Fed dưới thời Chủ tịch mới: Chính sách tiền tệ sẽ thay đổi ra sao?

Chính sách của FED trong nhiệm kỳ Chủ tịch mới

Ngày 15/5 theo giờ bờ Đông nước Mỹ, ông Jerome Powell sẽ kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Ông Kevin Warsh sẽ kế nhiệm sau khi hoàn tất thủ tục tuyên thệ. 

Trước đó, vào ngày 13/5, Thượng viện Mỹ đã phê chuẩn ông Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed với kết quả 54 phiếu thuận, 45 phiếu chống và 1 thượng nghị sĩ không bỏ phiếu. Đây là mức chênh lệch rất hẹp, phản ánh sự chia rẽ chính trị rõ rệt quanh nhân sự lãnh đạo Ngân hàng Trung ương Mỹ. Hiện nay hướng đi chính sách của Fed trong nhiệm kỳ Chủ tịch mới đang rất được quan tâm.

Một trong những người đặt nhiều kỳ vọng nhất vào nhiệm kỳ mới của Fed là Tổng thống Donald Trump. Thời gian qua, ông Trump nhiều lần công khai kêu gọi Fed hạ lãi suất để giảm chi phí vay, hỗ trợ tăng trưởng và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh. Việc lựa chọn ông Kevin Warsh vì vậy được thị trường nhận định không chỉ là một thay đổi nhân sự, mà còn có thể báo hiệu mong muốn của Nhà Trắng về một định hướng chính sách tiền tệ mềm mỏng hơn.

Tuy nhiên, kỳ vọng chính trị không đồng nghĩa với khả năng Fed sẽ lập tức chuyển sang nới lỏng chính sách. Về nguyên tắc, Fed vẫn phải căn cứ vào hai mục tiêu cốt lõi là kiểm soát lạm phát và duy trì thị trường lao động ổn định. Do đó, thị trường đang có cách nhìn thực tế hơn, việc thay đổi Chủ tịch Fed có thể chỉ ảnh hưởng đến cách truyền thông chính sách và các ưu tiên điều hành, nhưng khó tạo ra một bước ngoặt tức thời về lãi suất.

Ông Sam Van - Giám đốc điều hành SRO Partners đánh giá: "Những thay đổi mang tính tức thời khó có thể xảy ra. Dựa trên sự đồng thuận chung của thị trường, tôi dự báo sẽ không có bất kì sự thay đổi nào về lãi suất trong ngắn hạn. Bởi lẽ, lãi suất là công cụ để Fed điều chỉnh chính sách theo diễn biến thực của nền kinh tế và thị trường tài chính. Trong bối cảnh lạm phát gia tăng, cùng với nhiều yếu tố bất định còn tồn tại, Fed có lý do để tiếp tục thận trọng".

Theo nhận định của nhiều chuyên gia, ông Kevin Warsh không phải là một nhân vật xa lạ với hệ thống Fed. Ông từng giữ chức Thống đốc Fed trong giai đoạn 2006 - 2011, đúng vào thời kỳ kinh tế Mỹ trải qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu từ 2007 - 2009. Kinh nghiệm này có thể khiến ông thận trọng hơn trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ và lựa chọn cách tiếp cận quan sát, đánh giá thêm dữ liệu lạm phát, tăng trưởng và thị trường lao động trong vài quý tới, trước khi đưa ra các quyết định phù hợp.

Hiện nay, các công cụ theo dõi kỳ vọng lãi suất cho thấy thị trường đang nghiêng mạnh về khả năng Fed sẽ tiếp tục giữ lãi suất ở mức 3,5 - 3,75% trong các cuộc họp chính sách sắp tới. Thậm chí, khả năng tăng lãi suất cũng bắt đầu được đặt ra trong các cuộc họp cuối năm.

Fed có thể thay đổi cách phát tín hiệu lãi suất

Di sản của ông Powell vẫn là một yếu tố trong giai đoạn mới. Ông Kevin Warsh cũng đang phải xây dựng đồng thuận trong một nội bộ đang chia rẽ.

Di sản của ông Jerome Powell để lại là một Fed rất thận trọng, kiên trì mục tiêu kéo lạm phát về 2% và giữ tính độc lập của ngân hàng trung ương. Còn ông Kevin Warsh trở lại Fed trên cương vị người đứng đầu, với một chương trình cải cách sâu rộng, từ việc theo dõi lạm phát, mức độ sẵn sàng hỗ trợ thị trường, cho tới chiến lược truyền thông. Điểm đáng chú ý là những thay đổi này không chỉ là cải cách kỹ thuật trong phân tích kinh tế, mà còn là cách Fed gửi tín hiệu chính sách.

