Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam: Thực phẩm không an toàn có thể gây ra hơn 200 loại bệnh

Trong cuộc phỏng vấn với phóng viên VTV, bà Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, chia sẻ về ý nghĩa của việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, những định hướng cần ưu tiên trong quản lý an toàn thực phẩm và các khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

PV: Theo WHO, thực phẩm không an toàn có thể gây ra hơn 200 loại bệnh khác nhau, trong đó riêng các dạng rối loạn tiêu hóa cũng có hơn 20 dạng. Những con số này cho thấy điều gì về nguy cơ của thực phẩm không an toàn đối với sức khỏe cộng đồng?

Bà Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam: Thực phẩm không an toàn có thể gây ra hơn 200 loại bệnh khác nhau, trong đó riêng các rối loạn đường tiêu hóa đã có hơn 20 loại. Tôi nghĩ những con số này cho thấy rằng thực phẩm không an toàn từ lâu đã là một nguy cơ đối với sức khỏe con người.

Thực phẩm bị ô nhiễm, các mối nguy tiềm ẩn từ hóa chất, cũng như các hóa chất được bổ sung trong quá trình sản xuất thực phẩm ở các giai đoạn khác nhau của chuỗi sản xuất thực phẩm, tất cả những yếu tố này, nếu không được quản lý hoặc xử lý phù hợp, đều có thể gây ra các vấn đề đối với sức khỏe con người. Vì vậy, tầm quan trọng của một hệ thống quản lý an toàn thực phẩm vững mạnh là nhằm giảm thiểu tối đa các nguy cơ này.

Chúng tôi nhận thấy dự thảo sửa đổi Luật An toàn thực phẩm có nhiều nội dung quan trọng, giúp Việt Nam tăng cường năng lực phòng ngừa, phát hiện sớm và ứng phó với các nguy cơ này một cách hiệu quả hơn.

Có lẽ điều quan trọng nhất mà chúng tôi mong muốn thấy để cải thiện hệ thống quản lý an toàn thực phẩm là tập trung mạnh mẽ hơn vào công tác phòng ngừa.

Có một câu nói rất nổi tiếng rằng: phòng bệnh hơn chữa bệnh. Nếu chúng ta có thể tăng cường hệ thống an toàn thực phẩm để phát hiện sớm các sự cố và ngăn ngừa chúng ngay từ đầu, hoặc trong trường hợp sự cố xảy ra thì phát hiện kịp thời, điều đó sẽ tạo nên sự khác biệt rất lớn giữa việc chỉ một vài người hoặc một số ít người mắc bệnh với việc hàng trăm người mắc bệnh.

Một sự cố không được phát hiện sớm hoặc không được xử lý hiệu quả có thể nhanh chóng trở nên nghiêm trọng hơn và lan rộng.

Vì vậy, chúng tôi rất mong muốn thấy sự chú trọng mạnh mẽ vào công tác phòng ngừa và phát hiện sớm. Điều này sẽ giúp ứng phó hiệu quả với những rủi ro mà thực phẩm không an toàn gây ra cho sức khỏe con người, bao gồm rất nhiều loại bệnh khác nhau có thể phát sinh từ việc tiêu thụ thực phẩm không an toàn.

PV: Tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đã được đưa ra thảo luận, cho ý kiến. WHO đánh giá như thế nào về sự cần thiết và ý nghĩa của việc sửa đổi luật lần này?

Bà Angela Pratt: WHO cho rằng việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là rất quan trọng, rất cần thiết và rất kịp thời.

Trong bối cảnh hiện nay, các nguy cơ đối với sức khỏe từ thực phẩm không chỉ đến từ tình trạng ô nhiễm, ngộ độc hay các mối nguy hóa học, mà còn liên quan đến môi trường thực phẩm không lành mạnh. Ngày càng có nhiều người tiêu thụ thực phẩm chứa nhiều chất béo, muối, đường và các sản phẩm chế biến sẵn không tốt cho sức khỏe.

