Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục lan rộng, bất chấp việc Mỹ tạm ngừng các cuộc tấn công. Lực lượng Houthi ở Yemen tấn công các cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia (Ả Rập Xê-út) dọc Biển Đỏ, trong khi Iran cáo buộc Ukraine nhằm vào một tàu của nước này trên Biển Caspi.
Eo biển Hormuz, Bab el-Mandeb hay kênh đào Suez đều là những điểm nghẽn có thể tác động mạnh đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì vậy, bên cạnh việc bảo vệ các tuyến hàng hải truyền thống, nhiều quốc gia đang tính đến những lộ trình mới.
Với Nga, đó là Tuyến đường biển phương Bắc, hải trình được kỳ vọng không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa châu Á và châu Âu mà còn giảm sự phụ thuộc vào những tuyến đường ngày càng khó lường do biến động địa chính trị.
Arkhangelsk là cảng biển thương mại đầu tiên của Nga, đồng thời là điểm khởi đầu của nhiều chuyến thám hiểm Bắc Cực. Cảng biển này được xem là một mắt xích quan trọng trên bản đồ Tuyến đường biển phương Bắc.
Tuyến đường chạy dọc các vùng biển của Nga tại Bắc Băng Dương và Thái Bình Dương, có chiều dài khoảng 5.600 km. Đây là tuyến hàng hải ngắn nhất từ châu Á đến châu Âu, đồng thời là dự án kinh tế trọng tâm của Nga tại Bắc Cực và vùng Viễn Đông.
Tuyến đường này ngắn hơn khoảng 40% so với hành trình qua kênh đào Suez. Khoảng cách được rút ngắn giúp giảm thời gian vận chuyển và chi phí nhiên liệu.
(Ảnh chụp màn hình)
Hiện các tàu hàng mới chỉ có thể đi qua Tuyến đường biển phương Bắc khoảng 5 tháng mỗi năm, chủ yếu vào mùa xuân và mùa hè. Vì vậy, Nga đang hướng tới mục tiêu đưa tuyến hàng hải này vào vận hành quanh năm.
Ông Alexander Tsybulsky, Thống đốc vùng Arkhangelsk, cho biết việc hiện đại hóa cảng biển và đưa đội tàu phá băng quy mô lớn vào hoạt động trong 5 năm tới sẽ tạo ra ý nghĩa hoàn toàn mới cho Tuyến đường biển phương Bắc đối với thương mại thế giới. Các tàu phá băng hiện đang được đóng tại những xưởng của Nga.
Tuyến đường biển phương Bắc được coi là một hành lang chiến lược, góp phần thay đổi hệ thống logistics của Nga và mở ra những cơ hội mới tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Theo Tổng thống Nga Vladimir Putin, lưu lượng hàng hóa vận chuyển trên tuyến đường này đã tăng mạnh trong 10 năm qua. Năm 2014, khối lượng hàng hóa mới đạt 4 triệu tấn, nhưng đến năm 2025 đã tăng lên gần 38 triệu tấn, gấp 5 lần mức kỷ lục thời Liên Xô.
Nga đặt mục tiêu nâng khối lượng vận chuyển trên Tuyến đường biển phương Bắc lên 70 - 100 triệu tấn vào năm 2030.
Tháng 9/2025, tàu chở hàng đầu tiên đã đi từ Trung Quốc đến châu Âu qua Tuyến đường biển phương Bắc, rút ngắn hành trình thông thường từ 30 ngày xuống còn 18 ngày.
Theo Chiến lược phát triển Tuyến đường biển phương Bắc đến năm 2035, Nga dự kiến đầu tư gần 1.800 tỷ Ruble, tương đương hơn 23 tỷ USD, tập trung vào các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng tại Bắc Cực.
(Ảnh chụp màn hình)
Bên cạnh nguồn lực trong nước, Nga đang mở rộng quan hệ đối tác với Trung Quốc, Ấn Độ và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất nhằm thu hút vốn và công nghệ, hướng tới đưa tuyến đường này trở thành hành lang thương mại đa quốc gia.
Trung Quốc là một trong những quốc gia tích cực sử dụng Tuyến đường biển phương Bắc. Các công ty Trung Quốc đã lên kế hoạch thực hiện hơn 10 chuyến quá cảnh trong mùa hè năm nay và dự kiến nâng khối lượng vận chuyển trên tuyến lên 20 triệu tấn mỗi năm vào năm 2030.
Về kinh tế, tuyến đường này tạo cơ hội để Nga phát triển vùng Bắc Cực và mở thêm một tuyến thương mại mới, với 2 mũi nhọn là vận tải nội địa và vận tải trung chuyển quốc tế.
Tuy nhiên, Tuyến đường biển phương Bắc còn mang ý nghĩa địa chính trị khi được kỳ vọng trở thành mắt xích quan trọng trên trục Á - Âu, giúp Nga giảm sự phụ thuộc vào các tuyến hàng hải truyền thống.
Nga cũng ủng hộ ý tưởng kết nối Tuyến đường biển phương Bắc với sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc để hình thành “Con đường tơ lụa trên băng”, tạo ra một hành lang phía Bắc tránh những điểm nghẽn có nguy cơ bị phong tỏa.
Dù còn nhiều thách thức về khí hậu, chi phí và hạ tầng, sự quan tâm ngày càng lớn đối với Tuyến đường biển phương Bắc cho thấy bản đồ vận tải toàn cầu đang bắt đầu dịch chuyển dưới tác động của địa chính trị. Khi các tuyến hàng hải truyền thống ngày càng khó đoán định, những phương án thay thế cũng có cơ hội trở thành một phần trong cuộc cạnh tranh chiến lược mới.
Bình luận (0)