Tế bào ung thư (Ảnh minh họa: iStock)
Kết quả nghiên cứu là thành quả hợp tác của Phòng thí nghiệm Thâm Quyến và Đại học Bắc Kinh, do các nhà khoa học Chen Peng, Zhang Heng và Xi Jianzhong đồng dẫn dắt. Công trình đã được công bố trên tạp chí khoa học hàng đầu Nature mới đây.
Theo nhóm nghiên cứu, phương pháp mới hoạt động tương tự một "vaccine nội khối u", vừa phá bỏ lớp "lá chắn" bảo vệ của tế bào ung thư, vừa gắn lên bề mặt khối u những dấu hiệu virus để hệ miễn dịch dễ dàng nhận diện và tấn công. Bình thường, hệ miễn dịch của con người có các tế bào T - những "chiến binh" chuyên tiêu diệt tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, tế bào ung thư thường lợi dụng các điểm kiểm soát miễn dịch, đặc biệt là protein PD-L1, để vô hiệu hóa phản ứng tấn công của tế bào T.
Các liệu pháp chặn điểm kiểm soát miễn dịch hiện nay đã mang lại tiến bộ đáng kể, song hiệu quả còn hạn chế. Tại Trung Quốc, hơn 60% bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ và trên 70% bệnh nhân u hắc tố không đáp ứng với các liệu pháp này, chủ yếu do khối u vẫn "ẩn mình" trước hệ miễn dịch.
Phương pháp mới dựa trên nền tảng công nghệ GlueTAC, do nhóm của Chen Peng phát triển từ năm 2021, cho phép loại bỏ có chọn lọc các protein trên màng tế bào. Phân tử then chốt mới được thiết kế, mang tên iVAC, có hai chức năng đồng thời: phân hủy protein PD-L1 để gỡ bỏ "phanh miễn dịch" và đưa các kháng nguyên virus lên bề mặt tế bào ung thư.
Bằng cách đánh dấu khối u như một tế bào nhiễm virus, iVAC kích hoạt hàng loạt tế bào T ghi nhớ - vốn được hình thành từ những lần nhiễm virus trước đây ở hầu hết người trưởng thành - nhanh chóng tập trung và tiêu diệt tế bào ung thư. Các thử nghiệm trên mô hình động vật và các cụm tế bào ung thư lấy từ bệnh nhân cho thấy iVAC tạo ra phản ứng miễn dịch mạnh và hiệu quả kháng u rõ rệt.
Theo nhóm nghiên cứu, phương pháp này đặc biệt có tiềm năng trong điều trị ung thư đại trực tràng, dạ dày và gan. Nhóm nghiên cứu hiện đang chuẩn bị các bước để chuyển sang giai đoạn phát triển thuốc dùng cho người.
Dù lạc quan, các nhà khoa học Trung Quốc thừa nhận con đường đưa công nghệ này vào ứng dụng lâm sàng vẫn còn dài. Dự kiến cần 3 - 5 năm để có thể tiến hành thử nghiệm lâm sàng, đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn và phải vượt qua nhiều rủi ro vốn có của nghiên cứu y sinh. Nhóm nghiên cứu khẳng định sẽ theo đuổi cách tiếp cận mở và hợp tác, với kỳ vọng chiến lược mới sớm mang lại lợi ích thiết thực cho bệnh nhân ung thư, góp phần mở ra hướng đi đột phá trong y học chính xác.
Bình luận (0)