Chạy bộ: Lối sống hay cuộc đua theo trào lưu?

Là người "đặt viên gạch" đầu tiên cho Sunday Running Club (SRC) từ năm 2013 - thời điểm mà marathon vẫn còn là khái niệm xa lạ với đại chúng - anh đã chứng kiến và góp phần thúc đẩy sự phát triển của phong trào chạy bộ nước nhà từ những nhóm nhỏ sơ khai thành một hệ sinh thái sôi động.

Sau 16 năm gắn bó với đường chạy trong nhiều vai trò: từ vận động viên, người truyền cảm hứng đến chuyên gia tổ chức giải đấu, Feddy Phạm vẫn giữ nguyên niềm đam mê với môn thể thao này. Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Thời báo VTV, anh đã chia sẻ những góc nhìn thẳng thắn về giá trị cốt lõi của chạy bộ cũng như những thách thức và hướng đi tiếp theo của phong trào trong tương lai.

SRC được thành lập từ năm 2013, khi phong trào chạy bộ ở Việt Nam vẫn còn sơ khai. Nhìn lại hơn một thập kỷ, anh đánh giá sự thay đổi của cộng đồng runner Việt Nam như thế nào và đâu là điều khiến anh bất ngờ nhất?

Tôi khá bất ngờ về mức độ hội nhập và bắt trend cực nhanh của cộng đồng chạy bộ ở Việt Nam vài năm trở lại đây. Nhìn lại những ngày đầu, chúng ta chỉ có vài giải chạy, đi bộ từ thiện như BBGV Charity Fun hay Terry Fox Run cự ly 4-5km những năm 2010-2011. Bước ngoặt đến từ các giải chuyên nghiệp hơn như HCMC Run cuối năm 2013, Marathon Quốc tế Đà Nẵng 2014 hay Ha Long Bay Half Marathon 2015. Từ chỗ chỉ có vài giải trong năm, hiện tại cả nước có gần trăm sự kiện hàng năm với quy mô từ 1.000 tới 25.000 vận động viên. Các hội nhóm địa phương bắt đầu thành lập, tạo sân chơi riêng biệt, có bản sắc riêng, có huấn luyện viên hướng dẫn và bắt đầu tìm kiếm trải nghiệm ở những giải marathon lớn trong khu vực và thế giới.

Là một trong những người chứng kiến sự hình thành của nhiều cộng đồng chạy bộ tại Việt Nam, theo anh, yếu tố cốt lõi nào giúp một cộng đồng runner có thể duy trì được lâu dài?

Đầu tiên là chữ "why": cộng đồng đó được tạo nên vì lý do gì? Mang những giá trị cốt lõi như thế nào? Tiếp đến là "identity" (nhận diện, bản sắc riêng): điều gì giúp thu hút và giữ chân thành viên? Dưới sự thay đổi chóng mặt của công nghệ, xu hướng toàn cầu thì sự linh hoạt, linh động (adaptability) cũng giúp cho cộng đồng thực hiện những bước chuyển mình và điều chỉnh phù hợp để bắt nhịp nhanh chóng.

Những năm gần đây, Việt Nam chứng kiến sự bùng nổ của các giải marathon lớn. Với kinh nghiệm từng tham gia tổ chức nhiều sự kiện chạy bộ, anh nhìn nhận sự phát triển này đang đi đúng hướng hay vẫn còn những khoảng trống cần cải thiện?

Từ "marathon" đang được truyền thông quá mức khiến những người mới chơi dễ vội vàng, chưa đủ tích lũy đã đăng ký tham gia cự ly 21-42km khi chưa hiểu hết sự khắc nghiệt của cự ly dài. Về phía nhà tổ chức, các cự ly marathon, bán marathon dường như được "ưu ái" hơn về truyền thông và quyền lợi so với cự ly 5km, 10km, mặc dù phí tham gia không hề thấp. Hiện tại đang thiếu những giải chạy 5km, 10km đúng nghĩa, được tổ chức chuyên nghiệp với hệ thống chip time, huy chương và trải nghiệm tốt. Các giải lớn quy mô trên 10.000 người cần tiếp tục nâng cấp hệ thống vận hành và phối hợp chặt chẽ với cộng đồng chạy bộ để tăng trải nghiệm cho vận động viên.

