Đắk Lắk rà soát hệ thống di tích, bảo tàng và số hóa dữ liệu di sản

UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Kế hoạch số 447/KH-UBND ngày 24-10-2026 về triển khai công tác bảo tồn, bảo tàng trên địa bàn tỉnh. Một trong những nhiệm vụ đáng chú ý là rà soát, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu di sản văn hóa, tạo cơ sở thống nhất cho công tác quản lý, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản sau sắp xếp địa giới hành chính.

Theo kế hoạch, Đắk Lắk sẽ xây dựng nguồn dữ liệu di sản dùng chung, kế thừa dữ liệu của hai địa bàn Đắk Lắk và Phú Yên trước sắp xếp, đồng thời bảo lưu thông tin địa danh lịch sử và đối chiếu với địa danh hành chính hiện hành. Dữ liệu được chuẩn hóa, xác thực và kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa và Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia.

Đáng chú ý, công tác sưu tầm được đặt trọng tâm vào việc bổ sung những khoảng trống tư liệu về lịch sử địa phương từ năm 1945 đến nay. Đắk Lắk sẽ rà soát, tìm kiếm tài liệu, hình ảnh, phim tư liệu, hiện vật và ký ức nhân chứng phản ánh quá trình kiến thiết, phát triển, biến đổi xã hội và các dấu mốc lịch sử.

Việc thu thập không chỉ giới hạn ở các bảo tàng, cơ quan lưu trữ mà còn mở rộng đến doanh nghiệp, nhà nghiên cứu, cộng đồng và những cá nhân đang lưu giữ tư liệu có giá trị. Các hiện vật, tài liệu được tiếp nhận phải xác minh nguồn gốc, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và khoa học trước khi đưa vào bảo quản, khai thác.

Bên cạnh số hóa, Đắk Lắk sẽ rà soát toàn diện hệ thống bảo tàng, di tích, kho lưu trữ và các thiết chế văn hóa sau sắp xếp. Qua đó, xác định những công trình xuống cấp, nguy cơ mất an toàn, thất thoát hiện vật và các dự án cần ưu tiên đầu tư.

Định hướng của tỉnh Đắk Lắk là khắc phục tình trạng sửa chữa nhỏ lẻ, chắp vá, đầu tư nhiều lần nhưng chưa giải quyết căn bản vấn đề, đồng thời ưu tiên khai thác hiệu quả cơ sở vật chất hiện có trước khi đề xuất xây dựng mới.

Một nhiệm vụ khác là đổi mới hoạt động bảo tàng theo hướng tăng tương tác với cộng đồng và gắn kết giáo dục. Đắk Lắk sẽ thúc đẩy kết nối trường học với bảo tàng, di tích, xây dựng các chương trình trải nghiệm, học liệu số phù hợp từng cấp học.

Các nội dung được ưu tiên khai thác gồm không gian văn hóa cồng chiêng, văn hóa các dân tộc, di sản Chăm, văn hóa biển và lịch sử cách mạng. Đây cũng là nguồn tư liệu quan trọng để xây dựng nội dung trưng bày, giáo dục và phát triển các sản phẩm văn hóa, du lịch.

Kế hoạch được triển khai theo hai giai đoạn. Từ năm 2026 đến 2028, tỉnhĐắk Lắk tập trung rà soát các vấn đề cấp bách, xác định danh mục ưu tiên đầu tư, chuẩn hóa và số hóa dữ liệu giai đoạn đầu, đồng thời triển khai kết nối trường học với bảo tàng, di tích.

Giai đoạn 2029 - 2030, tỉnh Đắk Lắk tiếp tục nâng cao chất lượng dữ liệu, làm giàu các bộ sưu tập và hoàn thiện cơ sở dữ liệu di sản văn hóa toàn tỉnh, duy trì kết nối với hệ thống dữ liệu quốc gia.

Việc bảo tồn di sản vì vậy không chỉ dừng ở gìn giữ di tích hay hiện vật, mà còn hướng đến lưu giữ ký ức lịch sử, chuẩn hóa nguồn tư liệu và mở rộng khả năng tiếp cận di sản trong đời sống đương đại. Đây là nền tảng để Đắk Lắk phát huy giá trị văn hóa trong giáo dục, nghiên cứu và phát triển du lịch.