Tuyên Quang: Chuyển đổi cây trồng, vật nuôi giúp đồng bào dân tộc cải thiện sinh kế

Cây ổi khá phù hợp với thổ nhưỡng xã Thuận Hòa.

Những năm gần đây, bức tranh kinh tế của xã Thuận Hòa đang dần đổi khác. Từ sản xuất nông nghiệp manh mún, hiệu quả thấp, người dân nơi đây đã chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, hình thành các mô hình kinh tế hộ gia đình, từng bước tạo thêm nguồn thu ổn định. Đời sống người dân đang phát triển dần lên theo hướng bền vững.

Trong một buổi chiều đầu đông, trên mảnh vườn ổi xanh tốt ở thôn Minh Phong, chị Thào Thị Phương – người phụ nữ dân tộc Mông – bộc bạch về hành trình rẽ sang hướng sản xuất mới. Trước kia, kinh tế gia đình chị dựa vào nương rẫy, thu nhập bấp bênh, mùa được mùa mất. Nhận thấy cây ổi phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, lại có đầu ra tương đối ổn định, chị quyết định đầu tư 650 gốc ổi dù ban đầu không khỏi lo lắng vì thiếu vốn và kinh nghiệm. Với sự hỗ trợ kỹ thuật của cán bộ khuyến nông và quá trình tự học hỏi, đến nay khoảng 300 cây đã cho thu hoạch đều đặn, mỗi vụ mang lại khoảng 30 triệu đồng, một năm thu hai vụ. Cùng với 200 gốc thanh long ruột đỏ mới trồng thêm, gia đình chị đang có thêm hy vọng về một nguồn thu bền vững hơn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nương rẫy như trước.

Theo cán bộ Khuyến nông xã Thuận Hòa, trường hợp của chị Phương không phải cá biệt. Những mô hình như vậy đang dần lan tỏa, nhất là trong đồng bào dân tộc thiểu số. Điều đáng ghi nhận là cùng với việc mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, nhiều hộ dân cũng chủ động chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau về kỹ thuật, từng bước hình thành ý thức làm kinh tế hộ theo hướng dài hơi hơn.

Diện mạo đổi thay không chỉ hiện lên ở vườn cây ăn quả. Trên những thửa ruộng vụ đông ở thôn Minh Tiến, người dân đã chuyển từ trồng các loại cây truyền thống sang rau màu ngắn ngày như bắp cải, đỗ Cove, đậu Hà Lan, su hào… Hiện toàn thôn có khoảng 10 hộ trồng rau vụ đông với tổng diện tích khoảng 1 ha.

Gia đình bà Đặng Thị Hường là một trong những hộ mạnh dạn chuyển đổi sớm. Khi còn bám vào các loại cây trồng quen thuộc, thu nhập thấp và bấp bênh. Từ khi chuyển sang trồng rau, được hướng dẫn kỹ thuật và hỗ trợ liên kết tiêu thụ, hiệu quả kinh tế tăng lên thấy rõ. Rau không chỉ phục vụ nhu cầu gia đình mà còn bán ra thị trường, tạo thêm nguồn thu đều hơn, dù quy mô chưa lớn.

Bên cạnh trồng trọt, chăn nuôi vẫn là một trụ cột kinh tế của xã. Tổng đàn gia súc hiện đạt 2.496 con, trong đó có 1.949 con bò và 547 con trâu. Nhiều hộ đã đầu tư nuôi bò vỗ béo, tận dụng diện tích trồng cỏ sẵn có để giảm chi phí. Mô hình của ông Hoàng Văn Xanh ở thôn Mịch A, với đàn bò thương phẩm khoảng 10 con, cho thấy nếu tuân thủ quy trình kỹ thuật, chăn nuôi vẫn là kênh tăng thu nhập đáng tin cậy đối với nông hộ.

Nhìn rộng ra, những thay đổi trong sản xuất ở Thuận Hòa không phải tự nhiên mà có. Những năm qua, chính quyền địa phương đã rà soát nhu cầu từng thôn, từng nhóm hộ để định hướng phù hợp, đồng thời quan tâm nhiều hơn đến hộ nghèo, cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Việc duy trì các tổ tín dụng và khai thác hiệu quả nguồn vốn ưu đãi, nhất là từ Ngân hàng Chính sách xã hội, giúp người dân tiếp cận vốn thuận lợi hơn. Đến nay, tổng dư nợ trên địa bàn xã đạt hơn 42,6 tỷ đồng với 669 hộ vay. Nguồn vốn này không phải "vũ khí vạn năng", nhưng đã tạo điều kiện để nhiều gia đình mạnh dạn chuyển đổi sản xuất, đầu tư cây trồng, vật nuôi phù hợp khả năng của mình.

Cùng với vốn, công tác chuyển giao khoa học kỹ thuật được chú trọng. Đội ngũ cán bộ nông nghiệp, khuyến nông trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật canh tác, phòng trừ sâu bệnh, lựa chọn giống phù hợp. Những hỗ trợ đó giúp người dân giảm bớt tâm lý làm nông theo kinh nghiệm truyền thống, dần hình thành sự tính toán bài bản hơn trong sản xuất. Ở góc độ quản lý, đây cũng là cách giúp địa phương tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, dù quy mô còn khiêm tốn.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả tích cực, vẫn cần nhìn nhận rằng sản xuất nông nghiệp ở Thuận Hòa chủ yếu ở quy mô hộ, phụ thuộc khá lớn vào thị trường tự do. Bài toán đầu ra ổn định, liên kết tiêu thụ bền vững, hay rủi ro thiên tai, dịch bệnh… vẫn là thách thức thường trực. Do đó, việc mở rộng các mô hình có hiệu quả phải song hành với tổ chức sản xuất, kết nối thị trường và nâng cao kỹ năng quản lý kinh tế hộ cho người dân, để thành quả có thể đứng vững trước biến động.

Theo lãnh đạo UBND xã Thuận Hòa, địa phương xác định phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Xã sẽ tiếp tục chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp điều kiện tự nhiên; nhân rộng mô hình có hiệu quả; huy động thêm nguồn lực hỗ trợ người dân về vốn, kỹ thuật và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Mục tiêu không chỉ là tăng thu nhập trước mắt, mà còn gắn phát triển kinh tế với giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới.

Từ những vườn ổi trĩu quả ở Minh Phong, những luống rau vụ đông thuộc Minh Tiến đến các mô hình nuôi bò vỗ béo ở Mịch A, có thể thấy đời sống kinh tế của người dân Thuận Hòa đang dịch chuyển theo hướng tích cực. Con đường phía trước chắc chắn còn nhiều khó khăn, nhưng với sự vào cuộc của chính quyền và nỗ lực tự thân của người dân, việc xây dựng một nền kinh tế nông thôn ổn định, bền vững không phải là mục tiêu quá xa vời. Điều quan trọng là đà chuyển đổi đã bắt đầu, và đang được giữ nhịp bằng những cách làm cụ thể, thực chất từ cơ sở.