực hiện tiến trình đổi mới chính trị bằng việc thông qua Cương lĩnh năm 1991 và tiếp đến là sửa đổi Hiến Pháp năm 1980 nhằm đổi mới thiết chế nhà nước từ mô hình cũ sang mô hình như hiện nay. Trong vai trò là Chủ tịch Ủy ban sửa đổi Hiến Pháp, đồng chí Võ Chí Công là trụ cột cùng với Ủy ban Quốc hội đấu tranh giữ vững Điều 4 về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với đất nước.

Nguyên Chủ tịch nước Trần Đức Lương cho biết: “Nội dung chính của sửa đổi Hiến pháp là phải xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do nhân dân và vì nhân dân với cả 3 mảng: Quyền lực nhà nước, lập pháp, hành pháp và tư pháp đều phải được tổ chức lại trên nền tảng của đường lối đổi mới. Đồng chí Võ Chí Công bấy giờ là một trong những đồng chí lãnh đạo có đầu óc đổi mới rất mạnh mẽ và có đóng góp rất là tích cực cho việc đổi mới thiết chế của nhà nước chúng ta từ cái cũ sang cái mới, theo tinh thần của Nghị quyết đại hội Đảng VI”.

Với tư duy đổi mới và với những đóng góp trong suốt 80 năm hoạt động cách mạng, đặc biệt là trong giai đoạn đầu của đổi mới, đồng chí Võ Chí Công đã có nhiều đóng góp quan trọng sự phát triển của cách mạng Việt Nam, đồng chí là một trong những nhà lãnh đạo kiến tạo những bước đi đầu tiên cho công cuộc đổi mới để đất nước có được những bước phát triển vượt bậc như ngày hôm nay.