Ứng phó biến động giá dầu thế giới: Việt Nam chủ động bình ổn thị trường năng lượng

Vượt qua áp lực, tìm lời giải hiệu quả cho bài toán giá xăng dầu nội địa

Thời gian qua, thị trường năng lượng toàn cầu liên tục bị chao đảo bởi những diễn biến quân sự căng thẳng tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là sự leo thang xung đột giữa các cường quốc khu vực. Những lo ngại về việc gián đoạn chuỗi cung ứng tại eo biển Hormuz - huyết mạch vận tải dầu mỏ thế giới đã đẩy giá dầu thô có thời điểm "phi mã" vượt ngưỡng 110 USD/thùng. Đây là mức giá cao kỷ lục trong vòng 2 năm qua, tạo ra một áp lực khổng lồ lên chi phí nhập khẩu xăng dầu thành phẩm của Việt Nam.

Hệ quả trực tiếp là trong các kỳ điều hành gần đây, giá xăng dầu trong nước đã buộc phải điều chỉnh tăng theo diễn biến thị trường thế giới. Đối với một nền kinh tế đang trên đà phục hồi mạnh mẽ sau các biến động tài chính toàn cầu, việc giá nhiên liệu leo thang là một thách thức không hề nhỏ, không chỉ tác động đến chi phí đi lại của hàng triệu người dân mà còn trực tiếp "ăn mòn" lợi nhuận của các doanh nghiệp vận tải, sản xuất.

Trước tình hình đó, Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt để thiết lập một hàng rào bảo vệ nền kinh tế trước các cú sốc ngoại lực. Trao đổi với phóng viên, Bộ Tài chính cho biết đã thiết lập cơ chế phối hợp "giờ G" với Bộ Công Thương để theo dõi sát sao biến động giá thế giới theo từng ngày, từng giờ. Việc duy trì chu kỳ điều hành giá tuần một lần đã giúp giá xăng dầu trong nước bám sát diễn biến quốc tế, tránh tình trạng điều chỉnh sốc hoặc tạo ra độ trễ quá lớn gây khó khăn cho các doanh nghiệp đầu mối trong việc cân đối nguồn hàng.

Đáng chú ý, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện khẩn về việc tăng cường các biện pháp quản lý, bình ổn giá. Điểm cốt lõi của chiến lược này là chuẩn bị sẵn sàng các kịch bản ứng phó dựa trên sự kết hợp giữa công cụ thuế và Quỹ Bình ổn giá (BOG). Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu các phương án điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu để sẵn sàng kích hoạt trong trường hợp giá dầu thế giới tiếp tục duy trì ở mức ba chữ số.

Dưới góc độ doanh nghiệp, chia sẻ về vấn đề này, ông Hoàng Thế Huynh, Giám đốc điều hành Công ty Logistics Hoàng Dương cho biết, "chúng tôi đánh giá cao sự minh bạch và tính dự báo trong điều hành giá thời gian qua. Dù giá dầu thế giới tăng mạnh nhưng nhờ các biện pháp can thiệp kịp thời từ thuế và quỹ bình ổn, mức tăng trong nước vẫn nằm trong ngưỡng kiểm soát. Điều này giúp doanh nghiệp chúng tôi chủ động hơn trong việc đàm phán các hợp đồng vận chuyển dài hạn với đối tác quốc tế mà không quá lo lắng về rủi ro đứt gãy vốn đầu vào".

Còn theo chuyên gia kinh tế - thị trường Trần Mạnh Hùng, nhìn lại giai đoạn cao điểm Tết Nguyên đán giữa tháng 2/2026, Việt Nam đã có một "cuộc tập dượt" thành công rực rỡ trong việc quản trị thị trường. Dù nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu và hàng hóa thiết yếu tăng đột biến do nhu cầu đi lại và mua sắm của người dân, nhưng nhờ sự chủ động trong việc dự trữ nguồn cung và kiểm soát chặt chẽ các hành vi đầu cơ, găm hàng, mặt bằng giá cả nhìn chung vẫn giữ vững sự ổn định. Sự chuẩn bị từ sớm, từ xa trong dịp Tết đã trở thành bài học kinh nghiệm quý giá cho đợt biến động địa chính trị hiện nay. 

Việc các "trụ cột" sản xuất trong nước như nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn duy trì công suất tối đa, kết hợp với lộ trình nhập khẩu hợp lý đã tạo ra một "bộ đệm" an toàn về nguồn cung. Chính sự chủ động này đã ngăn chặn triệt để tình trạng khan hàng hay "sốt giá" ảo tại các cửa hàng bán lẻ, ngay cả khi giá thế giới có những phiên tăng dựng đứng. Sự liên kết chặt chẽ giữa sản xuất nội địa và nhập khẩu chính là chìa khóa để giữ vững nhịp đập năng lượng quốc gia.

Bà Lê Phương Thảo, tiểu thương kinh doanh nông sản tại chợ đầu mối phía Tây Hà Nội chia sẻ: "Xăng dầu ổn định thì chi phí vận chuyển rau củ từ các tỉnh về thành phố bớt áp lực. Trong lúc giá cả thế giới biến động phức tạp như hiện nay, việc Nhà nước nỗ lực kìm giá xăng không chỉ giúp người kinh doanh như tôi bớt lo về vốn, mà còn giúp bà con đi chợ cảm thấy yên tâm hơn khi giá các mặt hàng thiết yếu không bị 'tát nước theo mưa".

Hướng tới sự bền vững trước những kịch bản khó đoán định

Tính đến ngày 09/04/2026, dù giá dầu thế giới bắt đầu có dấu hiệu chững lại nhưng rủi ro địa chính trị vẫn luôn là "ẩn số" khó đoán định. Theo lãnh đạo Bộ Tài chính, không được phép lơ là trước bất kỳ kịch bản nào, kể cả những kịch bản cực đoan nhất. Việc xây dựng một thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường nhưng có sự điều tiết, quản lý nhịp nhàng của Nhà nước vẫn là mục tiêu xuyên suốt.

Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung nhập khẩu, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào một khu vực địa lý duy nhất và tăng cường năng lực dự trữ quốc gia. Đồng thời, việc minh bạch hóa chi phí kinh doanh của các doanh nghiệp đầu mối sẽ được thực hiện quyết liệt hơn để đảm bảo lợi ích hài hòa giữa ba bên: Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Đây không chỉ là câu chuyện của ngành xăng dầu, mà là câu chuyện của niềm tin thị trường và sức chống chịu của toàn bộ nền kinh tế.

Sự quyết liệt trong điều hành và tính nhân văn trong các chính sách bình ổn giá chính là chìa khóa để Việt Nam giữ vững sự ổn định kinh tế vĩ mô. Khi thị trường năng lượng nội địa được bảo vệ an toàn trước những đợt "sóng dữ" toàn cầu, đó chính là nền tảng vững chắc nhất để sản xuất kinh doanh phục hồi và phát triển bền vững trong năm 2026./.