Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có giá trị trong tuyển sinh
Trao đổi về nội dung này, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho biết chứng chỉ ngoại ngữ vẫn được sử dụng trong tuyển sinh theo nhiều cách.
Cụ thể, chứng chỉ có thể được quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai; được sử dụng để chứng minh yêu cầu ngoại ngữ đầu vào đối với chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài; hoặc được xem xét công nhận học phần, chuẩn đầu ra theo quy định.
Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: MOET
Tương tự, thí sinh đoạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế vẫn được xét tuyển thẳng nếu đáp ứng điều kiện của quy chế. Từ năm 2027, xét tuyển thẳng cũng không tính vào giới hạn ba phương thức xét tuyển của mỗi ngành.
Điểm thay đổi nằm ở việc không cộng thêm điểm ngoài thang đánh giá chính do từng trường tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích hoặc các tiêu chí bổ sung.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, nguyên tắc đặt ra là một năng lực cần được đánh giá đúng vị trí, ghi nhận một lần và theo cùng quy tắc đối với tất cả thí sinh cùng dự tuyển vào một ngành.
Khi chứng chỉ trở thành điểm cộng ngoài yêu cầu đầu vào
Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, nếu ngoại ngữ là năng lực đầu vào cần thiết của một ngành, cơ sở đào tạo cần đưa ngoại ngữ thành một hợp phần chính thức của phương thức xét tuyển. Khi đó, thí sinh có thể sử dụng điểm thi hoặc chứng chỉ được quy đổi tương đương.
Ảnh minh họa: IELTS
Ngược lại, nếu một ngành chỉ xét các môn Toán, Vật lý, Hóa học, việc cộng thêm điểm vì thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh sẽ đưa một tiêu chí không thuộc yêu cầu đầu vào vào quá trình xét tuyển, qua đó có thể làm thay đổi thứ tự thí sinh.
Một bất cập khác xuất hiện khi tổ hợp xét tuyển đã có môn tiếng Anh nhưng thí sinh tiếp tục được cộng điểm nhờ chứng chỉ tiếng Anh. Khi đó, năng lực ngoại ngữ có thể được ghi nhận hai lần: một lần trong điểm tổ hợp và một lần thông qua điểm cộng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng chứng chỉ có chức năng xác nhận năng lực, không mặc nhiên phải trở thành một khoản điểm thưởng trong mọi ngành học.
Hơn 37.300 thí sinh được cộng điểm nhờ chứng chỉ tiếng Anh
Dữ liệu tuyển sinh năm 2026 cho thấy hơn 37.300 thí sinh sử dụng chứng chỉ tiếng Anh để được cộng điểm, trong đó hơn 35.900 thí sinh sử dụng IELTS.
Ví dụ minh họa chênh lệch điểm của 184 thí sinh sử dụng chứng chỉ quốc tế để được cộng điểm vào một ngành chỉ sử dụng một tổ hợp không có môn ngoại ngữ. Đường nét đứt thể hiện điểm ba môn của tổ hợp; đường nét liền thể hiện tổng điểm xét tuyển sau khi cộng điểm năm 2026.
IELTS 6.0 là mức phổ biến nhất, với 8.318 thí sinh. Tuy nhiên, cùng mức chứng chỉ này được các cơ sở đào tạo quy định thành 26 mức điểm cộng khác nhau.
Ví dụ minh họa chênh lệch điểm của 362 thí sinh sử dụng chứng chỉ quốc tế để được cộng điểm vào một ngành sử dụng tổ hợp Toán - Văn - Anh (D01). Đường nét đứt thể hiện điểm tổ hợp D01; đường nét liền thể hiện tổng điểm xét tuyển sau khi cộng điểm năm 2026
Ở nhóm ngành thuộc tốp 5% có điểm chuẩn cao, với ngưỡng tham chiếu 26,09/30, hơn 30% người nhập học có điểm cộng. Tỷ lệ này ở nhóm ngoài tốp 25% là 9,51%.
Đáng chú ý, trong ba phương thức không có cấu phần ngoại ngữ riêng gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ và kết hợp hai kết quả, 51,42% thí sinh có điểm cộng có điểm gốc thấp hơn mức trúng tuyển của ngành.
Các số liệu này không xác định được từng cặp thí sinh bị thay thế trong thực tế. Tuy nhiên, theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, dữ liệu cho thấy điểm cộng có thể trở thành yếu tố quyết định kết quả tại các ngành cạnh tranh cao.
