Cặp gấu trúc song sinh Lei Lei và Xiao Xiao là những “đại sứ đặc biệt” được Trung Quốc cho Nhật Bản mượn trong khuôn khổ chương trình ngoại giao gấu trúc, biểu tượng cho tình hữu nghị giữa Bắc Kinh và Tokyo suốt nhiều thập kỷ. Sau khi kết thúc thời gian sinh sống tại vườn thú Ueno, Tokyo, hai cá thể này đã chính thức trở về Trung Quốc.
Cuộc chia tay tại Tokyo không chỉ là lời tạm biệt dành cho hai chú gấu trúc được yêu mến, mà còn đánh dấu một cột mốc đặc biệt khi lần đầu tiên sau hơn 50 năm, Nhật Bản không còn gấu trúc sinh sống.
Sau chuyến bay an toàn, Lei Lei và Xiao Xiao đã hạ cánh xuống sân bay Thành Đô và được đưa thẳng về Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Gấu trúc tại thành phố Nhã An, tỉnh Tứ Xuyên để tiến hành cách ly y tế. Để chuẩn bị cho hành trình hồi hương, Trung Quốc đã cử các chuyên gia sang Nhật Bản từ sớm, phối hợp chặt chẽ trong từng khâu nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hai cá thể.
Tại trung tâm bảo tồn, các điều kiện chăm sóc đã được chuẩn bị đầy đủ, từ chuồng trại được khử trùng kỹ lưỡng, nguồn thức ăn sẵn sàng đến các biện pháp theo dõi sức khỏe đặc biệt, giúp cặp gấu trúc nhanh chóng thích nghi với môi trường mới. Lei Lei và Xiao Xiao sinh năm 2021, là con của cặp gấu trúc Shin Shin và Ri Ri, những cá thể đã được đưa về Trung Quốc từ tháng 9/2025. Trước đó, chị gái của chúng là gấu trúc Xiang Xiang cũng đã hồi hương vào đầu năm 2023.
Gấu trúc - biểu tượng ngoại giao văn hóa
Không chỉ là loài động vật quý hiếm, gấu trúc còn mang nhiều ý nghĩa đặc biệt đối với Trung Quốc. Không phải ngẫu nhiên mà những chú gấu trúc có nguồn gốc từ các vùng núi Tây Nam Trung Quốc được chọn làm quốc bảo của nước này.
Vẻ ngoài tròn trịa, hiền lành cùng bộ lông đen - trắng gợi triết lý âm - dương khiến gấu trúc từ lâu trở thành biểu tượng của hòa bình và tình hữu nghị. Ẩn sau dáng vẻ có phần chậm chạp, gấu trúc trong tự nhiên là loài sinh vật khỏe mạnh, có khả năng tự vệ tốt, phần nào phản ánh tinh thần kiên định và bền bỉ của con người Trung Quốc.
Gấu trúc Lei Lei, vừa trở về từ Nhật Bản, đi lại trong khu nuôi tại Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Gấu trúc ở tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc, ngày 28/1/2026 (Ảnh: China Conservation and Research Center for Giant Panda/AP)
Từ những năm 1950, Trung Quốc đã sử dụng hình ảnh gấu trúc như một thông điệp thiện chí trong chính sách đối ngoại. Lần đầu tiên, gấu trúc được dùng làm “món quà ngoại giao” vào năm 1957, khi Bắc Kinh tặng Liên Xô một cặp gấu trúc khổng lồ. Chương trình hợp tác này tiếp tục được duy trì tại Nga, nơi gấu trúc Ding Ding tại Vườn thú Moscow sinh con đầu lòng vào tháng 8/2023.
