Chính thức bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai thuế

Theo Nghị quyết 198 của Quốc hội về hỗ trợ thuế phí cho kinh tế tư nhân, từ hôm nay (1/1/2026), hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế. Cũng từ hôm nay, hộ kinh doanh sẽ không còn phải nộp thuế môn bài mà chỉ phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.

Về cách tính thuế sau khi bỏ thuế khoán, theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), mức doanh thu chịu thuế với hộ kinh doanh là từ 500 triệu đồng một năm. Đây là ngưỡng hộ kinh doanh được miễn thuế VAT, thu nhập cá nhân khi dừng thu thuế theo phương thức khoán và chuyển sang tự kê khai, nộp thuế từ 1/1/2026.

Trước thời điểm 1/1/2026, ngưỡng chịu thuế áp dụng với các hộ, cá nhân kinh doanh là 100 triệu đồng/năm. Như vậy, ngưỡng chịu thuế sẽ tăng gấp 5 lần. Bộ Tài chính cho biết dự kiến khoảng 2,3 triệu hộ kinh doanh không phải nộp thuế khi áp dụng ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng, tương đương 90% hộ kinh doanh.

Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) cũng bổ sung cách tính thuế trên lợi nhuận (chênh lệch doanh thu và chi phí) với các hộ kinh doanh. Cụ thể, hộ có doanh thu dưới 3 tỷ đồng/năm nếu xác định được chi phí đầu vào sẽ chịu thuế suất 15% trên phần lãi. Mức này tương ứng ưu đãi thuế suất thu nhập doanh nghiệp của công ty siêu nhỏ có doanh thu tương đương.

Hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ - 50 tỷ đồng/năm sẽ chịu thuế suất 17%. Mức thuế 20% áp dụng với hộ có doanh thu hơn 50 tỷ đồng/năm.

Trường hợp không xác định được chi phí, cá nhân, hộ kinh doanh tiếp tục nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu như hiện nay, mức 0,5 - 2% tùy ngành nghề. Tuy nhiên, hộ kinh doanh sẽ được trừ đi khoản thu thuộc ngưỡng không chịu thuế, trước khi tính toán. Tức là, hộ kinh doanh sẽ không phải chịu thuế trên toàn bộ doanh thu từ đồng đầu tiên.

Với thuế VAT, hộ kinh doanh (doanh thu từ 500 triệu trở lên) khi chuyển sang kê khai vẫn nộp thuế VAT theo doanh thu, và bảng tỷ lệ tính không thay đổi so với trước. Số thuế phải nộp = Doanh thu tính thuế VAT (x) tỷ lệ thuế suất theo ngành nghề.

Hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc dùng hóa đơn điện tử

Cũng theo Luật Quản lý thuế (sửa đổi), hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế theo quy định tại Nghị định 70.

Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Cũng theo Luật Quản lý thuế sửa đổi, từ ngày 1/1/2026, hộ và cá nhân kinh doanh được tự xác định doanh thu hàng năm để nộp thuế. Nếu dùng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hệ thống quản lý sẽ xác định số thuế VAT, thu nhập cá nhân phải nộp. Dữ liệu này sẽ được cập nhật cho người nộp thuế trên eTax - ứng dụng thuế điện tử, cổng dịch vụ công quốc gia. Trường hợp không sử dụng hóa đơn điện tử, họ tự xác định số thuế phải nộp.

Xoá bỏ thuế khoán - 7 điểm quan trọng hộ kinh doanh cần lưu ý

Với việc bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh cần phải lưu ý gì, chuẩn bị gì khi chuyển sang phương pháp kê khai?

Thứ nhất, cần xác định nhóm quy mô kinh doanh. Hộ kinh doanh cần căn cứ vào doanh thu, lĩnh vực hoạt động để xác định mình thuộc nhóm hộ kinh doanh nào, được miễn thuế hay phải đóng thuế, từ đó áp dụng đúng phương thức kê khai theo quy định.

Thứ hai, kiểm kê hàng tồn kho tại thời điểm chuyển đổi. Với hộ kinh doanh chọn đóng thuế theo lợi nhuận thì việc kiểm kê nhằm xác định rõ giá trị hàng hóa còn tồn, làm căn cứ hạch toán chi phí, doanh thu trong giai đoạn kê khai, tránh tình trạng chênh lệch số liệu hoặc bị truy thu thuế về sau.

Thứ ba, đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử (nếu thuộc diện bắt buộc). Hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng cần chủ động đăng ký và làm quen với việc xuất hóa đơn điện tử theo quy định mới.

Thứ tư, chuẩn bị sổ sách kế toán. Hộ kinh doanh cần ghi chép đầy đủ sổ sách, bao gồm: doanh thu, chi phí, hàng hóa mua vào, bán ra.

Thứ năm, thay đổi, cập nhật thông tin đăng ký kinh doanh và thuế. Hộ kinh doanh cần rà soát, cập nhật lại các thông tin như: ngành nghề, địa điểm kinh doanh, thông tin người đại diện, phương thức nộp thuế nếu có sự thay đổi.

Thứ sáu, đăng ký tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh. Hộ kinh doanh được khuyến nghị mở tài khoản ngân hàng riêng để phục vụ hoạt động kinh doanh, tránh nhầm lẫn giữa tiền kinh doanh và tiền chi tiêu cá nhân, giảm rủi ro khi cơ quan thuế đối chiếu dòng tiền phục vụ kê khai.

Thứ bảy, thực hiện kê khai thuế đối với hoạt động kinh doanh. Sau khi hoàn tất các bước chuẩn bị, hộ kinh doanh cần thực hiện kê khai thuế đúng thời hạn, đúng quy định.