Hai tình huống được cho là gây bất cập
Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ ra hai tình huống cần được rà soát.
Thứ nhất, ngành không yêu cầu ngoại ngữ nhưng thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh vẫn được cộng điểm. Chẳng hạn, với ngành chỉ xét Toán, Vật lý và Hóa học, một thí sinh có tổng điểm ba môn cao hơn vẫn có thể đứng sau thí sinh có điểm chuyên môn thấp hơn nhưng được cộng thêm điểm chứng chỉ.
Thứ hai, tổ hợp xét tuyển đã có môn tiếng Anh nhưng chứng chỉ tiếng Anh tiếp tục được sử dụng để cộng điểm. Khi đó, cùng một năng lực ngoại ngữ được phản ánh cả trong điểm tổ hợp và điểm cộng.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, vấn đề không nằm ở việc thí sinh có quyền sở hữu hay sử dụng chứng chỉ, mà ở cách chứng chỉ được đưa vào thang đánh giá của từng phương thức xét tuyển.
Từ kiểm soát điểm cộng đến chuẩn hóa tuyển sinh
Ông Nguyễn Tiến Thảo cho biết, từ năm 2023, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các cơ sở đào tạo thực hiện quy đổi tương đương giữa các phương thức xét tuyển nhằm giảm chênh lệch. Năm 2026, điểm cộng tiếp tục được khống chế tối đa ở mức 10% tổng điểm xét tuyển.
Tuy nhiên, khi mỗi trường tự quy đổi và tự xác định mức điểm cộng, sự khác biệt giữa các cơ sở đào tạo vẫn lớn.
Vì vậy, theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đề xuất bỏ điểm cộng không phải là sự thay đổi đột ngột về định hướng mà là bước tiếp theo trong lộ trình kiểm soát và chuẩn hóa tuyển sinh.
Việc học ngoại ngữ cần được hướng tới năng lực giao tiếp, học tập và làm việc thay vì chỉ tập trung vào việc đạt một mốc điểm để tạo lợi thế trong xét tuyển. Ảnh minh họa.
Quan điểm được đặt ra là công bằng trong tuyển sinh không phải chia đều mọi lợi thế, mà là bảo đảm những thí sinh cùng dự tuyển vào một ngành được đánh giá bằng cùng tiêu chí.
Không cộng điểm không có nghĩa chứng chỉ mất giá trị
Trước lo ngại của phụ huynh và học sinh về việc đã đầu tư nhiều thời gian, chi phí cho ngoại ngữ nhưng từ năm 2027 không còn được cộng điểm, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng quyền sử dụng chứng chỉ để chứng minh năng lực ngoại ngữ vẫn được bảo đảm.
Nếu ngành đào tạo cần ngoại ngữ, chứng chỉ vẫn có thể được quy đổi để thay thế môn ngoại ngữ. Với chương trình giảng dạy bằng ngoại ngữ có yêu cầu đầu vào, chứng chỉ tiếp tục được sử dụng để xác nhận thí sinh đáp ứng yêu cầu.
Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, không nên đồng nhất việc "không được cộng điểm" với việc "học ngoại ngữ không còn giá trị". Ngoại ngữ vẫn là năng lực cần thiết trong quá trình học đại học và nghề nghiệp.
Việc học ngoại ngữ cũng cần được hướng tới năng lực giao tiếp, học tập và làm việc thay vì chỉ tập trung vào việc đạt một mốc điểm để tạo lợi thế trong xét tuyển.
Dự thảo sửa đổi quy định tuyển sinh đại học từ năm 2027 vì vậy tập trung vào nguyên tắc: năng lực nào cần thiết cho ngành học thì phải được đánh giá trực tiếp, minh bạch và bình đẳng; năng lực không thuộc yêu cầu đầu vào không nên trở thành điểm cộng làm thay đổi thứ tự thí sinh.
Theo định hướng này, việc điều chỉnh không nhằm loại bỏ chứng chỉ ngoại ngữ hay hạ thấp thành tích học sinh giỏi, mà hướng tới việc đưa các tiêu chí tuyển sinh về đúng chức năng, hạn chế việc một năng lực được ghi nhận nhiều lần và tăng tính minh bạch trong cạnh tranh đầu vào đại học.
Bình luận (0)