Venezuela nỗ lực đàm phán với Mỹ nhằm khôi phục quan hệ ngoại giao

Tổng thống Donald Trump mỉm cười trong cuộc gặp với các giám đốc điều hành ngành dầu mỏ tại Nhà Trắng, ngày 9/1/2026 (Ảnh: AP)

Động thái này diễn ra gần 1 tuần sau vụ bắt giữ Tổng thống Nicolas Madura và trong bối cảnh Mỹ gia tăng hiện diện, sức ép quân sự, kinh tế đối với quốc gia Nam Mỹ giàu tài nguyên dầu mỏ, đồng thời thúc đẩy các bước đi được cho là "hợp tác có điều kiện" từ phía Venezuela.

Venezuela mở tiến trình ngoại giao thăm dò với Mỹ

Ngày 9/1, Bộ trưởng Ngoại giao Venezuela Yvan Gil cho biết chính phủ lâm thời do Tổng thống Delcy Rodriguez lãnh đạo đã quyết định khởi động một "tiến trình ngoại giao mang tính thăm dò" với Hoa Kỳ, nhằm hướng tới việc tái lập các phái bộ ngoại giao tại mỗi nước. Thông báo được đưa ra gần 1 tuần sau khi lực lượng Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hôm 3/1.

Theo phía Caracas, các nhà ngoại giao Mỹ hiện đã có mặt tại thủ đô để đánh giá khả năng mở lại Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Venezuela, vốn đóng cửa từ năm 2019. Cùng với đó, Venezuela cũng sẽ cử một phái đoàn sang Washington trong thời gian tới để tiến hành các cuộc trao đổi tương ứng. Một quan chức Mỹ, đề nghị giấu tên, xác nhận nhóm ngoại giao do ông John McNamara - nhà ngoại giao cấp cao của Mỹ tại Colombia - dẫn đầu đã tới Caracas nhằm chuẩn bị cho khả năng nối lại hoạt động ngoại giao theo lộ trình từng bước.

Dù mở cửa đối thoại, bà Delcy Rodriguez vẫn lên án mạnh mẽ chiến dịch quân sự của Mỹ, gọi đây là "cuộc tấn công nghiêm trọng, phi pháp và không chính danh". Bà khẳng định Venezuela không khuất phục trước sức ép và sẽ tiếp tục "đối mặt với hành động gây hấn bằng con đường ngoại giao".

Việc hai bên phát tín hiệu tiếp xúc được xem là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự điều chỉnh chiến thuật sau khi Mỹ tuyên bố kiểm soát tình hình tại Venezuela. Kể từ khi ông Maduro bị bắt trong chiến dịch ngày 3/1 khiến khoảng 100 người thiệt mạng, Washington và Caracas vừa đối đầu gay gắt, vừa song song duy trì các kênh tiếp xúc thực dụng.

Những tính toán chiến lược

Trong khi tiến trình ngoại giao được khởi động, Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng thời đẩy mạnh các động thái liên quan tới nguồn dầu mỏ khổng lồ của Venezuela - quốc gia sở hữu trữ lượng dầu đã được chứng minh lớn nhất thế giới. Ngày 9/1, ông Trump cho biết đã tạm hoãn làn sóng tấn công thứ hai nhằm vào Venezuela sau khi Caracas bắt đầu trả tự do cho một số tù nhân chính trị, động thái mà Washington coi là dấu hiệu "tìm kiếm hòa bình".

Tại Nhà Trắng, ông Trump đã gặp gỡ lãnh đạo các tập đoàn dầu khí lớn để kêu gọi đầu tư vào Venezuela. Tuy nhiên, phản ứng từ giới doanh nghiệp khá thận trọng. Giám đốc điều hành ExxonMobil Darren Woods cho rằng Venezuela hiện vẫn là "điểm đến không thể đầu tư" nếu không có các cải cách sâu rộng. Dù vậy, ông Trump khẳng định môi trường đầu tư đã hoàn toàn khác so với thời ông Maduro, đồng thời nhấn mạnh các công ty sẽ chỉ làm việc với Washington, không phải Caracas, trong quá trình khai thác dầu mỏ.

Ông Trump cũng tiết lộ kế hoạch bán từ 30 - 50 triệu thùng dầu thô Venezuela, với nguồn tiền thu được do Mỹ toàn quyền quyết định sử dụng, đồng thời cam kết mọi khoản tài chính chuyển về Caracas chỉ được dùng để mua hàng hóa do Mỹ sản xuất.

Trong khi đó, Mỹ vẫn duy trì sức ép trên biển, tiếp tục chặn bắt các tàu chở dầu Venezuela tại Caribe. Ngày 9/1, Mỹ tuyên bố đã bắt giữ tàu chở dầu Olina có liên quan đến Venezuela trên biển Caribe, đánh dấu tàu thứ năm bị bắt chỉ trong vài tuần gần đây. Bộ trưởng An ninh nội địa Mỹ Kristi Noem cho biết tàu Olina bị bắt giữ vì bị nghi ngờ thuộc "hạm đội ma" chuyên chở dầu bị cấm vận từ Venezuela nhằm trốn tránh lực lượng Mỹ.

Tại Venezuela, làn sóng phản đối vẫn tiếp diễn ở thủ đô Caracas, nơi nhiều người xuống đường yêu cầu trả tự do cho ông Maduro và phản đối việc Mỹ can thiệp. Trong bối cảnh đó, việc Venezuela và Mỹ nối lại đối thoại được nhận định là đang diễn ra trong tiến trình "thăm dò", khi hai bên vừa đối đầu quân sự, vừa tìm cách điều chỉnh quan hệ vì lợi ích chiến lược, đặc biệt là vấn đề dầu mỏ.