Ukraine tiếp tục chấn động vì bê bối tham nhũng

Vụ biển thủ - gây thiệt hại khoảng 6,8 triệu USD cho ngân sách nhà nước - tiếp tục làm gia tăng quan ngại về tình trạng tham nhũng kéo dài tại một trong những lĩnh vực chiến lược nhất của Ukraine, trong bối cảnh Kiev vẫn đang nỗ lực duy trì ổn định kinh tế và thúc đẩy cải cách thể chế.

Theo kết quả điều tra ban đầu, các đối tượng bị nghi liên quan gồm một số quan chức của Ukrgazdobycha - công ty khai thác khí đốt lớn nhất Ukraine, đồng thời là công ty con của tập đoàn năng lượng nhà nước Naftogaz - cùng một số doanh nhân tư nhân. Các cơ quan điều tra cho rằng nhóm này đã lợi dụng quá trình mua sắm hàng hóa và dịch vụ với giá bị đẩy lên cao bất thường, trong một số trường hợp cao gấp khoảng ba lần giá thị trường, nhằm rút tiền từ doanh nghiệp nhà nước. Hai người, gồm một cựu quan chức công ty và một doanh nhân bị cáo buộc thao túng đấu thầu, đã chính thức bị khởi tố.

Ukrgazdobycha cho biết cuộc điều tra đã được tiến hành từ năm 2022, đồng thời cảm ơn Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), Cục An ninh Kinh tế (ESBU) và Văn phòng Tổng công tố đã phối hợp làm rõ vụ việc. Theo đánh giá của nhà chức trách, mạng lưới này có thể đã hoạt động trong giai đoạn 2021 - 2024. Vụ án cho thấy những lỗ hổng đáng kể trong cơ chế giám sát tài chính và đấu thầu của khu vực doanh nghiệp nhà nước tại Ukraine, nhất là trong bối cảnh ngành năng lượng đang giữ vai trò sống còn đối với nền kinh tế và an ninh quốc gia.

Diễn biến mới cũng làm nổi bật thực tế rằng tham nhũng vẫn là một trong những thách thức lớn nhất đối với Ukraine, bất chấp những cam kết cải cách mạnh mẽ của chính quyền Tổng thống Volodymyr Zelensky. Trước đó, trong cuộc trả lời phỏng vấn BBC được công bố hồi tháng 2, ông Zelensky khẳng định mức độ tham nhũng tại Ukraine "không cao hơn bất kỳ quốc gia châu Âu nào", đồng thời cho rằng việc mô tả tham nhũng ở Ukraine là tràn lan là nhận định không chính xác. Nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh Kiev nhận thức rõ những điểm yếu của mình và đang nỗ lực thúc đẩy cuộc chiến chống tham nhũng.

Tuy nhiên, trên thực tế, hàng loạt vụ việc lớn liên tiếp bị phanh phui trong thời gian gần đây đang đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực thi của các cơ chế kiểm soát quyền lực, nhất là trong những lĩnh vực có nguồn vốn công lớn như năng lượng, quốc phòng và hạ tầng.

Hàng loạt bê bối nối tiếp và những tác động chính trị

Vụ việc tại Ukrgazdobycha diễn ra chưa lâu sau một bê bối khác liên quan tới tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Energoatom - vụ án tham nhũng từng gây chấn động chính trường Ukraine cuối năm 2025. Theo các nguồn điều tra và truyền thông Ukraine, cơ quan chống tham nhũng NABU và Văn phòng Công tố chuyên trách SAPO đã mở chiến dịch quy mô lớn, được gọi là "Midas", để điều tra một đường dây bị cáo buộc thu lợi bất chính khoảng 100 triệu USD thông qua các hợp đồng tại Energoatom. Cuộc điều tra kéo dài 15 tháng, với hơn 1.000 giờ ghi âm và hàng chục cuộc khám xét.

Theo cáo buộc, các doanh nghiệp muốn giành được hợp đồng với Energoatom đã phải chi các khoản "lại quả" cho một nhóm lợi ích bị cho là có liên hệ với doanh nhân Timur Mindich - người từng được truyền thông Ukraine mô tả là có quan hệ gần gũi với giới lãnh đạo ở Kiev. Vụ việc này đã kéo theo hàng loạt diễn biến chính trị nhạy cảm, làm bộc lộ mâu thuẫn giữa các cơ quan chống tham nhũng và một số cơ quan an ninh, đồng thời gây sức ép lớn đối với bộ máy điều hành của Ukraine.

Bê bối Energoatom cũng dẫn tới hàng loạt xáo trộn nhân sự cấp cao. Truyền thông quốc tế và Ukraine cho biết một số quan chức đã phải từ chức hoặc bị đình chỉ, trong đó có những nhân vật giữ vai trò quan trọng trong lĩnh vực năng lượng và bộ máy hành pháp. Reuters cuối tháng 11/2025 đưa tin Chánh Văn phòng Tổng thống Andriy Yermak khi đó đã từ chức sau khi bị khám xét trong khuôn khổ một cuộc điều tra tham nhũng quy mô lớn, dù ông không bị nêu tên là nghi phạm chính thức.

Trong bối cảnh Ukraine tiếp tục phụ thuộc lớn vào viện trợ tài chính và hỗ trợ kỹ thuật từ phương Tây, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU), các vụ việc tham nhũng liên tiếp bị phanh phui có thể ảnh hưởng đáng kể đến hình ảnh cải cách của Kiev. Dù EU vẫn duy trì hỗ trợ cho Ukraine, nhiều ý kiến tại châu Âu đã bày tỏ quan ngại về mức độ minh bạch và năng lực giám sát của bộ máy nhà nước Ukraine trong việc quản lý nguồn lực công.