Đòn bẩy nhận thức cho tăng trưởng bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tôn giáo

Kế hoạch 742/KH-TTCTDTTG đặt truyền thông giáo dục vào trung tâm chiến lược phát triển, coi đây là khoản đầu tư cho vốn con người, năng suất và khả năng thoát nghèo bền vững ở vùng khó khăn. Do đó, giáo dục ngày càng được nhìn nhận như một khoản đầu tư chiến lược cho tăng trưởng dài hạn. Với Kế hoạch 742/KH-TTCTDTTG, Bộ Dân tộc và Tôn giáo xác lập vai trò của truyền thông chính sách giáo dục như "đòn bẩy nhận thức", góp phần hiện thực hóa các mục tiêu đột phá của Nghị quyết 71-NQ/TW tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tôn giáo.

Ngày 21/11/2025, Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) ban hành Kế hoạch số 742/KH-TTCTDTTG triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và tôn giáo. Không chỉ là văn bản nghiệp vụ, Kế hoạch 742 cho thấy cách tiếp cận mới: coi truyền thông giáo dục là cấu phần hữu cơ của chiến lược phát triển kinh tế – xã hội bền vững, gắn giáo dục với mục tiêu nâng cao năng suất và chất lượng nguồn nhân lực.

Giáo dục – nền móng của năng suất và khả năng thoát nghèo bền vững

Ở góc nhìn kinh tế, vùng DTTS và tôn giáo là "điểm nghẽn kép": thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng và đối mặt nguy cơ tái nghèo nếu thiếu đầu tư dài hạn cho giáo dục. Nghị quyết 71-NQ/TW đã xác định rõ giáo dục – đào tạo là đột phá chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn.

Trên tinh thần đó, Kế hoạch 742 hướng tới tạo chuyển biến mạnh mẽ, sâu rộng và bền vững trong nhận thức và hành động của đồng bào, hệ thống chính trị cơ sở, đội ngũ giáo viên, người có uy tín và các cộng đồng tôn giáo về vai trò chiến lược của giáo dục. Đây là điều kiện tiên quyết để chính sách phát huy hiệu quả thực chất, tránh tình trạng "chính sách đúng nhưng hiệu quả chưa như kỳ vọng".

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngành Giáo dục và khai giảng năm học mới 2025 – 2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã từng nhấn mạnh: "Đảng ta luôn xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là động lực then chốt quyết định tương lai dân tộc. Hơn bao giờ hết, chúng ta phải coi đầu tư cho giáo dục chính là đầu tư cho tương lai, cho sự phát triển bền vững và hùng cường của đất nước".

Khung tuyên truyền dài hạn 2025 - 2030: Tư duy đầu tư thay cho chiến dịch ngắn hạn

Điểm khác biệt nổi bật của Kế hoạch 742 là xây dựng Khung Chương trình tuyên truyền dài hạn 2025–2030 với các cấu phần rõ ràng: mục tiêu – thông điệp – nhóm đối tượng – nền tảng – sản phẩm – chỉ tiêu. Cách tiếp cận này phản ánh tư duy quản trị hiện đại: truyền thông là đầu tư liên tục, có lộ trình và đo lường được hiệu quả.

Bộ thông điệp thống nhất cho toàn ngành được thiết kế ngắn gọn, dễ lan tỏa nhưng giàu hàm ý phát triển: "Học để mở đường tương lai", "Không để trẻ em DTTS bị bỏ lại phía sau", "Người thầy vùng cao – điểm tựa của tri thức", "Giáo dục là cây cầu thoát nghèo bền vững". Đây là sự chuyển hóa từ tư duy "trợ cấp" sang đầu tư cho vốn con người – yếu tố cốt lõi của tăng trưởng bền vững.

Lan tỏa mô hình hiệu quả – gia tăng "lợi suất xã hội" của giáo dục

Từ góc nhìn kinh tế, Kế hoạch 742 nhấn mạnh việc lan tỏa các mô hình giáo dục hiệu quả tại vùng DTTS và tôn giáo – nơi mỗi mô hình thành công có thể tạo "lợi suất xã hội" cao hơn nhiều lần chi phí đầu tư ban đầu. Những mô hình như lớp học tình thương trong chùa Khmer, "1 thầy – 1 bản", hay phối hợp nhà trường – gia đình – cơ sở tôn giáo là minh chứng sinh động cho hiệu quả giáo dục gắn với cộng đồng.

Việc truyền thông mạnh mẽ các mô hình này trên báo chí, nền tảng số và truyền thông cộng đồng không chỉ tạo niềm tin xã hội, mà còn khuyến khích địa phương nhân rộng cách làm hay, hình thành hệ sinh thái giáo dục bền vững ở vùng khó khăn.

Từ nhận thức đến động lực phát triển

Kế hoạch 742 đặt trọng tâm vào chuyển đổi số truyền thông giáo dục, phát huy vai trò người uy tín và chức sắc tôn giáo để mở rộng độ bao phủ thông tin và khả năng tiếp cận của người dân. Khi nhận thức được nâng lên, giáo dục không còn là "chi phí bắt buộc", mà trở thành động lực nội sinh thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, giảm nghèo bền vững và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Từ góc nhìn kinh tế, có thể thấy Kế hoạch 742 là bước cụ thể hóa tư duy lớn của Nghị quyết 71-NQ/TW: đầu tư cho giáo dục vùng DTTS và tôn giáo hôm nay là đầu tư cho năng suất, tăng trưởng và ổn định xã hội của đất nước trong tương lai.