Đây được xem là cuộc cải cách "khoan thư sức dân" quy mô lớn, kỳ vọng giữ chân nhân tài và giảm áp lực tài chính cho hàng triệu hộ gia đình từ ngày 1/7/2026.
21 khoản miễn thuế: Người làm công ăn lương hưởng lợi lớn
Tại cuộc trao đổi mới đây với báo chí, TS. Lê Thị Thùy Vân - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Tài chính (Bộ Tài chính) đã phác họa một lộ trình giảm nghĩa vụ thuế đầy triển vọng cho giai đoạn tới. Bà Vân khẳng định, Dự thảo Nghị định là "luồng gió mới" khi cụ thể hóa danh mục 21 khoản thu nhập được miễn thuế, trong đó có 5 khoản hoàn toàn mới so với quy định hiện hành. Điều này cho thấy nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc bám sát thực tiễn đời sống và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.
Điểm gây bất ngờ và nhận được sự đồng thuận cao nhất chính là sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong cách tính thuế đối với thu nhập từ làm thêm. Bà Vân phân tích chi tiết: "Nếu như trước đây, luật chỉ cho phép miễn thuế đối với phần thu nhập chênh lệch vượt mức lương ngày bình thường, thì tại Dự thảo mới, toàn bộ tiền lương làm ban đêm và làm thêm giờ sẽ không tính vào thu nhập chịu thuế".
Đây là một thay đổi có tác động trực tiếp đến hàng triệu công nhân và người lao động tại các khu công nghiệp, những người thường xuyên phải tăng ca để cải thiện thu nhập. Quy định mới này đồng nghĩa với việc thành quả lao động từ sự nỗ lực ngoài giờ của người dân sẽ được bảo toàn trọn vẹn, không bị khấu trừ thuế, từ đó tạo động lực mạnh mẽ để tăng năng suất lao động và cải thiện chất lượng cuộc sống cho những đối tượng có thu nhập trung bình thấp.
Khi gánh nặng thuế được tháo gỡ, thu nhập khả dụng của người dân tăng lên, từ đó thúc đẩy tiêu dùng nội địa và tạo đà cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong kỷ nguyên mới.
Bên cạnh đó, các khoản trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm cũng được nới lỏng tối đa về chính sách. Theo Dự thảo, toàn bộ các khoản này sẽ được miễn thuế TNCN, ngay cả khi mức chi thực tế vượt quá quy định của pháp luật lao động hiện hành, giúp người lao động giảm bớt gánh nặng trong giai đoạn chuyển đổi công việc hoặc đối mặt với các rủi ro mất việc làm do biến động kinh tế.
Đặc biệt, nhằm khuyến khích doanh nghiệp chăm lo dài hạn cho người lao động, mức khống chế chi phí bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ do người sử dụng lao động đóng thay cho nhân viên đã được đề xuất nâng lên 3 triệu đồng/người/năm. Con số này cao gấp 3 lần so với mức 1 triệu đồng hiện nay, tạo dư địa cực lớn cho các doanh nghiệp xây dựng chính sách phúc lợi vượt trội để giữ chân nhân tài.
Ngoài ra, bà Vân cũng lưu ý thêm về các nhóm đối tượng khác trong xã hội. Dự thảo đã nâng ngưỡng tính thuế một lần đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng, trúng thưởng và tiền bản quyền từ 10 triệu đồng lên mức 20 triệu đồng. Với các cá nhân kinh doanh, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế cũng được nâng mạnh từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm. Những điều chỉnh này không chỉ giúp giảm nghĩa vụ thuế thực tế mà còn góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thiểu chi phí tuân thủ cho người dân và hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Chiến lược "trải thảm đỏ" cho nhân tài số và nhà đầu tư dài hạn
Không chỉ dừng lại ở nhóm làm công ăn lương, Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân còn thể hiện tầm nhìn chiến lược vĩ mô trong việc thúc đẩy kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ tạo ra "cú hích" định hình lại dòng vốn và nguồn nhân lực chất lượng cao của Việt Nam trong kỷ nguyên công nghệ.
Điểm sáng nổi bật nhất trong dự thảo chính là chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 5 năm đối với chuyên gia công nghệ số chất lượng cao và nhân lực công nghệ cao. Theo bà Vân, đây là bước đi cụ thể nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng tại Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia.
Trong bối cảnh cuộc đua thu hút nhân tài toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ, việc sử dụng "đòn bẩy" thuế không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp trong việc giữ chân chuyên gia mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ sinh thái công nghệ Việt Nam.
Chính sách này tạo ra một thông điệp mạnh mẽ rằng, Việt Nam sẵn sàng tạo ra môi trường đãi ngộ vượt trội cho những cá nhân trực tiếp đóng góp vào công cuộc hiện đại hóa đất nước và thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Chia sẻ nhanh với phóng viên, anh Nguyễn Hoàng Nam, kỹ sư phần mềm tại Hà Nội, không giấu được sự phấn khởi nhưng cũng kèm theo những băn khoăn rất thực tế: "Thông tin về ưu đãi thuế khiến giới lập trình viên chúng tôi xôn xao, nhưng niềm vui vẫn đi kèm sự thận trọng. Câu hỏi đặt ra là: Lưới lọc nào để xác định thế nào là nhân sự chất lượng cao? Nếu bộ tiêu chuẩn quá cao hoặc quy trình xác nhận phải qua nhiều tầng lớp thủ tục rườm rà, tôi e rằng chính sách sẽ khó tiếp cận được với số đông chuyên gia đang trực tiếp làm việc tại các dự án. Chúng tôi mong chờ một định nghĩa cụ thể, định lượng rõ ràng để ưu đãi này thực sự là cú hích đúng địa chỉ".
