Năm năm sau đại dịch COVID-19, phía sau sự bình thường của cuộc sống vẫn có những khoảng trống vẫn chưa thể lấp đầy. Có những đứa trẻ lớn lên mà không có ký ức về mẹ. Có những gia đình vẫn lưu giữ kỷ vật của người thân đã mất. Và trong một căn phòng tại Bệnh viện Hùng Vương, những chiếc điện thoại của bệnh nhân tử vong vì COVID-19 vẫn chờ ngày tìm được đường trở về với gia đình.
Tập 3 của VTV Đặc biệt Khi nước mắt dừng lại không trở lại đại dịch bằng những hình ảnh căng thẳng hay những con số thống kê. Từ hình ảnh chiếc điện thoại ở cuối tập trước, máy quay mở ra căn phòng lưu trữ tại Bệnh viện Hùng Vương. Những kệ hồ sơ, túi niêm phong và di vật của bệnh nhân tử vong vì COVID-19 được giữ lại trong không gian ấy. Với nhiều bác sĩ, căn phòng không đơn thuần là nơi lưu giữ đồ vật. Mỗi chiếc điện thoại có thể là phần ký ức cuối cùng còn lại của một người, cũng có thể là điều quý giá mà gia đình và một đứa trẻ sẽ cần trong tương lai.
Một chiếc điện thoại được cắm sạc. Màn hình sáng lên, hiện những cuộc gọi nhỡ và tin nhắn dừng lại ở năm 2021. Không lời bình giải thích dài, chỉ có ánh sáng màn hình và những dấu vết của một cuộc đời bị ngắt quãng. Từ chi tiết nhỏ ấy, bộ phim dẫn người xem trở lại thời điểm tại Bệnh viện Hùng Vương có những ca sinh đặc biệt: sản phụ mắc COVID-19 chuyển nặng, bác sĩ phải mổ khẩn cấp để cứu con, và có những em bé chào đời khi người mẹ không thể sống sót.
Khoa Sơ sinh trở thành nơi đón những đứa trẻ vừa bắt đầu cuộc đời đã thiếu vòng tay mẹ. Công việc chăm sóc các em không dừng ở chuyên môn y tế. Hồ sơ được lập, thông tin thân nhân được tìm kiếm, các cơ quan liên quan cùng phối hợp để xác định nơi các em có thể trở về. Trong ký ức của nhiều bác sĩ, hộ sinh vẫn còn nhớ như in nhiều trường hợp đau lòng khi mẹ con phải giành giật từng hơi thở sự sống. Nhiều đứa trẻ chào đời không có hơi ấm của mẹ mà lớn lên trong tình thương của người thân, và thậm chí là những người xa lạ.
Có những cuộc tìm kiếm thành công. Một đứa trẻ được đoàn tụ với ông bà hoặc người thân, di vật của người mẹ cũng được trao lại, chiếc điện thoại từng nằm trong kho lưu trữ tìm được đường về một mái nhà. Nó không thể đưa người đã mất trở lại, nhưng có thể còn lưu một bức ảnh, một giọng nói hay một tin nhắn - những mảnh ký ức mà đứa trẻ có thể tìm hiểu khi lớn lên.
Một trong những lựa chọn giàu sức gợi của tập phim là để thời gian hiện lên qua chính những đứa trẻ. Năm năm trước, các bác sĩ nhìn thấy các em trong lồng ấp. Hôm nay, các em đã biết chạy, nói, cười và đi học. Khoảng cách giữa hai thời điểm không cần được diễn giải bằng những lời lớn lao mà hiện ra trong vóc dáng, bước chân và nhịp sống của các em.
Máy quay theo bác sĩ CK1 Nguyễn Thị Hải Yến, bệnh viện phụ sản Hùng Vương TP Hồ Chí Minh, trở lại với một số đứa trẻ, để cuộc gặp gỡ giữa quá khứ và hiện tại diễn ra qua những điều bình dị. Sau thời gian COVID-19, mỗi lần đọc được thông tin về những đứa trẻ sinh ra trong hoàn cảnh đặc biệt này, bác sĩ vẫn đau đáu về những mầm sống bước ra từ tâm bão.