Theo giới đầu tư, từ sau khủng hoảng tài chính 2008, Fed minh bạch hơn trong công bố thông tin, họp báo thường kỳ, dự báo kinh tế và biểu đồ dot plot về xu hướng lãi suất. Nhưng ông Kevin Warsh muốn thu hẹp hoặc điều chỉnh các công cụ này. Fed có thể quay lại phong cách kín tiếng hơn, tránh tạo ra kỳ vọng lãi suất, tác động tâm lý nhà đầu tư.

Dù sao những thay đổi này cần thời gian và phải thuyết phục được đa số trong Uỷ ban thị trường mở Liên bang của Fed. Ngay cả khi Chủ tịch Fed có ảnh hưởng lớn trong chương trình nghị sự, ông Kevin Warsh cũng chỉ nắm giữ 1/12 phiếu khi bỏ phiếu quyết định lãi suất trong khi các thành viên Uỷ ban thị trường mở Liên bang ủng hộ xung hướng thận trọng.

Dữ liệu kinh tế vẫn là cơ sở chính cho quyết định của Fed

Chia sẻ quan điểm trên, chuyên gia Olu Sonola - Trưởng Bộ phận Nghiên cứu Kinh tế Mỹ, Fitch Ratings, trong cuộc phỏng vấn mới đây với phóng VTV cũng nhấn mạnh rằng tính độc lập của FED được đảm bảo bởi cơ chế biểu quyết tập thể, nơi mà các thành viên luôn nhìn vào dữ liệu thực tế thay vì áp lực chính trị.

Ông Olu Sonola - Trưởng Bộ phận Nghiên cứu kinh tế Mỹ, Fitch Ratings nhận định: "Về tính độc lập của Fed, chúng ta vẫn cần thời gian để quan sát thêm. Hiện tại, vẫn còn những tranh chấp pháp lý xoay quanh vị trí Thống đốc của bà Lisa Cook và nhiều khả năng Tòa án Tối cao sẽ đưa ra phán quyết trước cuối tháng 7. Nếu kết quả có lợi cho chính quyền, Tổng thống sẽ có cơ hội bổ nhiệm thêm nhân sự vào Hội đồng Thống đốc. Ngay cả khi ông Powell rời đi và Tổng thống có thêm một suất bổ nhiệm nữa, thì chúng ta cũng nên nhớ rằng: Ủy ban Thị trường mở là một tập thể gồm 12 thành viên có quyền biểu quyết.

Cứ hình dung đơn giản, ngay cả khi Tổng thống bổ nhiệm được 4 người có cùng quan điểm, thì vẫn còn tới 8 thành viên khác với những góc nhìn độc lập. Tôi tin tính độc lập của Fed vẫn sẽ được duy trì, bởi đây là một cơ quan hoạt động dựa trên trí tuệ tập thể. Họ đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế - những con số mà cả thế giới đều nhìn thấy. Rất khó để áp lực chính trị có thể đi ngược lại những bằng chứng rành rành từ dữ liệu kinh tế".

Fed dưới thời Kevin Warsh sẽ chọn ưu tiên nào?

Thách thức trước mắt của ông Kevin Warsh sẽ là cân bằng giữa một bên là mong muốn cắt giảm lãi suất của Tổng thống Mỹ Donald Trump và một bên là các dữ liệu kinh tế không mấy khả quan.

Thị trường lao động đã có dấu hiệu chậm lại, nhưng tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức tương đối thấp quanh mức 4,3%, nên chưa tạo sức ép. Trong khi đó, lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed, với CPI và PCE đều cho thấy áp lực giá chưa thực sự hạ nhiệt. Đặc biệt, giá năng lượng đang là biến số khó lường và nguy cơ lạm phát lan rộng.

Chỉ số năng lượng tháng 4 tăng gần 18% so với cùng kỳ, riêng xăng tăng trên 28%. Nếu đây chỉ là cú sốc tạm thời từ dầu và xăng, Fed có thể kiên nhẫn chờ thêm dữ liệu.

Nhưng nếu giá năng lượng dần lan sang chi phí vận tải, hàng hóa, dịch vụ và kỳ vọng lạm phát của người dân, Fed sẽ buộc phải giữ lập trường cứng rắn hơn. Cuộc họp chính sách đầu tiên của ông Kevin Warsh trong tháng 6 này cùng với thông điệp chính sách của tân Chủ tịch Fed đang rất được chờ đợi.