"Nới lỏng" gánh nặng cho kinh tế hộ gia đình
Đối với khu vực kinh doanh cá thể, dự thảo đưa ra một thay đổi mang tính đột phá khi nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên mức 500 triệu đồng/năm, tăng gấp 5 lần so với mức 100 triệu đồng hiện hành. Sự điều chỉnh này mang ý nghĩa thực tiễn rất lớn, giúp hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ bớt đi gánh nặng kê khai, quyết toán thuế phức tạp.
Việc nâng ngưỡng miễn thuế không chỉ giúp các hộ kinh doanh có thêm nguồn lực tài chính để tái đầu tư mà còn phản ánh sát thực tế biến động của giá cả và chi phí đầu vào trong những năm qua. Các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, đây là minh chứng cho tinh thần đồng hành của Chính phủ đối với khu vực kinh tế tư nhân, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân tự doanh và ổn định sinh kế bền vững.
Trên thị trường vốn, các quy định mới tại dự thảo được ví như cú hích để thay đổi tư duy đầu tư từ lướt sóng ngắn hạn sang tích lũy dài hạn. Cụ thể, dự thảo đề xuất miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nếu nhà đầu tư nắm giữ từ đủ 02 năm trở lên. Đồng thời, các cá nhân còn được giảm 50% thuế đối với lợi tức được chia từ quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ đầu tư bất động sản trong thời hạn 5 năm (từ 1/7/2026 - 30/6/2031).
Theo bà Vân đánh giá, các chính sách này hoàn toàn nằm trong dòng chảy chung của thế giới. Tại các thị trường tài chính phát triển, các quỹ đầu tư hỗ trợ ổn định thị trường. Việc ưu đãi thuế cho nhà đầu tư quỹ không chỉ giúp đa dạng hóa kênh đầu tư cho người dân mà còn góp phần giảm thiểu các biến động tiêu cực từ tâm lý đầu cơ ngắn hạn. Sự hiện diện của các dòng vốn ổn định này là nền tảng quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam nâng cao mức độ tín nhiệm trong mắt các tổ chức xếp hạng quốc tế như FTSE Russell hay MSCI.
Giảm trừ y tế, giáo dục: Tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế
Một trong những nội dung nhân văn nhất của dự thảo là việc bổ sung quy định khấu trừ chi phí y tế (tối đa 23 triệu đồng/năm) và giáo dục (tối đa 24 triệu đồng/năm). Lần đầu tiên đưa các chi phí thiết yếu thực tế vào diện được ưu đãi thuế một cách trực diện. Bà Vân phân tích: "Cách tiếp cận này không chỉ hỗ trợ thu nhập khả dụng mà còn thể hiện vai trò của Nhà nước trong việc đồng tài trợ cho đầu tư vào vốn con người. Xu hướng này hoàn toàn tiệm cận với các quốc gia phát triển, nơi thuế được sử dụng như một công cụ chia sẻ rủi ro y tế và khuyến khích học tập suốt đời với người dân". Việc cụ thể hóa các mức giảm trừ này dựa trên số liệu điều tra mức sống dân cư cho thấy sự cầu thị của cơ quan quản lý trong việc bám sát biến động chi phí thực tế.
Kết hợp với mức giảm trừ gia cảnh mới được nâng lên đáng kể15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc biểu thuế mới sẽ tạo ra một khoảng lùi tài chính quan trọng trước khi chạm đến ngưỡng phải nộp thuế.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, mức giảm trừ này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng cho nhóm thu nhập trung bình mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách bất bình đẳng, đảm bảo chính sách thuế thu nhập cá nhân thực hiện đúng chức năng điều tiết xã hội một cách công bằng và bền vững. Điều này đồng thời giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn hơn đối với các chuyên gia quốc tế khi mức thuế thực đóng được tối ưu hóa theo các tiêu chuẩn toàn cầu.
Chị Trương Thị Lan, kế toán một doanh nghiệp dệt may tại Bắc Ninh dành sự quan tâm đặc biệt đến các khoản giảm trừ dân sinh. Dưới nhãn quan của một người làm nghề con số, chị Lan nhìn nhận chính sách nới lỏng thuế lương tăng ca là một sự cứu cánh kịp thời trước áp lực lạm phát. Tuy nhiên, chị vẫn đặt ra một bài toán về tính khả thi của hồ sơ, mức giảm trừ 47 triệu đồng mỗi năm cho y tế và giáo dục là con số rất nhân văn, nhưng vấn đề nằm ở khâu hóa đơn. Trong thực tế, các khoản học phí ngoại khóa hay chi phí mua thuốc lẻ tại các nhà thuốc không phải lúc nào cũng dễ dàng có được chứng từ đạt chuẩn theo yêu cầu của cơ quan thuế. Nếu quy định về chứng từ quá cứng nhắc, người lao động sẽ rất khó để hiện thực hóa quyền lợi này trên bảng quyết toán thuế cuối năm. "Chúng tôi cần một cơ chế xác nhận linh hoạt và đơn giản hơn, để chính sách thực sự trở thành nguồn an ủi tài chính cho mỗi mái nhà", chị Lan kiến nghị./.
Bình luận (0)