Chúng tôi cho rằng việc sửa đổi luật là cơ hội quan trọng để Việt Nam tăng cường hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, nâng cao khả năng phòng ngừa, phát hiện sớm và ứng phó hiệu quả với các nguy cơ. Đây cũng là cơ hội để giải quyết những thách thức mới liên quan đến môi trường thực phẩm không lành mạnh.

An toàn thực phẩm là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất để phòng ngừa các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và thúc đẩy sức khỏe cộng đồng.

PV: Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) là tăng cường quản lý nguy cơ và kiểm soát an toàn thực phẩm xuyên suốt chuỗi cung ứng. WHO đánh giá như thế nào về định hướng này của Việt Nam?

Bà Angela Pratt: Tôi cho rằng dự thảo luật có những sửa đổi quan trọng nhằm tăng cường hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, một trong những vấn đề cần đặc biệt chú trọng là xác định thật rõ cơ quan nhà nước nào chịu trách nhiệm đối với từng nội dung và từng giai đoạn của hệ thống quản lý.

Một thách thức lớn trong lĩnh vực an toàn thực phẩm trên thế giới là tình trạng trách nhiệm bị phân tán, không rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm thực hiện công việc gì. Khi trách nhiệm không được xác định rõ ràng, hiệu quả phòng ngừa và ứng phó với các nguy cơ mất an toàn thực phẩm sẽ bị suy giảm.

Vì vậy, WHO đã đưa ra một số khuyến nghị nhằm củng cố hệ thống quản lý thống nhất, tăng cường áp dụng cách tiếp cận dựa trên đánh giá nguy cơ, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện sớm và ứng phó nhanh.

Bên cạnh việc kiểm soát thực phẩm không an toàn, chúng tôi cũng mong muốn các nhà lập pháp quan tâm đến những nguy cơ từ thực phẩm không lành mạnh. Có thể xem xét các quy định về nhãn cảnh báo rõ ràng đối với thực phẩm chứa hàm lượng cao muối, đường và chất béo; hạn chế tiếp thị mạnh mẽ các sản phẩm không lành mạnh, đặc biệt là những hoạt động hướng đến trẻ em; đồng thời tăng cường các quy định hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ.

Một hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hiện đại cần giải quyết đồng thời cả những nguy cơ truyền thống như ô nhiễm, ngộ độc thực phẩm và những thách thức mới từ thực phẩm không lành mạnh.

PV: Từ kinh nghiệm quốc tế, WHO có khuyến nghị gì để Luật An toàn thực phẩm sau khi được thông qua có thể được triển khai hiệu quả, góp phần phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và bảo vệ tốt hơn sức khỏe người dân?

Bà Angela Pratt: Điều quan trọng nhất mà chúng tôi mong muốn thấy là sự chú trọng mạnh mẽ hơn vào công tác phòng ngừa.

Nếu hệ thống an toàn thực phẩm có thể phát hiện sớm nguy cơ và ngăn chặn sự cố ngay từ đầu, hoặc kịp thời phát hiện và xử lý khi sự cố xảy ra, điều đó sẽ tạo ra sự khác biệt rất lớn. Số người bị ảnh hưởng có thể chỉ là một vài người hoặc một nhóm nhỏ, thay vì hàng trăm người. Một sự cố không được phát hiện sớm hoặc không được ứng phó hiệu quả có thể nhanh chóng lan rộng và trở nên nghiêm trọng hơn.

Bên cạnh việc hoàn thiện quy định pháp luật, cần tăng cường trách nhiệm của các cơ quan quản lý, củng cố năng lực giám sát và ứng phó, đồng thời thúc đẩy các chính sách giúp người dân lựa chọn thực phẩm an toàn, có lợi cho sức khỏe.

Nhìn chung, WHO đánh giá việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm đang được trình Quốc hội xem xét là một cơ hội quan trọng và đầy triển vọng để Việt Nam xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hiện đại hơn. Chúng tôi hy vọng quá trình hoàn thiện và triển khai luật sẽ góp phần giảm thiểu những nguy cơ có thể phòng tránh, bảo vệ sức khỏe người dân và nâng cao sức khỏe cộng đồng một cách bền vững.

PV: Cảm ơn bà đã tham gia cuộc phỏng vấn!