Xuân về trên đất Sa Đéc theo một nhịp điệu rất riêng. Khi gió chướng vừa thôi hanh hao, khi mặt sông còn giữ nguyên màu phù sa lặng lẽ, làng hoa đã thức dậy trong không khí rộn ràng của những ngày giáp Tết. Từ tinh mơ, người trồng hoa bước ra vườn, đi giữa những chậu kiểng xếp dài theo lối nước, lặng lẽ quan sát từng nụ hoa đang căng mình chờ nở. Với họ, mùa xuân không bắt đầu từ tờ lịch mới, mà từ cảm nhận rất nghề về thời tiết, con nước và độ lớn của từng nụ hoa.
Nghề trồng hoa kiểng Sa Đéc hình thành từ đầu thế kỷ XX, khởi nguồn từ những luống hoa nhỏ ven sông.
Qua hơn một trăm năm, nghề tích lũy và định hình hệ tri thức dân gian riêng, gắn chặt với điều kiện tự nhiên vùng sông nước. Người trồng hoa học cách sống cùng phù sa, điều chỉnh kỹ thuật theo từng biến chuyển của thời tiết, canh thời điểm để hoa nở đúng dịp Tết – thời khắc quan trọng nhất trong năm.
Một nét đặc trưng của nghề trồng hoa kiểng Sa Đéc là kỹ thuật trồng hoa trên giàn, đặt chậu trên mặt nước. Cách làm này vừa thích nghi với thủy văn, vừa tạo nên cảnh quan rất riêng mỗi độ xuân về. Dưới nắng nhẹ đầu năm, sắc hoa soi bóng xuống dòng nước, phản chiếu thành một bức tranh xuân rực rỡ mà yên bình. Những lối đi giữa vườn hoa trở thành nhịp nối giữa con người với thiên nhiên, giữa lao động thường nhật với vẻ đẹp của mùa Tết.
Tri thức nghề được trao truyền qua nhiều thế hệ bằng thực hành và kinh nghiệm. Người đi trước hướng dẫn người đi sau qua từng mùa hoa, từng lứa cây, từng lần thử thách của thời tiết.
Những bí quyết canh nở, tạo dáng, chăm sóc hoa không được ghi chép thành văn bản, mà tồn tại trong ký ức cộng đồng, trong đôi tay quen đất, quen nước của người trồng. Chính quá trình trao truyền bền bỉ ấy đã làm nên chiều sâu văn hóa của nghề hoa Sa Đéc.
Ngày 26/12/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định 4896/QĐ-BVHTTDL, đưa “Nghề trồng hoa kiểng Sa Đéc” vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống. Việc ghi danh diễn ra vào thời điểm giáp Tết, mang ý nghĩa như một sự ghi nhận kịp thời dành cho cộng đồng đã gìn giữ nghề qua nhiều thế hệ, đồng thời mở ra yêu cầu mới về bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.
Hiện nay, Sa Đéc là một trong những vùng sản xuất hoa kiểng lớn của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, với hàng nghìn hộ dân tham gia canh tác, đa dạng chủng loại hoa và cây kiểng phục vụ thị trường Tết trong và ngoài vùng.
Mỗi dịp xuân về, hoa Sa Đéc theo xe, theo ghe tỏa đi khắp nơi, mang theo sắc xuân của miền sông nước đến từng ngôi nhà, góp phần làm nên không khí Tết rộn ràng trên nhiều miền đất nước.
Việc nghề trồng hoa kiểng được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cũng đặt ra yêu cầu gắn bảo tồn với phát triển bền vững. Bên cạnh việc giữ gìn kỹ thuật truyền thống và tri thức dân gian, địa phương từng bước xây dựng các hoạt động tôn vinh làng nghề, phát triển du lịch gắn với mùa hoa, mùa xuân.
Du khách đến Sa Đéc những ngày giáp Tết được hòa mình vào không gian làng hoa rực rỡ, cảm nhận nhịp sống chậm rãi, tỉ mỉ của người trồng hoa giữa miền sông nước.
Với người dân Sa Đéc, nghề trồng hoa kiểng là sinh kế, là ký ức và là niềm tự hào. Mỗi mùa xuân về, khi hoa bước vào độ nở đẹp nhất, cũng là lúc những giá trị tích lũy qua thời gian được bộc lộ rõ ràng nhất. Danh hiệu di sản trở thành nguồn động viên để cộng đồng tiếp tục giữ nghề, trao truyền tri thức và gìn giữ không gian văn hóa gắn với hoa.
Xuân lại về trên làng hoa Sa Đéc. Trên những giàn hoa ven sông, từng chậu kiểng đang chờ ngày theo chuyến đi mới, mang theo sắc xuân của vùng đất phù sa đến muôn nơi.
Danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đến với nghề trồng hoa kiểng Sa Đéc như một dấu mốc trầm lắng mà sâu xa, khẳng định giá trị của một nghề trăm năm đã, đang và sẽ tiếp tục sống cùng con người qua từng mùa xuân của đất nước.
Bình luận (0)