EU đầu tư 560 triệu Euro vào giao thông, năng lượng sạch tại Việt Nam

Ngày 24/3/2026, tại Hà Nội, Liên minh châu Âu (EU) chính thức công bố gói đầu tư hơn 560 triệu euro dành cho Việt Nam trong khuôn khổ Chiến lược "Cửa ngõ Toàn cầu". Đây là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển giao thông vận tải hiện đại, chuyển đổi năng lượng sạch và tăng trưởng kinh tế bền vững, đồng thời góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Thông tin được Cao ủy phụ trách Quan hệ Đối tác Quốc tế của EU, ông Jozef Síkela, công bố tại Diễn đàn Doanh nghiệp và Đầu tư EU – Việt Nam diễn ra tại Hà Nội. Tham dự sự kiện còn có đại diện nhiều tập đoàn, ngân hàng phát triển châu Âu cùng Phó Chủ tịch Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB), bà Nicola Beer.

Cú hích từ Chiến lược "Cửa ngõ Toàn cầu"

Phát biểu tại diễn đàn, ông Jozef Síkela nhấn mạnh Việt Nam là nền kinh tế năng động với tốc độ tăng trưởng cao, dân số trẻ và tiềm năng lớn trong chuyển đổi xanh. Theo ông, gói đầu tư lần này là minh chứng cho cam kết của EU trong việc biến các thỏa thuận hợp tác thành kết quả cụ thể.

"Chúng tôi không chỉ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế mà còn đồng hành cùng Việt Nam trong việc giảm ô nhiễm và phát triển năng lượng sạch. Đây là cách Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu tạo ra giá trị thực tế: nhiều việc làm hơn, tăng trưởng mạnh mẽ hơn và một tương lai bền vững hơn", ông Síkela khẳng định.

Chiến lược "Cửa ngõ Toàn cầu" là sáng kiến quy mô lớn của EU nhằm thu hẹp khoảng cách đầu tư toàn cầu, với mục tiêu huy động tới 400 tỷ Euro từ khu vực công và tư nhân trong giai đoạn 2021–2027. Tại Việt Nam, chiến lược này đang được triển khai theo cách tiếp cận "Nhóm châu Âu", kết hợp nguồn lực từ EU, các quốc gia thành viên và các tổ chức tài chính phát triển.

Đẩy mạnh giao thông bền vững

Một trong những trọng tâm của gói đầu tư là lĩnh vực giao thông vận tải. EU đã khởi động Quỹ Phát triển Giao thông Bền vững trị giá 40 triệu Euro nhằm hỗ trợ Việt Nam xây dựng các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Quỹ này sẽ cung cấp chuyên môn kỹ thuật, công nghệ tiên tiến từ châu Âu, hướng đến triển khai ít nhất 4 dự án giao thông trọng điểm trong thời gian tới. Các dự án dự kiến tập trung vào đường sắt – đặc biệt là tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – TP Hồ Chí Minh, bên cạnh đó là giao thông đô thị và đường thủy nội địa.

Đáng chú ý, sáng kiến này được kỳ vọng sẽ huy động hơn 1 tỷ Euro vốn vay ưu đãi từ các ngân hàng phát triển châu Âu, đồng thời thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân.

Trước đó, EU đã hợp tác với Việt Nam trong nhiều dự án giao thông quan trọng. Điển hình là việc hỗ trợ xây dựng tuyến Metro số 3 tại Hà Nội, góp phần giảm ùn tắc và cải thiện khả năng di chuyển của người dân. Trong thời gian tới, các doanh nghiệp châu Âu cũng sẽ tham gia phát triển cảng container Liên Chiểu tại Đà Nẵng, tăng cường năng lực logistics quốc gia.

Thúc đẩy chuyển đổi năng lượng sạch

Song song với giao thông, năng lượng sạch là trụ cột quan trọng trong hợp tác giữa EU và Việt Nam. Là một trong những đối tác dẫn dắt sáng kiến Đối tác Chuyển đổi Năng lượng Công bằng (JETP), EU đang tích cực hỗ trợ Việt Nam xây dựng nền kinh tế phát thải thấp.

