Chuyển những định hướng về carbon xanh dương thành các hoạt động cụ thể

Từ xây dựng nền tảng đến xác định hành động

Phát biểu khai mạc chương trình, Phó Trưởng nhóm thường trực Nhóm công tác triển khai Chương trình Đối tác Hành động carbon xanh dương tại Việt Nam (NBCAP), Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - TS. Vũ Đức Đam Quang cho biết: "Nếu giai đoạn vừa qua tập trung nhiều hơn vào việc hình thành cơ chế, xây dựng nền tảng thì giai đoạn tiếp hướng tới chuyển biến nền tảng đó thành hành động cụ thể, có sự phối hợp, có nguồn lực và có khả năng tạo ra kết quả thực tế."

Ông Vũ Đức Đam Quang, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu khai mạc cuộc họp.

Bà Francesca Nardini, Phó Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam nhấn mạnh: "Lộ trình cần trở thành khung tham chiếu chung ở cấp quốc gia". Đồng thời, bà mong rằng sau phiên thảo luận về Dự thảo Lộ trình hành động, có thể cung cấp hướng dẫn chi tiết về các hành động ưu tiên, cơ hội và chính sách phối hợp cần có cho giai đoạn đầu của lộ trình hành động quốc gia về carbon xanh dương.

"Làm thế nào để những dự án và ý tưởng tốt có thể thu hút tài chính và được triển khai ở quy mô lớn?", Ông Fergus McBean - Bí thư thứ nhất về Khí hậu và Thiên nhiên, Đại sứ quán Anh tại Việt Nam nêu vấn đề tại cuộc họp. Ông cho rằng cần tập trung trước tiên vào các điều kiện để các dự án carbon xanh dương có thể tiếp cận nguồn vốn.

Theo ông, hiệu quả của NBCAP không chỉ nằm ở việc hoàn thiện một lộ trình, mà còn được thể hiện qua khả năng đưa các dự án vào triển khai, huy động được nguồn tài chính và tạo ra những lợi ích cụ thể cho hệ sinh thái cũng như cộng đồng ven biển.

Từ góc nhìn của quốc tế, bà Emily Kelly, phụ trách Chương trình Đối tác Hành động toàn cầu về carbon xanh dương (BCAP) của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) chia sẻ kinh nghiệm từ Indonesia và Philippines trong bước xây dựng chính sách và chuẩn bị dự án carbon xanh dương. Theo bà, việc phát triển các dự án cần được đặt trong một khung phối hợp rõ ràng, đồng thời xác định sớm các cơ hội và nguồn lực phù hợp để tăng khả năng triển khai trên thực tế.

Bên cạnh bài toán chính sách và tài chính, bà cũng nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong quá trình xây dựng dự án. Theo đó, người dân tại khu vực triển khai cần được tham gia ngay từ giai đoạn thiết kế, cùng xác định nhu cầu, lợi ích và cơ chế phân chia lợi ích.

Chủ tọa tại cuộc họp.

Lộ trình hành động tiếp theo và những nút thắt cần tháo gỡ

Sau cuộc họp lần thứ nhất, NBCAP tiếp tục triển khai các hoạt động nghiên cứu, đối thoại chính sách, hội nghị, hội thảo kỹ thuật và đẩy mạnh truyền thông về giá trị vai trò và tiềm năng của các hệ sinh thái carbon xanh dương. Từ đó, tạo nên nền tảng vững chắc để xây dựng Dự thảo Lộ trình hành động quốc gia.

Dự thảo Lộ trình xác định sáu nhóm hành động ưu tiên, gồm chính sách và quản trị; bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái; tài chính và đầu tư; khoa học, dữ liệu và hệ thống Đo lường, Báo cáo và Thẩm định (MRV); khu vực tư nhân và sinh kế bền vững; nâng cao năng lực và truyền thông.

Trong giai đoạn 2026-2030, chương trình NBCAP tiếp tục định hình tiến trình triển khai theo từng bước, từ xây dựng nền tảng, triển khai thí điểm đến từng bước mở rộng quy mô. Trong đó, giai đoạn 2026-2027 đặt trọng tâm vào việc hoàn thiện thể chế pháp lý, kỹ thuật đo lường, cơ sở dữ liệu và Danh mục phân loại xanh dương.

Dự thảo lộ trình đồng thời xác định các mục tiêu, kết quả trung gian và nhóm hành động ưu tiên, tạo cơ sở để chuyển những định hướng về carbon xanh dương thành các hoạt động cụ thể.

Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương, đối tác NBCAP, khu vực tư nhân, các tổ chức nghiên cứu và cộng đồng ven biển cũng được đặt ra. Qua đó, trách nhiệm của các bên trong quá trình triển khai được xác định rõ hơn, đồng thời tạo cơ chế để huy động và kết nối các nguồn lực cần thiết cho chương trình.

Toàn cảnh Cuộc họp nhóm công tác triển khai Chương trình Đối tác Hành động carbon xanh dương (NBCAP) tại Việt Nam lần thứ hai.

Tuy nhiên, để chuyển từ định hướng sang dự án thực tế, trước hết cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế phối hợp. Các hệ sinh thái carbon xanh dương liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực và cấp quản lý, vì vậy việc xác định rõ đầu mối, trách nhiệm và phương thức phối hợp là điều kiện quan trọng để tránh tình trạng các sáng kiến bị phân tán giữa nhiều chương trình, cơ quan.

Ngoài ra, bài toán đầu tư đòi hỏi sự cân bằng giữa mục tiêu bảo tồn, lợi ích kinh tế và sinh kế của cộng đồng ven biển. Một dự án muốn thu hút vốn không chỉ cần tiềm năng hấp thụ carbon mà còn phải có dữ liệu đáng tin cậy, phương pháp MRV phù hợp, cơ chế chia sẻ lợi ích và khả năng quản trị rủi ro. Việc xây dựng danh mục các dự án tiềm năng, phân loại theo mức độ sẵn sàng đầu tư vì thế trở thành yếu tố quan trọng để kết nối sáng kiến với nhà đầu tư và các nguồn tài chính khác.