Xây dựng không gian vũ trụ mới vì một thế giới đổi thay nhanh chóng

Ngày 10/9, tại thủ đô Paris, Pháp, phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh quốc tế về không gian vũ trụ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam đánh giá cao sáng kiến của Tổng thống Macron tạo cơ hội để các quốc gia trao đổi, thúc đẩy định hình một tầm nhìn mới: Phát triển năng lực đi đôi với trách nhiệm, lợi ích quốc gia gắn với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.

Hội nghị quy tụ các đoàn đại biểu là Nguyên thủ, Người đứng đầu Chính phủ, Lãnh đạo các cơ quan vũ trụ quốc gia, các tổ chức quốc tế, các doanh nghiệp, giới nghiên cứu về hàng không vũ trụ từ khoảng 130 nước trên thế giới và kết nối trực tiếp với Trạm Vũ trụ quốc tế ISS.

Trong Hội nghị đầu tiên trên thế giới được tổ chức về không gian vũ trụ được tổ chức cấp nguyên thủ, đã có nhiều hoạt động trao đổi chính sách, giới thiệu cơ hội hợp tác quốc tế về công nghệ, dịch vụ, nghiên cứu - đào tạo về hàng không vũ trụ, trên các định hướng hợp tác quốc tế thúc đẩy kinh tế vũ trụ, bảo đảm an ninh vũ trụ thông qua đối thoại và quan hệ đối tác, thúc đẩy khoa học công nghệ khám phá vũ trụ vì tương lai nhân loại.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh cần có cơ chế quản trị chung và các quy định quốc tế rõ ràng nhằm đảm bảo việc sử dụng không gian vũ trụ một cách an toàn, bền vững và hòa bình trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng. 

Tổng thống Macron cũng nhấn mạnh mô hình phát triển vũ trụ bền vững phải phục vụ mục tiêu giải quyết biến đổi khí hậu và bảo vệ hệ sinh thái Trái Đất.

Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu khẳng định lợi ích tiềm năng lớn nhất từ không gian vũ trụ chỉ có thể được cụ thể hóa thông qua hợp tác quốc tế. Bà nhấn mạnh nền kinh tế vũ trụ toàn cầu dự kiến tăng gấp ba vào năm 2035 và kêu gọi châu Âu hành động thống nhất, tăng cường đầu tư để giảm phụ thuộc vào các nước khác.

Phát biểu mở đầu Phiên thảo luận chuyên đề cấp cao đầu tiên về chủ đề "Xây dựng không gian vũ trụ mới vì một thế giới đổi thay nhanh chóng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tầm quan trọng của không gian vũ trụ trong đời sống và nền kinh tế hiện đại như: phục vụ thông tin liên lạc, giao thông, quản lý tài nguyên, phòng, chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu..., tuy nhiên cũng đặt ra nhiều thách thức về rác thải vũ trụ, va chạm, quỹ đạo, tần số, quân sự hóa, chiếm hữu, khoảng cách công nghệ và vai trò ngày càng lớn của khu vực tư nhân.

Trong bối cảnh đó, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, các nước cần một khuôn khổ quản trị đa phương bảo đảm không gian hòa bình, an toàn, bền vững, dùng chung với 5 nguyên tắc:

- Giữ gìn không gian vì mục đích hòa bình: đối thoại, xây dựng lòng tin, ngăn ngừa xung đột và chạy đua vũ trang; không đe dọa sử dụng hoặc sử dụng vũ lực;

- Đặt con người và phát triển trên Trái Đất ở trung tâm, ưu tiên cảnh báo thiên tai, giám sát khí hậu, quản lý tài nguyên và Mục tiêu phát triển bền vững;

- Thượng tôn luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc;

- Bảo đảm bình đẳng giữa các quốc gia khi tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ;

- Sử dụng không gian có trách nhiệm, minh bạch, bền vững; giảm rác thải, nguy cơ va chạm.

Tại Hội nghị thượng đỉnh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng cho biết Việt Nam xác định công nghệ hàng không vũ trụ thuộc nhóm công nghệ chiến lược được ưu tiên phát triển với các yêu cầu đặt ra là: nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và dữ liệu không gian; phát triển hệ sinh thái kinh tế vũ trụ; khuyến khích các mô hình tài chính cho những ứng dụng phục vụ lợi ích công; hoàn thiện thể chế và năng lực quản trị hoạt động không gian, phù hợp với luật pháp quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh hợp tác quốc tế đã góp phần quan trọng vào tiến trình Việt Nam sử dụng không gian vì người dân, vì hòa bình và vì phát triển. Năm 1980, Phạm Tuân trở thành người Việt Nam và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. Việt Nam cũng đã chế tạo, phóng một số vệ tinh nhỏ, phát triển năng lực nghiên cứu, đào tạo, viễn thám và quan trắc phục vụ phát triển bền vững.