Yên Phú (Phú Thọ): Sau sáp nhập, từng bước nâng hiệu quả quản trị từ cơ sở

Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2025 không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính hay tổ chức bộ máy, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản trị ở cấp cơ sở. Với xã Yên Phú (tỉnh Phú Thọ), địa phương được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Bình Hẻm, Yên Phú và Xuất Hóa, đây là giai đoạn vừa củng cố tổ chức, vừa thích ứng với khối lượng nhiệm vụ lớn hơn, phạm vi quản lý rộng hơn và yêu cầu phục vụ người dân ngày càng cao.

Sau sáp nhập, xã Yên Phú có diện tích tự nhiên hơn 63 km², gần 20.000 nhân khẩu với 28 xóm. Quy mô địa bàn tăng lên kéo theo yêu cầu tổ chức lại toàn bộ hệ thống chính trị, kiện toàn các cơ quan chuyên môn, sắp xếp đội ngũ cán bộ, đồng thời bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước không bị gián đoạn. Đây cũng là bài toán đặt ra đối với công tác điều hành của chính quyền cơ sở trong bối cảnh thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động.

Điểm thuận lợi của Yên Phú là quá trình chuẩn bị cho việc sáp nhập được triển khai từ sớm. Công tác tuyên truyền được thực hiện đồng bộ, tạo sự đồng thuận của cán bộ, đảng viên và Nhân dân, qua đó giúp bộ máy mới nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định. Trong năm đầu tiên, cấp ủy, chính quyền địa phương đã ban hành đồng bộ các quy chế làm việc, quy định chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị, đồng thời hoàn thiện các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính và chuyển đổi số phù hợp với điều kiện của địa phương.

Bộ máy mới, yêu cầu phục vụ mới

Một trong những thay đổi rõ nét sau sáp nhập là việc tổ chức lại bộ máy theo hướng tinh gọn hơn. Xã Yên Phú đã thành lập ba cơ quan chuyên môn, Trung tâm Phục vụ hành chính công và Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công; đồng thời tiếp nhận hệ thống trường học, trạm y tế và các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn. Quá trình kiện toàn được thực hiện đồng bộ, bảo đảm các lĩnh vực quản lý nhà nước được vận hành liên tục, không ảnh hưởng đến hoạt động thường xuyên của người dân và doanh nghiệp.

Cùng với việc sắp xếp tổ chức, chính quyền địa phương cũng tập trung hoàn thiện quy trình phối hợp giữa các cơ quan, phân công nhiệm vụ theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Đây được xem là nền tảng để nâng cao tính chủ động của cấp xã khi được phân cấp, phân quyền nhiều hơn trong quản lý nhà nước.

Kết quả bước đầu cho thấy hoạt động của bộ máy mới cơ bản thông suốt. Nhiều nhiệm vụ trước đây phải xin ý kiến qua nhiều cấp nay được xử lý ngay tại cơ sở, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết công việc và tăng khả năng phản ứng trước các vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Hiệu quả này được phản ánh khá rõ trong lĩnh vực cải cách hành chính. Từ khi vận hành mô hình mới đến hết quý I/2026, xã đã tiếp nhận hơn 4.000 hồ sơ thủ tục hành chính; trong số các hồ sơ đã giải quyết, phần lớn được xử lý trước hạn hoặc đúng hạn, chỉ có số rất ít bị quá hạn. Song song với đó, tỷ lệ hồ sơ xử lý trên môi trường điện tử đạt mức rất cao; việc trao đổi văn bản điện tử, ký số và cung cấp dịch vụ công trực tuyến từng bước trở thành phương thức làm việc thường xuyên của đội ngũ cán bộ, công chức.

Không chỉ dừng ở việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, mô hình mới còn tạo điều kiện để chính quyền cơ sở nắm bắt sát hơn những vấn đề phát sinh trong đời sống dân cư. Khi phạm vi thẩm quyền được mở rộng, nhiều nội dung liên quan đến đất đai, xây dựng, an sinh xã hội hay phát triển kinh tế được giải quyết ngay từ cấp xã, giảm đáng kể thời gian chờ đợi của người dân. Đây cũng là mục tiêu cốt lõi của việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp: đưa hoạt động quản lý đến gần cơ sở hơn, đồng thời nâng cao trách nhiệm của chính quyền trong phục vụ Nhân dân.

Gần dân hơn nhưng áp lực ở cơ sở cũng lớn hơn

Bên cạnh những kết quả bước đầu, thực tiễn vận hành sau một năm cũng cho thấy cấp xã đang phải đối mặt với không ít áp lực khi đảm nhận thêm nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền. Đây cũng là vấn đề được địa phương nhìn nhận thẳng thắn trong buổi làm việc với phóng viên VTV Times.