Nhiều người cho rằng phong trào chạy bộ hiện nay đang dần mang tính "sự kiện" nhiều hơn là "lối sống". Anh có đồng ý với nhận định này không và làm thế nào để giữ được tinh thần chạy bộ nguyên bản của cộng đồng?

Khi phong trào bùng nổ, nhiều giải chạy được tổ chức ồ ạt khiến người chạy bộ luôn trong trạng thái tập luyện "không kịp thở" và dường như các buổi tập của hội nhóm bị phụ thuộc nhiều vào lịch tham gia giải. Theo thời gian, thành viên sẽ có khuynh hướng bị cuốn vào vòng xoáy tập luyện, đi chạy giải mà quên mục đích thực sự của của cộng đồng mình tham gia. Thành viên chủ chốt "core team" đóng vai trò quan trọng, không chỉ là người điều phối, tổ chức các buổi tập luyện mà còn đại diện cho cộng đồng, nhắc nhở các thành viên về giá trị cốt lõi, điều mà cộng đồng đang xây dựng, định hướng phát triển cũng như vai trò của mỗi cá nhân trong sinh hoạt, tập luyện với tập thể.

Sau hơn một thập kỷ gắn bó với chạy bộ - từ runner, người sáng lập cộng đồng đến người tổ chức giải - điều gì vẫn khiến anh tiếp tục gắn bó với môn thể thao này?

Trải qua 16 năm, mỗi giai đoạn đem đến cho tôi những bài học khác nhau. Tôi vẫn đang khám phá giới hạn bản thân thông qua việc tập luyện khoa học, trau dồi kiến thức mới để chinh phục các mục tiêu và cân bằng đam mê với cuộc sống.

Theo anh, chạy bộ mang lại những giá trị nào mà đôi khi người ngoài cuộc chưa nhìn thấy?

Chạy bộ giúp chúng ta hiểu rõ về cơ thể mình hơn, tràn đầy năng lượng, có cái nhìn tích cực về mọi thứ xung quanh, học được cách đặt mục tiêu và xây dựng kế hoạch phù hợp để hoàn thành các mục tiêu đề ra. Chạy bộ còn mang tính lan tỏa, kết nối cao từ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, hội nhóm cùng nhau tập luyện, nâng cao, tinh thần tập thể. Đăng ký tham gia bất kỳ giải chạy bộ nào chính là dịp cùng nhau trải nghiệm du lịch, văn hóa, ẩm thực tại điểm đến.

Nhìn xa hơn 10-15 năm tới, anh hình dung vị trí của Việt Nam trên bản đồ marathon châu Á sẽ ra sao và cộng đồng runner trong nước cần làm gì để đạt được vị thế đó?

Chúng ta sẽ hướng tới việc tổ chức được những giải chạy quy mô hơn 30.000 người ở những thành phố lớn khi cơ sở hạ tầng được đầu tư chỉn chu, giao thông đi lại kết nối thuận lợi. Vận động viên Việt Nam hoàn toàn đủ khả năng cạnh tranh thứ hạng trong Đông Nam Á và thu hẹp khoảng cách với các cường quốc như Nhật Bản, Trung Quốc. Để đạt được vị thế đó, chạy bộ cần được triển khai từ học đường để tuyển chọn vận động viên trẻ tiềm năng. Ngoài nỗ lực tập luyện của cá nhân và hội nhóm, rất cần sự chung tay hỗ trợ từ sở, ban, ngành liên quan, tạo ra nhiều sân chơi, địa điểm tập luyện, thi đấu phát triển cả thể thao phong trào lẫn thể thao thành tích cao.

Nếu có thể gửi một thông điệp tới những người đang do dự chưa dám xỏ giày chạy, anh sẽ nói điều gì để họ bắt đầu hành trình của mình?

Tất cả vận động viên hàng đầu đều bắt đầu với vài trăm mét thở không ra hơi và đôi chân nhức mỏi. Chạy bộ không khó, chỉ cần bạn đủ kiên nhẫn lặp lại 2-3 buổi/tuần để nó thành thói quen có lợi cho sức khỏe. Hạnh phúc nằm ở hành trình, hãy tận hưởng cả ngọt bùi lẫn đắng cay, cả lúc phấn khích và chán nản. Thông qua hành trình ấy, chúng ta thực sự đang sống và khám phá nhiều điều thú vị. Đừng so sánh với người xung quanh vì mỗi cá nhân có xuất phát điểm khác nhau, hãy chỉ tập trung vào chính bản thân mình.

Xin cảm ơn anh!