Cần sớm xử lý dứt điểm những cơ sở sơ chết hàu xây dựng trái phép.
Sau khi VTV Times phản ánh tình trạng một số cơ sở sơ chế hàu ở xã Đầm Hà có dấu hiệu dựng xưởng trên đất nông nghiệp, xả nước thải ra môi trường và tập kết vỏ hàu chưa đúng quy định, điều dư luận quan tâm nhất không chỉ là hiện tượng, mà là cách cơ quan chức năng sẽ xử lý ra sao.
Bởi thực tế cho thấy, nếu chỉ dừng ở việc ghi nhận phản ánh, lập biên bản hoặc nhắc nhở, những bất cập tồn tại quanh nghề sơ chế hàu sẽ khó được giải quyết đến gốc. Trong khi đó, càng để kéo dài, chi phí xã hội mà người dân phải gánh sẽ càng lớn khi môi trường sống bị xâm lấn, chất lượng sinh hoạt bị ảnh hưởng, niềm tin vào hiệu lực quản lý ở cơ sở cũng dễ bị bào mòn.
Nhà xưởng xây dựng trên đất nông nghiệp cùng với hệ thống bể chứa chưa đảm bảo quy định.
Dưới góc độ chuyên môn về điều kiện an toàn thực phẩm, trao đổi với Thời báo VTV, ông Nguyễn Tiến Văn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ninh cho biết, hoạt động bóc vỏ, tách vỏ hàu được xếp vào loại hình sơ chế. Theo ông Văn, pháp luật hiện hành phân loại đối tượng tham gia hoạt động này thành hai nhóm cơ bản là hộ đăng ký kinh doanh và doanh nghiệp, hợp tác xã.
Ông Văn cho biết: "Theo Nghị định 15/2018 quy định khoản 1 điều 12 của Nghị định thì hoạt động bóc vỏ, tách vỏ hàu được xếp vào loại hình sơ chế. Sơ chế có 2 loại đối tượng: Một là, đối tượng hộ gia đình; Hai là đối tượng doanh nghiệp".
Cũng theo ông Nguyễn Tiến Văn: "Theo Thông tư 17/2018 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thì đối với hộ đăng ký kinh doanh sẽ ký bản cam kết sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn và cấp xã sẽ quản lý việc thực hiện đối tượng này. Đối với loại hình hợp tác xã, doanh nghiệp thì phải cấp giấy chứng nhận".
Ông Nguyễn Tiến Văn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ninh
Như vậy có thể thấy, hoạt động sơ chế hàu không phải là lĩnh vực "trắng" về quy định. Nghĩa là, nếu các cơ sở hoạt động dưới mô hình hộ đăng ký kinh doanh thì địa phương có trách nhiệm quản lý theo cam kết an toàn thực phẩm và các quy định liên quan; còn nếu tổ chức dưới dạng hợp tác xã, doanh nghiệp thì yêu cầu pháp lý còn cao hơn. Nói cách khác, sự tồn tại của nghề không đồng nghĩa với việc có thể làm theo kiểu dựng tạm, xả tạm, xử lý phế thải theo thói quen rồi mới tính chuyện hoàn thiện dần.
Cũng với nội dung này, thông tin với VTV Times, ông Nguyễn Minh Sơn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ninh, đưa ra nhận định khá rõ về bản chất vụ việc. Ông Sơn nói: "Việc xây dựng đất sai mục là đã rõ. Trách nhiệm quản lý đất đai thuộc về địa phương. Tỉnh cũng đã chỉ đạo rất sát sao về vấn đề này."
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh cho rằng, ban đầu đã xây dựng sai trên đất chưa được chuyển đổi....
Như vậy có thể thấy, dấu hiệu sử dụng đất sai mục đích để dựng xưởng đã được xác lập. Trách nhiệm quản lý trực tiếp lĩnh vực này thuộc về chính quyền địa phương, nơi nắm hiện trạng đất đai, hoạt động xây dựng, trật tự sử dụng đất trên địa bàn. Đây là điểm mấu chốt, bởi trong nhiều vụ việc tương tự, khó nhất không phải là phát hiện hiện tượng, mà là xác định đầu mối chịu trách nhiệm chính để yêu cầu xử lý đến nơi đến chốn.