Theo đại diện UBND xã Yên Phú, ap lực đầu tiên đến từ nguồn nhân lực. "Sau sáp nhập, quy mô quản lý tăng lên trong khi số lượng biên chế chưa theo kịp yêu cầu nhiệm vụ. Nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm từ hai đến ba lĩnh vực; một số vị trí chuyên môn như công nghệ thông tin, chuyển đổi số, quy hoạch, xây dựng, đất đai hay y tế vẫn thiếu nhân lực được đào tạo đúng chuyên ngành. Trong bối cảnh khối lượng công việc ngày càng lớn, việc vừa bảo đảm tiến độ giải quyết công việc thường xuyên, vừa triển khai các nhiệm vụ mới đặt ra yêu cầu rất cao đối với đội ngũ cán bộ ở cơ sở." – Phó chú tịch UBND xã Yên Phú Bùi Văn Huân cho biết.

Không chỉ thiếu về con người, điều kiện làm việc cũng chưa thực sự đồng bộ. Trụ sở của UBND xã hiện nay chủ yếu được tận dụng từ các xã trước khi sáp nhập nên nhiều phòng làm việc có diện tích nhỏ, số lượng phòng chức năng còn thiếu, một số trang thiết bị đã xuống cấp. Việc Đảng ủy và UBND xã làm việc tại hai địa điểm khác nhau cũng ảnh hưởng nhất định đến công tác phối hợp, điều hành trong những thời điểm cần xử lý công việc nhanh.

Trong khi đó, chuyển đổi số được xác định là một trong những trụ cột của mô hình chính quyền địa phương hai cấp nhưng cũng là lĩnh vực đặt ra nhiều thách thức. Mặc dù địa phương đã đạt tỷ lệ rất cao trong xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử, việc liên thông dữ liệu giữa các phần mềm chuyên ngành vẫn chưa thật sự đồng bộ. Một số hệ thống còn phải nhập liệu nhiều lần, đường truyền có thời điểm chưa ổn định, trong khi cán bộ phụ trách công nghệ thông tin chủ yếu kiêm nhiệm. "Đây là những điểm nghẽn cần tiếp tục được tháo gỡ nếu muốn nâng cao hiệu quả vận hành chính quyền số ở cấp cơ sở." – Đại diện UBND xã cho biết.

Trong buổi làm việc cùng PV Thời báo VTV, một khó khăn khác được địa phương chỉ ra là sự thay đổi về phương thức phục vụ, một sự thay đổi mà theo đại diện ủy ban nhân dân xã, nó đòi hỏi cả chính quyền và người dân cùng thích ứng. "Dù tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến tăng mạnh, nhiều người dân, nhất là người cao tuổi, vẫn có thói quen đến trực tiếp cơ quan hành chính để được hướng dẫn thực hiện thủ tục. Điều đó cho thấy chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện đầu tư hạ tầng hay phần mềm, mà còn cần thời gian để hình thành kỹ năng và thói quen sử dụng dịch vụ số trong cộng đồng."

Từ thực tiễn một năm vận hành, xã Yên Phú cũng kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp gắn với điều kiện bảo đảm thực hiện; bổ sung biên chế cho những lĩnh vực còn thiếu; tăng cường đào tạo chuyên sâu đối với đội ngũ cán bộ cơ sở; đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin và hoàn thiện hệ thống dữ liệu dùng chung để bảo đảm việc xử lý công việc được thông suốt. Những đề xuất này không chỉ xuất phát từ nhu cầu riêng của địa phương mà cũng phản ánh những vấn đề nhiều xã, phường đang gặp phải trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Có thể thấy, sau một năm đi vào hoạt động, bộ máy chính quyền xã Yên Phú đã từng bước ổn định, duy trì hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm hoạt động phục vụ người dân không bị gián đoạn. Những kết quả bước đầu về cải cách hành chính, chuyển đổi số và tổ chức bộ máy cho thấy hướng đi của mô hình mới đang phát huy tác dụng ở cấp cơ sở.

Tuy nhiên, như chia sẻ của chính quyền địa phương, hiệu quả lâu dài của mô hình không chỉ được đo bằng việc tinh gọn đầu mối hay tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn. Quan trọng hơn là khả năng tiếp tục hoàn thiện nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và cơ chế vận hành để cấp xã thực sự đủ năng lực thực hiện những nhiệm vụ được giao. Khi quyền hạn được trao nhiều hơn và đi cùng với các điều kiện bảo đảm tương xứng, chính quyền cơ sở sẽ có thêm điều kiện phát huy vai trò là cấp gần dân nhất, trực tiếp chuyển hóa chủ trương, chính sách thành những kết quả cụ thể trong đời sống hằng ngày của người dân.