Chè Bình Sơn (Thanh Hóa) nâng giá trị từ vùng trồng nguyên liệu

Cây chè được đưa về vùng Bình Sơn từ những năm 1992, ban đầu góp phần phủ xanh đất trống, đồi trọc. Qua hơn 30 năm, cây chè dần trở thành một trong những cây trồng chủ lực, gắn với sinh kế của người dân địa phương. Từ OCOP 3 sao, Chè sạch Bình Sơn được công nhận OCOP 4 sao, mở thêm cơ hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn trong duy trì chất lượng và phát triển sản phẩm.

Hiện vùng chè có diện tích khoảng 400 ha, trong đó hơn 300 ha cho thu hoạch ổn định. Tại thôn Bao Lâm, xã Thọ Bình, tỉnh Thanh Hóa, vùng nguyên liệu này đang cung cấp nguồn chè cho hoạt động sản xuất, chế biến của HTX Dịch vụ Nông Lâm nghiệp Bình Sơn.

HTX bắt đầu tổ chức sản xuất chè từ năm 2016. Từ diện tích hơn 200 ha khi mới triển khai, đến nay vùng chè liên kết và sản xuất của HTX đã mở rộng khoảng 400 ha, với hơn 100 thành viên liên kết và thành viên chính thức.

Ông Lê Đình Tú, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Dịch vụ Nông Lâm nghiệp Bình Sơn, cho biết: "Sản phẩm chè của Bình Sơn được chứng nhận OCOP năm 2019, đến năm 2024 chấm lại là sản phẩm OCOP 4 sao."

Để đáp ứng yêu cầu về chất lượng, HTX tập trung trước hết vào vùng nguyên liệu. Khoảng 10 ha được xây dựng theo quy trình VietGAP. Từ mô hình này, HTX tiếp tục chuyển một phần diện tích sang chăm sóc theo hướng hữu cơ, sử dụng phân bón sinh học, kết hợp tưới tiết kiệm nước và tưới nhỏ giọt.

Với cây chè, chất lượng nguyên liệu ảnh hưởng lớn đến chất lượng sản phẩm sau chế biến. Vì vậy, yêu cầu nâng chất lượng được đặt ra từ cách chăm sóc, sử dụng vật tư và kiểm soát quá trình sản xuất tại vùng nguyên liệu.

Sau thu hái, chè được đưa về cơ sở chế biến. Máy móc được sử dụng ở các công đoạn sao, vò, sấy. Sản phẩm sau chế biến được đóng gói, hút chân không và gắn mã truy xuất nguồn gốc. Việc kiểm soát các công đoạn trong chuỗi sản xuất giúp HTX chủ động hơn trong duy trì chất lượng sản phẩm, đồng thời cung cấp thông tin về nguồn gốc khi đưa hàng ra thị trường.

Cùng với thay đổi trong sản xuất, HTX cũng đang thay đổi cách tiếp cận người tiêu dùng. Sản phẩm được giới thiệu trên Zalo, Facebook và một số nền tảng thương mại điện tử. Mã QR trên bao bì cung cấp thông tin về nguồn gốc vùng chè và quy trình sản xuất.

Ông Lê Đình Tú, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Dịch vụ Nông Lâm nghiệp Bình Sơn, chia sẻ: "Nay Hợp tác xã cũng có chuyển đổi sang bán hàng trên mạng, trên công nghệ số... chúng tôi cũng chuyển đổi sang và đang tiến dần dần chuyển sang bán hàng online trên các nền tảng như vậy."

Việc đưa thông tin sản phẩm lên môi trường số giúp HTX vừa quảng bá sản phẩm, vừa cung cấp thêm thông tin về nguồn gốc và quy trình sản xuất cho người tiêu dùng, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Từ vùng nguyên liệu đến chế biến, truy xuất và tiêu thụ, công nghệ đang được đưa vào nhiều khâu của sản phẩm chè Bình Sơn. Đây cũng là hướng ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong phát triển sản xuất nông nghiệp, nâng cao giá trị sản phẩm OCOP.

Ông Trần Duy Bình, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thanh Hóa, cho biết: "Ngành Khoa học và Công nghệ Thanh Hóa đã chuyển từ tư duy quản lý các nhiệm vụ khoa học công nghệ sang tư duy kiến tạo hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chuyển từ hỗ trợ theo chính sách sang đặt hàng các bài toán thực tiễn để giúp người dân phát triển khoa học công nghệ trong sản xuất và kinh doanh."

Theo định hướng của ngành Khoa học và Công nghệ Thanh Hóa, công nghệ sinh học, tự động hóa, công nghệ môi trường và chuyển đổi số là những lĩnh vực có thể được ứng dụng vào sản xuất nông nghiệp. Với các sản phẩm OCOP, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát quy trình và kết nối thị trường là những khâu cần được chú trọng để nâng sức cạnh tranh.

Ở cấp địa phương, xã Thọ Bình xác định phát triển OCOP phải gắn với sản xuất và thị trường. Chè sạch Bình Sơn là một trong những sản phẩm OCOP được địa phương tiếp tục phối hợp hỗ trợ phát triển.

Ông Hoàng Văn Trung, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Thọ Bình, cho biết: "Xã cùng với hộ dân, cùng với HTX Bình Sơn để xây dựng, phát triển theo hướng công nghệ. Đối với sản phẩm chè sạch, địa phương cùng với HTX tập trung áp dụng công nghệ trong sản xuất và quảng bá sản phẩm OCOP trên nền tảng số."

Cùng với phối hợp trong sản xuất, địa phương hỗ trợ HTX quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số. Việc mở rộng kênh tiêu thụ giúp sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng ngoài thị trường truyền thống.

Sau khi được nâng lên OCOP 4 sao, HTX cần tiếp tục ổn định vùng nguyên liệu, hoàn thiện thiết bị chế biến, duy trì hệ thống truy xuất và mở rộng các kênh bán hàng. Trong quá trình này, HTX đề xuất được hỗ trợ thêm về đào tạo, thiết bị và máy móc để nâng năng lực sản xuất, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của khách hàng và xu hướng bán hàng trên các nền tảng số.

Hơn 30 năm hình thành vùng chè, Bình Sơn đã có nền tảng về diện tích và nguồn nguyên liệu để tiếp tục phát triển sản phẩm. Với Chè sạch Bình Sơn, chặng đường sau OCOP 4 sao sẽ tập trung vào việc giữ ổn định chất lượng, hoàn thiện sản xuất và mở rộng thị trường, qua đó nâng giá trị sản phẩm và tạo thêm thu nhập cho người dân.