Giấc mơ xuất khẩu kịch bản của phim Việt

Khác với nhiều phim kinh dị Việt gần đây tập trung vào các màn hù dọa hoặc kỹ xảo gây sốc, Ma Xó lựa chọn khai thác những nỗi sợ bắt nguồn từ đời sống và tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Yếu tố tâm linh trong phim không chỉ là chất liệu tạo không khí mà còn được lồng ghép vào niềm tin, phong tục và những góc khuất trong đời sống người Việt, tạo nên cảm giác ám ảnh gần gũi.

Thời điểm mùa hè vốn ghi nhận hàng loạt bom tấn quốc tế đổ bộ rạp chiếu. Ma Xó bất ngờ trở thành hiện tượng phòng vé khi vượt qua 130 tỷ đồng tính đến ngày 15/6, chỉ sau 11 ngày phát hành. Phim không chỉ thắng lớn về thương mại mà còn được bán kịch bản cho 5 quốc gia có nền điện ảnh phát triển là Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Indonesia ngay từ khi bản phim Việt còn đang trên trường quay.

Trong cuộc trò chuyện với Thời báo VTV, đạo diễn Phan Bá Hỷ và biên kịch Nguyễn Ngọc Thạch đã chia sẻ những câu chuyện hậu trường phía sau bộ phim kinh dị đang gây chú ý này.

Cảm xúc của anh ra sao về sự đón nhận tích cực của khán giả dành cho bộ phim đầu tay Ma Xó?

Đạo diễn Phan Bá Hỷ: Tôi khá bất ngờ vì khán giả cảm được tinh thần bộ phim. Trước đây tôi từng làm vài phim ngắn, chủ yếu tự làm rồi cất đó, không đi dự giải hay quảng bá nhiều. Sau này có phim ngắn Hồng y oán thì bắt đầu được một số người trong nghề biết đến, trong đó có anh Ngọc Thạch. Đó cũng là cơ duyên để hai anh em gặp nhau. Trước khi làm điện ảnh, tôi làm đạo diễn quảng cáo gần 8-9 năm. Có lẽ chính công việc đó khiến tôi quen với nhịp kể gãy gọn, tiết chế và chặt chẽ hơn trong cấu trúc câu chuyện.

Cách kể chuyện gãy gọn, chặt chẽ suốt bộ phim, đặc biệt trong cảnh kết đã nhận được nhiều sự ủng hộ của người xem. Các anh đã xây dựng như thế nào?

Đạo diễn Phan Bá Hỷ: Đó là điều tôi và anh Thạch thống nhất từ đầu. Chúng tôi muốn làm một bộ phim logic trước khi nghĩ tới chuyện hù dọa. Hành động của nhân vật phải hợp lý, câu chuyện phải đủ và đúng nhịp.

Nhiều phim kinh dị thường kéo dài phần giải thích cuối cùng vì sợ khán giả không hiểu. Nhưng với tôi, điện ảnh đôi khi chỉ cần vài giây hình ảnh là người xem đã tự kết nối được vấn đề. Không cần diễn giải quá nhiều.

Sự xuất hiện ngay từ đầu của nhân vật bà Tánh do Lê Khánh thể hiện đã phần nào hé lộ câu chuyện phía sau. Có vẻ ekip không đặt nặng việc tạo chuyển biến bất ngờ như thông thường?

Biên kịch Nguyễn Ngọc Thạch: Đúng vậy. Với vai diễn của chị Lê Khánh, chúng tôi không quá sợ khán giả đoán ra. Nếu thật sự muốn giấu thì có thể dùng diễn viên trẻ hơn ở phần đầu phim. Nhưng cuối cùng, chúng tôi chọn cách để khán giả tập trung vào chiều sâu tâm lý và bi kịch nhân vật hơn là chờ một cú "plot twist". Điều quan trọng không phải là làm người xem bất ngờ, mà là khiến họ đồng cảm.

Phim có nhiều chi tiết diễn tả tâm sinh lý của phụ nữ mang thai chân thực. Đạo diễn đã hỗ trợ diễn viên trẻ Tín Nguyễn ra sao?

