TP Hồ Chí Minh đang kêu gọi kiều bào vào "hệ sinh thái tài chính" mới, nơi kiều bào không chỉ gửi tiền mà còn có thể góp vốn, đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp.
Đẩy mạnh thu hút vốn kiều bào
UBND TP Hồ Chí Minh vừa ban hành kế hoạch thúc đẩy các chương trình tài chính thu hút nguồn lực kiều hối vào khoa học - công nghệ. Theo đó dự kiến, năm 2026, thành phố sẽ thí điểm huy động tối thiểu 500 tỷ đồng từ kiều hối và các nguồn lực xã hội cho đầu tư khoa học - công nghệ; thành lập Quỹ đầu tư vào khoa học - công nghệ với quy mô ban đầu tối thiểu 50 tỷ đồng; hỗ trợ ít nhất 100 doanh nghiệp sản xuất, chế biến, chế tạo tiếp cận tín dụng ưu đãi để đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và đầu tư sản xuất xanh.
Đến năm 2027, quy mô huy động được nâng lên ít nhất 1.000 tỷ đồng, hướng tới nguồn vốn dài hạn cho tín dụng xanh và tín dụng công nghệ. Đây không chỉ là một quyết định điều hành, mà là tín hiệu cho thấy thành phố đang chủ động chuyển dòng kiều hối từ chức năng tiêu dùng sang vai trò vốn phát triển.
Một "nút thắt" quan trọng khác mà kiều bào mong muốn là thành phố tiếp tục đẩy nhanh cải cách thủ tục hành chính.
Theo nhiều chuyên gia, mục tiêu này hoàn toàn có cơ sở để hoàn thành. Năm 2025, kiều hối chuyển về TP Hồ Chí Minh đạt hơn 10,34 tỷ USD, tăng 8,3% so với năm trước. Châu Á và châu Mỹ tiếp tục là hai khu vực chủ lực, chiếm hơn 80% tổng lượng kiều hối, cho thấy dòng tiền này không những lớn mà còn tương đối ổn định. Cùng với đó, theo số liệu được nêu tại tọa đàm "Phát huy nguồn lực kiều bào trong tận dụng thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cho phát triển TP.HCM" do Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tại TP Hồ Chí Minh (HCMC C4IR) vừa tổ chức cho thấy, trong 10 năm qua Việt Nam đã nhận hơn 190 tỷ USD kiều hối, riêng TP Hồ Chí Minh chiếm khoảng 60% cả nước.
Nếu trước đây kiều hối thường được nhìn như một nguồn lực hỗ trợ đời sống, ổn định tiêu dùng và dự trữ ngoại tệ, thì nay TP Hồ Chí Minh đang kêu gọi vào "hệ sinh thái tài chính" mới, nơi kiều bào không chỉ gửi tiền mà còn có thể góp vốn, đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp và tham gia vào các bài toán phát triển công nghệ. Theo Bà Nguyễn Huỳnh Diễm Phương, kiều bào tại UAE, việc TP Hồ Chí Minh sắp lập quỹ đầu tư mạo hiểm cho kiều bào là tín hiệu khả quan dể thu hút vốn. Bởi lần đầu tiên, từ chủ trương thu hút kiều hối, thành phố đi tới một thiết kế công cụ tài chính cụ thể, có địa chỉ, có quy mô, có mục tiêu và có kỳ vọng đo đếm được.
Ông Nguyễn Đức Huy, Phó giám đốc HCMC C4IR cho biết hiện chỉ khoảng 8,4% lượng kiều hối được đưa vào sản xuất, kinh doanh; phần lớn vẫn tập trung vào tiêu dùng và đầu tư tài chính. Điều này chứng tỏ dư địa chuyển hướng dòng tiền là rất lớn. Bên cạnh đó, tỷ lệ dòng vốn đưa vào kinh doanh thấp là do lực cản của thị trường. Vì vậy, nếu không giải quyết bài toán niềm tin, minh bạch và hiệu quả đầu ra, dòng kiều hối vẫn sẽ tiếp tục "chảy" vào những nơi trú ẩn an toàn hơn là đi vào sản xuất đầu tư kinh doanh vào khoa học - công nghệ, lĩnh vực vốn có độ rủi ro cao và thời gian hoàn vốn dài hơn.