Năm 1972, Trung Quốc gửi cặp gấu trúc đầu tiên tới Washington sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Richard Nixon và lãnh đạo Trung Quốc Mao Trạch Đông, mở ra giai đoạn ngoại giao gấu trúc trong quan hệ Mỹ - Trung suốt 50 năm qua. Hiện có tổng cộng 4 cá thể gấu trúc đang sinh sống tại các sở thú ở Mỹ. Tại châu Âu lục địa, gấu trúc lần đầu xuất hiện tại Pháp vào tháng 9/1973. Đến năm 2017, Yuan Meng trở thành cá thể gấu trúc đầu tiên sinh ra tại Pháp nhờ công nghệ thụ tinh nhân tạo.
Do số lượng cá thể suy giảm và đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, từ đầu những năm 1980, Trung Quốc chuyển từ hình thức tặng quà sang cho mượn gấu trúc. Mục tiêu của chương trình này là quảng bá hình ảnh đất nước, gửi thông điệp hữu nghị và gây quỹ cho công tác bảo tồn. Hiện có khoảng 20 vườn thú trên thế giới đang nuôi dưỡng 40 cá thể gấu trúc của Trung Quốc.
Gấu trúc - biểu tượng hữu nghị nhưng không dễ nuôi
Phía sau hình ảnh gấu trúc như biểu tượng của hòa bình và hữu nghị là một hệ thống chăm sóc nghiêm ngặt, đòi hỏi nguồn lực lớn và chi phí vận hành cao. Từ chế độ dinh dưỡng, môi trường sống đến theo dõi y tế và sinh sản, mọi khâu đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe.
Thực tế cho thấy, không chỉ Nhật Bản mà nhiều quốc gia như Mỹ, Anh và Phần Lan cũng đã lần lượt đưa gấu trúc trở về Trung Quốc. Nguyên nhân không chỉ xuất phát từ áp lực tài chính kéo dài, mà còn do yêu cầu cao trong việc đảm bảo sức khỏe lâu dài và khả năng sinh sản của loài động vật này.
Việc nuôi dưỡng gấu trúc đòi hỏi quy trình giám sát 24/7. Mỗi cá thể đều được theo dõi chặt chẽ từ cân nặng, khẩu phần ăn đến diễn biến tâm lý. Ngoài nguồn tre tươi, gấu trúc còn được bổ sung trái cây và thực phẩm chuyên dụng trong môi trường nhiệt độ được kiểm soát nghiêm ngặt. Ngay từ nhỏ, chúng đã tham gia các chương trình luyện tập thể lực nhằm tăng cường sức mạnh và độ linh hoạt.
Theo ông Xue Wangli, nhân viên Trung tâm Nghiên cứu Gấu trúc Qinling, hầu hết gấu trúc bắt đầu luyện tập thể lực từ khi 3 tuổi, với chương trình được thiết kế riêng cho từng cá thể dựa trên thể trạng và thời gian tham gia. Ngoài ra, người chăm sóc phải quan sát tỉ mỉ để phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh tật hoặc căng thẳng, công việc đòi hỏi chuyên môn cao về thú y và sinh học.
Chi phí nuôi dưỡng mỗi cặp gấu trúc có thể lên tới hàng triệu USD mỗi năm, bao gồm thức ăn, cơ sở vật chất, nhân lực và phí hợp đồng, khiến nhiều quốc gia phải cân nhắc lại việc tiếp tục tham gia các chương trình hợp tác. Các chuyên gia cho rằng, dù ở bất cứ quốc gia nào, yếu tố quan trọng nhất vẫn là đảm bảo gấu trúc được chăm sóc đầy đủ cả về thể chất lẫn tinh thần để công tác bảo tồn đạt hiệu quả.
Sự trở về của Lei Lei và Xiao Xiao không chỉ khép lại một chặng hợp tác trong ngoại giao gấu trúc, mà còn phản ánh những thách thức ngày càng rõ nét trong bảo tồn động vật hoang dã. Khi các “sứ giả hòa bình” lần lượt hồi hương, câu chuyện gấu trúc cũng đặt ra vấn đề rộng hơn về trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế trước áp lực kinh tế và biến đổi môi trường toàn cầu.
Bình luận (0)