Bên cạnh câu chuyện quản lý đất đai, ông Sơn cũng đề cập trực diện tới vấn đề môi trường, nhất là câu chuyện vỏ hàu và mùi hôi phát sinh trong quá trình sơ chế. Theo ông, Sở đang phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ nghiên cứu mô hình tái chế, sử dụng vỏ hàu trở lại phục vụ nông nghiệp, bổ sung canxi cho cây trồng. Tuy nhiên, ông đồng thời lưu ý rằng việc chưa được xử lý đúng quy trình chính là nguyên nhân khiến khu vực tập kết vỏ hàu phát sinh mùi. "Đó chính là đạm hữu cơ trong hàu gây ra. Còn vỏ hàu, khi khô thì không gây mùi nhưng việc xử lý vỏ hàu đúng quy chuẩn là vẫn phải thực hiện", ông Sơn nói.
... nên việc đảm bảo môi trường, vệ sinh khó khó có thể đi vào quy chuẩn, đồng bộ.
Ông Nguyễn Minh Sơn cho rằng, khi các cơ sở còn làm tạm, làm phân tán, nằm xen cài trong khu dân cư, việc trông chờ họ tự xử lý đúng quy chuẩn, quy định là rất khó. Nói cách khác, giải pháp công nghệ hay tái chế chỉ thực sự khả thi khi bài toán quản lý mặt bằng sản xuất, quy trình thu gom và tổ chức hoạt động được giải quyết từ gốc.
Người đứng đầu ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh Quảng Ninh cũng chỉ ra giới hạn không thể vượt qua của các cơ sở dạng này. Theo ông Sơn: "Theo quy định, tất cả các cơ sở chế biến không được nằm trong khu dân cư, đất ở, đất nông nghiệp. Và cũng vì làm tạm thì hệ thống xử lý nước thải, xử lý vỏ hàu sẽ chưa đảm bảo quy chuẩn, quy định."
Trong buổi làm việc với phóng viên, ông Nguyễn Minh Sơn đưa quan điểm, trước mắt, đối với những cơ sở sai phạm đã rõ thì phải khắc phục về môi trường và xử lý về đất đai theo quy định. Ông nhấn mạnh: "Với vai trò quản lý Nhà nước, đối với những cơ sở tiếp tục tái diễn vi phạm sẽ cho cán bộ kiểm tra, hướng dẫn, xử lý theo thẩm quyền. Sau buổi làm việc này, tôi sẽ cho anh em kiểm tra, rà soát lại một cách tổng thể."
Lãnh đạo Sở NN & MT Quảng Ninh cho rằng, đối với những cơ sở sai phạm đã rõ thì phải khắc phục về môi trường và xử lý về đất đai theo quy định.
Từ câu chuyện ở Đầm Hà cho thấy một thực tế, không ít cơ sở (ở nhiều địa phương) hiện nay đang tồn tại chính vì được dựng tạm, mở tạm, hoạt động theo kiểu tận dụng mặt bằng sẵn có. Nhưng một khi đã đặt giữa khu dân cư, lại trên loại đất không phù hợp, thì chính cấu trúc tồn tại của nó đã đẩy các tiêu chí về môi trường, vệ sinh và quy chuẩn kỹ thuật vào thế khó đáp ứng. Khi đó, yêu cầu di dời vào điểm sản xuất tập trung không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích, mà là lối ra gần như bắt buộc nếu muốn nghề tiếp tục tồn tại hợp pháp và bền vững.
Bởi phát triển kinh tế địa phương là cần thiết. Giữ việc làm cho người dân cũng là yêu cầu chính đáng nhưng không thể để sinh kế đứng ngoài khuôn khổ pháp luật, càng không thể để môi trường cộng đồng trở thành "phần chi phí" âm thầm mà dân phải gánh thay cho hoạt động sản xuất. Khi một địa phương đã nhìn thấy bất cập, đã thừa nhận có sử dụng đất sai mục đích, đã xác định trách nhiệm quản lý thì bước tiếp theo phải là hành động đủ rõ, đủ rành mạch.
Người dân Đầm Hà chờ đợi khu quy hoạch khu sản xuất tập trung cho nghề sơ chế hàu sớm được thực hiện; yêu cầu các hộ muốn làm lâu dài phải hoàn thiện hồ sơ, điều kiện vệ sinh, hệ thống xử lý nước thải; tổ chức thu gom và xử lý vỏ hàu theo quy trình thống nhất; đồng thời chấm dứt việc dựng xưởng tự phát trên đất không phù hợp. Chỉ khi đó, nghề mới có thể tiếp tục nuôi sống người dân mà không trở thành nguồn xung đột giữa phát triển kinh tế, kỷ cương đất đai và không gian môi trường trong lành của cộng đồng.
Bình luận (0)