Cần những ưu tiên nào?
Vì thế, ưu tiên đầu tiên dành cho kiều bào không nên là lời mời gọi chung chung, mà phải là một cam kết thể chế rõ ràng. GS Hà Tôn Vinh, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Stellar Management, cho rằng muốn quỹ đầu tư thu hút được kiều hối thì phải chứng minh được tính minh bạch, năng lực quản trị rủi ro, hiệu quả sinh lời và hành lang pháp lý rõ ràng. Với kiều bào, để thu hút đầu tư, Nhà nước cần bảo đảm quyền lợi của nhà dầu tư. Khi đồng tiền được quản lý bằng chuẩn mực thị trường, niềm tin mới có cơ sở để hình thành.
Bên cạnh đó, TP Hồ Chí Minh cần sớm tạo ra kênh đầu tư phù hợp với "khẩu vị vốn" của từng nhóm kiều bào. Ông Bùi Quang Duy, Phó giám đốc đầu tư tài chính khí hậu của Quỹ responsAbility tại Thụy Sĩ, cho rằng các khoản đầu tư vào tài chính xanh và chuyển đổi bền vững đòi hỏi nguồn vốn dài hạn, có khả năng chống chịu rủi ro, và đây là điều mà các quỹ đầu tư mạo hiểm có thể đáp ứng tốt. Không phải mọi dòng kiều hối đều nên đi vào một rổ. Sẽ có bộ phận phù hợp với chứng chỉ tiền gửi xanh, chứng chỉ tiền gửi công nghệ vì thiên về an toàn và lợi tức ổn định; nhưng cũng sẽ có bộ phận sẵn sàng đi vào quỹ đầu tư mạo hiểm, nếu danh mục dự án rõ ràng, đội ngũ quản lý chuyên nghiệp và cơ chế thoái vốn minh bạch. Muốn hút được tiền thật, TP Hồ Chí Minh phải thiết kế được nhiều "lĩnh vự đầu tư" cụ thể.
Hiện chỉ khoảng 8,4% lượng kiều hối được đưa vào sản xuất, kinh doanh; phần lớn vẫn tập trung vào tiêu dùng và đầu tư tài chính.
Một "nút thắt" quan trọng khác mà kiều bào mong muốn là thành phố tiếp tục đẩy nhanh cải cách thủ tục hành chính. Ông Tony Trương, CEO Vietnam Semiconductor Test Corp, kể rằng công ty của ông mất 6 tháng để thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam, trong khi ở nước ngoài chỉ khoảng 2 tháng. Trong ngành bán dẫn, thủ tục rườm rà và vướng mắc hải quan có thể gây khó khăn rất lớn cho vận hành; sự minh bạch và môi trường sáng tạo mới là yếu tố then chốt để hút chất xám về nước.
Cũng cần nhìn nhận kiều bào như một nguồn lực tổng hợp của tri thức, quản trị và mạng lưới kết nối toàn cầu. Theo ông Võ Quang Huệ, Chủ tịch FoundryAI Vietnam, nguồn lực tri thức của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không phải là khái niệm trừu tượng, mà là "nguồn lực sống", có thể tạo ra tác động thực chất nếu được kết nối và phát huy đúng cách.
Huy động nguồn lực kiều bào như một hệ sinh thái tri thức, thành phố sẽ có thêm công nghệ, chuẩn quản trị, quan hệ thị trường, đội ngũ cố vấn và cả năng lực dẫn dắt các dự án lớn. Từ đó có thể thấy, ưu tiên lớn nhất dành cho kiều bào trong kế hoạch mới của TP Hồ Chí Minh phải là quyền được tham gia sâu vào chuỗi giá trị, chứ không chỉ dừng ở vai trò người góp vốn. Theo các chuyên gia, khi những ưu tiêu này được thực hiện, kiều hối mới thật sự chuyển hóa thành vốn phát triển, và khoa học - công nghệ.
Bình luận (0)