Từ ngày 1/7, theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP, hành vi tự ý cung cấp, chia sẻ tác phẩm báo chí trên mạng xã hội khi chưa được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có thể bị xử phạt từ 20 đến 30 triệu đồng.
Quy định mới ngay lập tức thu hút sự quan tâm của nhiều người sử dụng mạng xã hội, bởi việc chia sẻ một bài báo hay lên Facebook, Zalo hoặc gửi cho bạn bè từ lâu đã trở thành thói quen phổ biến. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn đâu là hành vi được pháp luật cho phép, đâu là hành vi có thể bị coi là xâm phạm quyền tác giả.
Những hành vi hợp pháp trong chia sẻ thông tin
Trao đổi với phóng viên, TS. Luật sư Đặng Văn Cường cho biết, điều người sử dụng mạng xã hội cần lưu ý trước hết là không phải mọi hành vi chia sẻ bài báo đều vi phạm pháp luật.
Theo ông, người dân hoàn toàn có thể chia sẻ đường dẫn (link) của bài báo từ các cơ quan báo chí chính thống để giới thiệu, lan tỏa thông tin. Hành vi này khác với việc sao chép toàn bộ hoặc phần lớn nội dung bài viết rồi đăng tải lại trên trang cá nhân, fanpage hoặc các nền tảng khác khi chưa được sự đồng ý của chủ thể quyền.
Điểm d khoản 1 Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định việc cung cấp, chia sẻ tác phẩm báo chí trên mạng xã hội chỉ bị xử phạt khi thuộc các trường hợp như không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc đối với tác phẩm chưa được phép lưu hành, đã có quyết định cấm lưu hành hoặc tịch thu. Vì vậy, việc ghi nguồn cũng không đồng nghĩa với việc được phép sao chép, sử dụng lại tác phẩm nếu chưa đáp ứng các quy định của pháp luật.
Luật sư Đặng Văn Cường cho biết thêm, Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ quy định tác giả có quyền công bố tác phẩm và bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm. Do đó, việc tự ý sao chép, cắt xén hoặc chỉnh sửa nội dung báo chí khi không được phép có thể xâm phạm quyền tác giả.
TS. Luật sư Đặng Văn Cường.
Theo luật sư Đặng Văn Cường, để hạn chế nguy cơ vi phạm từ ngày 1/7, người sử dụng mạng xã hội nên chia sẻ đường dẫn bài báo từ cơ quan báo chí chính thống thay vì sao chép nội dung. Trường hợp cần trích dẫn, chỉ nên trích dẫn ở mức hợp lý, ghi rõ nguồn và sử dụng đúng các trường hợp ngoại lệ được Luật Sở hữu trí tuệ cho phép.
Đối với các nhà sáng tạo nội dung, KOL, YouTuber, TikToker hoặc quản trị fanpage, việc khai thác thông tin báo chí nên theo hướng bình luận, phân tích hoặc phát triển nội dung từ góc nhìn riêng, thay vì sao chép nguyên văn tác phẩm. Cách làm này vừa tạo ra giá trị mới cho sản phẩm nội dung, vừa hạn chế nguy cơ xâm phạm quyền tác giả.
Về chế tài, luật sư nhận định mức xử phạt từ 20 đến 30 triệu đồng là tương đối nghiêm khắc đối với người sử dụng mạng xã hội thông thường. Tuy nhiên, đối với các fanpage, website hoặc tổ chức khai thác trái phép nội dung báo chí để kinh doanh, thu lợi lớn, xử phạt hành chính có thể chưa đủ. Trường hợp gây thiệt hại từ 100 triệu đồng trở lên hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Theo ông, trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, việc chia sẻ thông tin báo chí đã trở thành thói quen của nhiều người nhưng không phải ai cũng được trang bị đầy đủ kiến thức về quyền sở hữu trí tuệ. Việc thực thi quy định trên thực tế vẫn gặp nhiều khó khăn do việc phát hiện, thu thập chứng cứ và xác định chủ thể vi phạm trên môi trường số không đơn giản, nhất là khi nhiều tài khoản sử dụng danh tính ảo hoặc máy chủ đặt ở nước ngoài. Vì vậy, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan báo chí, các nền tảng mạng xã hội và chủ thể quyền để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm.
Bảo vệ bản quyền để giữ chất lượng thông tin
Ở góc độ hoạt động báo chí, PGS.TS Trương Thị Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin khoa học cho rằng, tình trạng sao chép, "xào" tin, bài báo trên các fanpage và nền tảng mạng xã hội ngày càng phổ biến, xuất phát từ áp lực cạnh tranh về lượt xem, lượt tương tác và doanh thu quảng cáo. Thay vì đầu tư sản xuất nội dung gốc, không ít tài khoản lựa chọn khai thác lại các tác phẩm báo chí đã được đầu tư công phu để thu hút người theo dõi.
Theo bà, hệ quả của tình trạng này không chỉ dừng ở việc xâm phạm quyền tác giả mà còn làm suy giảm giá trị độc quyền của thông tin, ảnh hưởng đến nguồn thu và động lực đầu tư của các cơ quan báo chí. Đáng lo ngại hơn, nhiều nội dung sau khi sao chép còn bị cắt ghép, giật tít hoặc chỉnh sửa thiếu kiểm chứng, làm giảm tính chính xác, tính định hướng và uy tín của cơ quan báo chí. Về lâu dài, môi trường truyền thông có nguy cơ hình thành nghịch lý khi nội dung sao chép lại lan truyền mạnh hơn chính tác phẩm gốc.
PGS.TS Trương Thị Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin khoa học
PGS.TS Trương Thị Kiên cũng nhận định, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số đang tạo thêm nhiều cơ hội cho hoạt động báo chí, từ hỗ trợ xử lý dữ liệu đến tối ưu quy trình sản xuất nội dung. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ. Giá trị cốt lõi của báo chí vẫn nằm ở khả năng phát hiện vấn đề, kiểm chứng thông tin, tư duy phản biện và trách nhiệm của người làm báo đối với những nội dung được công bố.
Theo bà, cùng với việc hoàn thiện cơ chế thực thi pháp luật, cần nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền trong hoạt động báo chí và trên không gian mạng, đồng thời chú trọng giáo dục đạo đức nghề nghiệp, ý thức sử dụng thông tin đúng quy định ngay từ quá trình đào tạo người làm báo.
Việc hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ quyền tác giả không chỉ nhằm xử lý các hành vi vi phạm mà còn góp phần xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, khuyến khích đầu tư cho các tác phẩm báo chí chất lượng và bảo đảm quyền tiếp cận những thông tin chính xác, tin cậy của công chúng.
Việc hoàn thiện các quy định về bảo vệ quyền tác giả trên không gian mạng không nhằm hạn chế việc tiếp cận hay lan tỏa thông tin chính thống, mà hướng tới xây dựng thói quen sử dụng thông tin có trách nhiệm. Khi mỗi người dùng hiểu rõ ranh giới giữa chia sẻ hợp pháp và sao chép trái phép, quyền sở hữu trí tuệ sẽ được tôn trọng hơn, qua đó tạo nền tảng để báo chí tiếp tục phát huy vai trò cung cấp thông tin chính xác, tin cậy và phục vụ lợi ích của xã hội.
Bình luận (0)