Cũng có những trường hợp không thể xác định đầy đủ thân nhân. Những đứa trẻ được chuyển đến cơ sở bảo trợ xã hội để tiếp tục được chăm sóc. Phía sau mỗi đứa trẻ là một mạng lưới nâng đỡ: người cha đơn thân, người bà thay con nuôi cháu, cơ sở bảo trợ, người nhận đỡ đầu và những người chăm sóc. Không ai có thể thay thế người mẹ đã mất. Nhưng nhiều người có thể cùng làm một việc thiết thực: không để đứa trẻ lớn lên một mình.
Sự nâng đỡ ấy đôi khi chỉ là một bữa ăn, một lần đưa đi học, một cuộc gọi hỏi thăm, một khoản hỗ trợ hay một buổi sinh nhật. Tập phim không tô đậm những hành động này thành kỳ tích. Giá trị của chúng nằm ở sự bền bỉ, ở việc được lặp lại qua năm tháng để trở thành điểm tựa cho một cuộc đời.
Tại Công viên tưởng niệm các nạn nhân COVID-19 ở TP Hồ Chí Minh, biểu tượng giọt nước chứa trái tim trở thành điểm gặp giữa ký ức cá nhân và ký ức cộng đồng. Giọt nước gợi nỗi đau, nước mắt; trái tim gợi tình người và sự tiếp nối.
Trong một dịp tưởng niệm, những đứa trẻ được đưa đến công viên cùng cha, ông bà hoặc người chăm sóc. Các em bước vào không gian ấy khi chưa thể hiểu hết ý nghĩa. Người lớn thì hiểu. Có người đứng lặng, có người khóc, có người chỉ cho trẻ biểu tượng giọt nước và trái tim.
Đây là một trong những hình ảnh đáng nhớ nhất của tập phim. Người lớn đứng lại với ký ức, còn đứa trẻ chạy về phía trước. Không phải vì em quên, mà bởi em chưa từng có ký ức ấy. Điều người lớn trao cho em không nên là nỗi sợ của một thế hệ, mà là sự hiểu biết về một thời điểm khó khăn và cách con người đã ở bên nhau.
Tập phim tiếp tục lựa chọn phong cách tài liệu quan sát trực tiếp, hạn chế lời bình và để nhân vật, không gian, đồ vật tự kể chuyện. Chiếc điện thoại, căn phòng lưu trữ, biểu tượng giọt nước và bước chạy của trẻ nhỏ trở thành những điểm nối giữa quá khứ với hiện tại. Cảm xúc không được tạo ra bằng việc kéo nhân vật trở lại nỗi đau, mà hình thành từ sự đối chiếu giữa những gì đã xảy ra và cuộc sống đang tiếp diễn.
Trong 3 tập phim tài liệu VTV Đặc biệt Khi nước mắt ngừng rơi, nếu tập đầu nhìn vào những quyết định được đưa ra trong khủng hoảng để giữ con người sống, tập hai theo dấu những người đã đi qua tâm dịch, thì tập ba hướng về những gì còn lại sau mất mát và cách cộng đồng chăm sóc những người tiếp tục sống.
Phía sau là ký ức của những ngày tháng mất mát, còn phía trước là thành phố đang sống và một thế hệ đang lớn lên. Đại dịch đã lùi xa, nhưng cách con người lựa chọn đối xử với nhau hôm nay sẽ quyết định những gì còn lại của ký ức ấy.
Đi qua cơn sinh tử, con người nhận ra điều quý giá nhất không phải là những gì nắm giữ, mà là cách nắm lấy tay nhau trong cơn hoạn nạn. Tình người là thứ tài sản vô giá chắt chiu từ nước mắt điểm sẽ là chiếc neo giữ cho thành phố đứng vững và là điểm tựa để mỗi phận đời tự tin bước tiếp tới ngày mai.
Bình luận (0)