Để làm chủ các công nghệ chiến lược, một trong những điều kiện quan trọng là phải có hạ tầng nghiên cứu đủ mạnh. Việt Nam dự kiến đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng xây dựng 8 phòng thí nghiệm và 4 trung tâm thử nghiệm công nghệ chiến lược từ nay đến năm 2030.
Điểm mới là toàn bộ hệ thống này sẽ vận hành theo mô hình dùng chung, mở cho các viện nghiên cứu, trường Đại học và doanh nghiệp cùng khai thác. Qua đó, tránh đầu tư dàn trải, tận dụng hiệu quả thiết bị hiện đại và quan trọng hơn là rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu, thử nghiệm đến sản phẩm và thị trường.
Tại một phòng sạch tiêu chuẩn quốc tế tại Đại học Quốc gia Hà Nội, máy móc phục vụ đồng thời nhiều nhiều hướng nghiên cứu như: vi mạch bán dẫn, vật liệu tiên tiến, cảm biến sinh học…. Nhờ không gian mở, giảng viên và sinh viên từ nhiều nơi có thể cùng đến thực hành. Việc dùng chung thiết bị đắt tiền giúp tối ưu hiệu quả nghiên cứu, từng bước tự chủ các công nghệ lõi.
PGS.TS. Trương Ngọc Kiểm - Giám đốc Công viên công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết: "Nhà nước cần tăng cường đầu tư các phòng thí nghiệm trọng điểm, dùng chung gắn với đặt hàng của Nhà nước, gắn với bài toán quốc gia, gắn với nhu cầu của doanh nghiệp. Như vậy sản phẩm nghiên cứu ra sẽ có ngay thị trường. Trước mắt là phục vụ cho Việt Nam sau là vươn ra thế giới".
Cơ chế dùng chung sẽ khắc phục nghịch lý máy móc đắt tiền nhưng chỉ phục vụ một đơn vị gây lãng phí. Tư duy quản lý chuyển từ "giữ tài sản" sang phát huy năng lực, tạo chuỗi gắn kết chặt chẽ từ nghiên cứu đến ứng dụng. Theo Đề án Phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược, nguồn vốn đầu tư sẽ được phân bổ linh hoạt. Lĩnh vực đã có nền tảng như sinh học, tự động hóa được nâng cấp thiết bị; còn đầu tư mới cho các ngành như đường sắt tốc độ cao, biển và đại dương…
GS.TS. Trần Hồng Thái - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chia sẻ: "Phòng thí nghiệm không chỉ phục vụ cho công tác nghiên cứu mà sẽ là nơi để chúng ta có thể đào tạo sinh viên, đào tạo nghiên cứu sinh, hội tụ các chuyên gia quốc tế đến làm việc để cùng nhau tận dụng được tri thức quốc tế, góp phần phục vụ cho lợi ích của Việt Nam".
Ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kĩ thuật và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ nhận định: "Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đang xây dựng các tiêu chí đối với việc đầu tư các hạ tầng này. Nhà nước và Chính phủ sẽ đầu tư về kinh phí, tuy nhiên để nhận được đầu tư cũng phải đảm bảo những đơn vị đó phải chia sẻ hạ tầng với những doanh nghiệp, tổ chức bên ngoài".
Để đầu tư hiệu quả, việc giao quản lý hạ tầng sẽ gắn chặt với cam kết đầu ra về: số lượng công nghệ làm chủ, tài sản trí tuệ và hoạt động chuyển giao. Nếu không đạt, quyền quản lý, vận hành sẽ được chuyển giao cho tổ chức có năng lực hơn. Dự kiến, một số dự án sẽ được triển khai trong năm nay và năm sau, tiến tới vận hành toàn diện hạ tầng dùng chung vào năm 2030.
Bình luận (0)