Các ngân hàng phát triển châu Âu đã ký kết các khoản vay trị giá 230 triệu Euro để hỗ trợ Tập đoàn Điện lực Việt Nam triển khai dự án thủy điện tích năng Bắc Ái. Đây là nhà máy đầu tiên thuộc loại hình này tại Việt Nam, đóng vai trò như một "pin khổng lồ" cho hệ thống điện.

Nhà máy có khả năng lưu trữ năng lượng dư thừa và cung cấp điện khi nhu cầu tăng cao, qua đó nâng cao tính ổn định và hiệu quả của hệ thống năng lượng tái tạo. Khoản đầu tư này nằm trong gói hỗ trợ gần 400 triệu Euro với sự tham gia của nhiều tổ chức tài chính châu Âu và các đối tác khác.

Bên cạnh đó, EU cũng bổ sung 23 triệu Euro cho Quỹ Chuyển đổi Năng lượng, đồng thời triển khai nhiều chương trình hỗ trợ kỹ thuật và chuyển giao công nghệ.

Một điểm nhấn đáng chú ý tại diễn đàn là thỏa thuận tài trợ 200 triệu euro. Khoản tài chính này nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiếp cận nguồn vốn cho các dự án năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng và giao thông điện hóa.

Theo bà Nicola Beer, đây là bước đi quan trọng để thúc đẩy khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi xanh. "Điều này không chỉ giúp giảm chi phí năng lượng mà còn mang lại môi trường sống trong lành hơn cho người dân", bà Nicola Beer nhấn mạnh.

Ngoài ra, diễn đàn cũng chứng kiến nhiều thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực như logistics, y tế số và phát triển công nghiệp, góp phần tăng cường kết nối kinh tế giữa hai bên.

Tăng cường hợp tác chiến lược

Chuyến thăm Việt Nam của Cao ủy Jozef Síkela diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai bên vừa được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Trọng tâm hiện nay là chuyển hóa các cam kết chính trị thành dự án cụ thể và cơ hội đầu tư thực tế.

Phía Việt Nam đánh giá cao cam kết dài hạn của EU, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được hỗ trợ về tài chính xanh, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.

Đặc biệt, Việt Nam đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc thu hút đầu tư chất lượng cao và nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa được xem là yếu tố then chốt.

Việt Nam cũng đề nghị EU hỗ trợ tích hợp các tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) vào chuỗi giá trị, đồng thời thúc đẩy phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư (EVIPA) nhằm tạo môi trường pháp lý ổn định cho doanh nghiệp hai bên.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đánh giá cao cam kết dài hạn của EU, đồng thời mong muốn tiếp tục được hỗ trợ tài chính xanh và thu hút đầu tư vào kinh tế số, công nghệ cao, năng lượng sạch. Việt Nam khẳng định coi EU là đối tác hàng đầu, cam kết đạt Net Zero vào năm 2050. Hai bên cần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn ESG và sớm phê chuẩn EVIPA để hoàn thiện hành lang pháp lý. Việt Nam cũng đề xuất hợp tác xây dựng các mô hình tăng trưởng mới nhằm thu hút dòng vốn quốc tế.

Với gói đầu tư hơn 560 triệu Euro cùng hàng loạt sáng kiến đi kèm, EU đang khẳng định vai trò đối tác chiến lược hàng đầu của Việt Nam trong quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Không chỉ dừng ở nguồn vốn, hợp tác giữa hai bên còn mở rộng sang chuyển giao công nghệ, nâng cao kỹ năng lao động và xây dựng các mô hình tăng trưởng mới như trung tâm tài chính quốc tế hay khu thương mại tự do.

Những bước đi này được kỳ vọng sẽ tạo ra "lực hút" mạnh mẽ đối với dòng vốn toàn cầu, đồng thời giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị quốc tế.

Trong bối cảnh thế giới đang chuyển mình theo hướng xanh và số hóa, sự đồng hành của EU được xem là động lực quan trọng giúp Việt Nam tăng tốc, phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng hơn vào nền kinh tế toàn cầu.