Doanh nghiệp FDI lạc quan vào tình hình kinh doanh tại Việt Nam

Doanh nghiệp FDI tăng cường đầu tư vào Việt Nam

79,7 điểm là chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) của Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) trong quý II vừa qua, tăng mạnh so với mức 72,7 điểm trong quý I. Kết quả khảo sát cho thấy niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu đã phục hồi mạnh mẽ, đồng thời khẳng định sức hấp dẫn và khả năng chống chịu của Việt Nam, trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động.

Nếu nhìn rộng ra, trong vòng 7 năm trở lại đây, tức là tính từ thời điểm đại dịch Covid 19 bùng phát năm 2020 - 2021, chỉ số niềm tin kinh doanh của các doanh nghiệp châu Âu đang phục hồi mạnh mẽ, tiến sát mốc cao nhất 7 năm. Chỉ số cũng đã phục hồi về mức quanh ngưỡng 80 điểm của năm 2018, 2019. Đây chính là thời điểm mà chúng ta gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), mở ra những kỳ vọng rất lớn, vì đây là một trong những khối thương mại tự do lớn nhất thế giới với quy mô các nền kinh tế lên đến 17.000 tỷ USD.

Điều đáng nói, nếu trong quý I, 56% doanh nghiệp châu Âu đánh giá kết quả kinh doanh của mình ở mức tốt và rất tốt thì đến thời điểm cuối quý II, con số đã lên 63%. Trong nửa đầu tháng 7, hàng loạt các định chế tài chính lớn trên thế giới như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), Ngân hàng UOB… đều đưa ra nhận định: Việt Nam là quốc gia tăng trưởng nhanh nhất khu vực ASEAN trong năm nay.

Một nền tảng vĩ mô ổn định giữa biến động toàn cầu, quá trình cải cách thủ tục hành chính đang được thực hiện toàn diện, sâu rộng và đồng bộ, hạ tầng được chú trọng đầu tư là những điểm thu hút và giữ chân nhà đầu tư nước ngoài đến với Việt Nam.

Ông Kenneth Tse - Tổng Giám đốc Công ty Intel Products Việt Nam cho biết: "TP. Hồ Chí Minh có môi trường đầu tư ổn định, vị trí chiến lược tại châu Á và có nguồn lao động chất lượng cao. Bên cạnh đó, lãnh đạo Thành phố luôn ưu tiên, hỗ trợ các ngành công nghệ cao đã tạo điều kiện cho những doanh nghiệp như Intel đầu tư và phát triển".

Ông Nguyễn Văn Viên - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Hitachi Digital Services Việt Nam chia sẻ: "Phát triển nơi đây thành một trung tâm kỹ thuật, R&D, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo của Hitachi trong khu vực. Đồng thời, thúc đẩy sản xuất thông minh, năng lượng thông minh và các ngành công nghệ chiến lược".

Ông Marco Innocenti Degli - Giám đốc Cấp cao phụ trách Quan hệ Quốc tế, Tập đoàn Axon nêu ý kiến: "Chúng tôi đã đầu tư mạnh mẽ vào nguồn nhân lực Việt Nam, triển khai chương trình thực tập dành cho các kỹ sư trẻ, giúp họ tiếp cận và làm chủ các công cụ AI ngay từ những ngày đầu tham gia thị trường lao động. Các kỹ sư của chúng tôi đang được trang bị những công cụ AI tiên tiến nhất, nhằm phát triển sản phẩm hiệu quả và tối ưu nhất".

Chuyển trọng tâm ưu đãi thuế sang nâng cao chất lượng đầu tư

Một con số khác để thể hiện sức hấp dẫn của môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam là trong 6 tháng qua, nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam tăng rất mạnh, với 34,6 tỷ USD vốn đăng ký, tăng 61% và hơn 13 tỷ USD vốn thực hiện, tăng 11% so với cùng kỳ năm ngoái. Bài toán đặt ra là làm thế nào để giữ vững đà tăng trưởng này.

Trong suốt những năm qua, ưu đãi về thuế vẫn là một trong những công cụ hữu hiệu để các quốc gia thu hút FDI. Tuy nhiên, từ ngày 1/1/2024, thuế tối thiểu toàn cầu đã chính thức có hiệu lực. Nghĩa là, các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất trên toàn cầu từ 750 triệu euro trở lên sẽ phải chịu mức thuế chung là 15%, ở mọi nơi họ hoạt động.

Tại Việt Nam, những hành lang pháp lý để thực thi thuế này cũng đã sẵn sàng từ ngày 15/10 năm ngoái. Nói như vậy để thấy, chúng ta cần chuyển dịch trọng tâm ưu đãi, từ thuế sang nâng cao chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh.

Theo khảo sát của Eurocham, có ba nhóm thách thức lớn nhất mà các doanh nghiệp FDI đang đối mặt. Thứ nhất, thủ tục hành chính với 53%. Đây cũng là khó khăn kéo dài từ quý I/2026 đến nay với các vấn đề như: phê duyệt chậm, yêu cầu hồ sơ phức tạp. Thứ hai, quy định chưa rõ ràng hoặc được áp dụng thiếu nhất quán. Thứ ba, thiếu hụt nhân tài và biến động nhân sự. Đây cũng là những điểm nghẽn mà Việt Nam có thể cải thiện trong thời gian tới.

PGS.TS. Lê Xuân Trường - Trưởng Khoa Thuế và Hải quan, Học viện Tài chính cho biết: "Ưu đãi thuế cũng chỉ tối đa 15%, thấp hơn là không có ý nghĩa. Về mặt chính sách, chúng ta bắt đầu thích nghi bằng cách giảm những ưu đãi dựa trên thu nhập. Để thu hút đầu tư, phải tạo một môi trường đầu tư trên mọi phương diện, tiếp cận đất đai, hạ tầng phải tốt lên, kể cả hạ tầng giao thông, hạ tầng số… Nguồn nhân lực một cách dồi dào, đang ở độ tuổi vàng, nhưng chúng ta chưa có chất lượng lao động cao nên chúng ta phải đầu tư mạnh vào đó".

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV nhận định: "Một là phải có đủ năng lượng, đủ điện để sản xuất kinh doanh. Đây là vấn đề sống còn và cực kỳ quan trọng đối với doanh nghiệp FDI. Thứ hai là tính minh bạch, rõ ràng, nhất quán của các cơ chế chính sách, dễ đoán định, dễ hiểu, có thể dự báo được, tránh bất ngờ, đột ngột".

Chuyển trọng tâm ưu đãi không có nghĩa là chúng ta sẽ ưu đãi để thu hút FDI bằng mọi giá. Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã nhấn mạnh rất rõ yêu cầu: Đổi mới cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, chuyển dần từ ưu đãi truyền thống, sang cơ chế hỗ trợ gắn với hiệu quả hoạt động của dự án, đồng thời xây dựng cơ chế hậu kiểm, thu hồi ưu đãi, hỗ trợ nếu doanh nghiệp thực hiện không theo cam kết. Đồng thời, đặt ra yêu cầu gắn kết chuỗi cung ứng nội địa với khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, tăng cường chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực.

Nghị quyết 10 vì thế không chỉ là câu chuyện về thu hút FDI. Đó là cách Việt Nam hình dung về chính mình trong trật tự kinh tế mới của thế giới, đó là một quốc gia không chỉ tiếp nhận dòng vốn quốc tế, mà biết sử dụng dòng vốn ấy để kiến tạo sức mạnh nội sinh và hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng của mình.