Đạo diễn Phan Bá Hỷ: Tôi từng có trải nghiệm đồng hành cùng vợ trong thời gian mang thai nên quan sát được khá nhiều chi tiết thực tế. Tôi thấy trên màn ảnh, phụ nữ mang thai đôi khi bị thể hiện hơi cường điệu hoặc chưa đúng tâm lý. Ngay từ đầu, chúng tôi đã tìm người hướng dẫn diễn xuất (acting coach) cho Tín Nguyễn để tập về dáng đi, tâm lý, phản ứng cơ thể của phụ nữ mang bầu. Người hướng dẫn cũng là một diễn viên từng trải qua thai kỳ nên rất hiểu cảm xúc này. Chúng tôi không muốn nhân vật lúc nào cũng phải khóc lóc hay hoảng loạn. Một người phụ nữ mang thai thường có rất nhiều nỗi sợ vô hình: sợ điều không may, sợ ảnh hưởng đến con, sợ những biến động trong cuộc sống. Chính những áp lực đó mới tạo nên chiều sâu tâm lý cho nhân vật.

Sự tương tác giữa Avin Lu và Tín Nguyễn được đánh giá tự nhiên, dễ tạo sự đồng cảm với khán giả. Quá trình làm việc của hai diễn viên như thế nào?

Đạo diễn Phan Bá Hỷ: Tôi muốn khán giả tin rằng họ thật sự yêu thương nhau. Không cần những cảnh quá "mùi mẫn", chỉ cần vài cử chỉ nhỏ cũng đủ thể hiện sự gắn bó. Với một đôi vợ chồng trẻ, hoàn cảnh khó khăn thì cách thể hiện cảm xúc của họ cũng có nhiều cách đặc biệt. Vì vậy, Tín Nguyễn và Avin Lu đã tập luyện khá nhiều để tạo hiệu ứng tương tác. Tôi yên tâm vì hai bạn tạo được cảm giác rất đời, rất thật.

Theo các anh, điều gì khiến Ma Xó khác với nhiều phim kinh dị Việt thường khai thác yếu tố tình mẫu tử, thai nhi...?

Biên kịch Nguyễn Ngọc Thạch: Ngay từ đầu, chúng tôi xác định lớp vỏ kinh dị chỉ là phương tiện. Điều cốt lõi của phim là nỗi đau và bản năng bảo vệ con của những người mẹ. Trong phim có ba kiểu người mẹ khác nhau: một người đang tìm cách bảo vệ đứa con chưa chào đời, một người đã mất con từ lâu, và một người dù đã chết vẫn quay về vì con cháu mình. Ngoài yếu tố tâm linh, chúng tôi cũng muốn khai thác tâm lý trầm cảm, bất ổn tinh thần của phụ nữ giai đoạn cuối thai kỳ - điều chưa được đào sâu nhiều trong phim kinh dị Việt.

Bộ phim được gắn nhãn T18 có làm ảnh hưởng sức cạnh tranh ở rạp không?

Biên kịch Nguyễn Ngọc Thạch: Chúng tôi đã xác định tinh thần bộ phim như vậy nên khá thoải mái khi triển khai ý tưởng. Mức độ T18 không chỉ vì yếu tố kinh dị, mà còn vì câu chuyện chạm đến những vấn đề tâm lý, mê tín và đạo đức mà lứa tuổi trưởng thành mới có thể nhận thức đầy đủ. Điều chúng tôi quan tâm là yếu tố tâm linh và những hệ lụy từ mê tín dị đoan, đặc biệt khi con người rơi vào hoàn cảnh nghèo khó, bế tắc hoặc bất ổn tinh thần.

Thông điệp của bộ phim muốn chuyển tải đến khán giả là gì?

Đạo diễn Phan Bá Hỷ: Tôi hy vọng khán giả nhớ đây không chỉ là một bộ phim kinh dị để giật mình. Điều chúng tôi muốn kể là câu chuyện về con người, về nỗi sợ, về tình mẫu tử và những tổn thương tâm lý rất đời thường. Kinh dị với tôi chỉ là lớp áo bên ngoài. Điều ở lại sau cùng vẫn phải là cảm xúc.

Ma Xó đã được một số thị trường quốc tế mua quyền chuyển thể ngay từ khi dự án còn trên giấy. Cơ duyên nào dẫn đến điều này?

Biên kịch Nguyễn Ngọc Thạch: Nhà sản xuất CJ HK Việt Nam quyết định không chỉ tham gia với vai trò phát hành mà còn là đơn vị đồng sản xuất, nên họ tham gia rất sâu từ khâu phát triển nội dung. Họ đánh giá đây là một câu chuyện có tính phổ quát cao nên giới thiệu cho CJ ở Hàn Quốc. Dù được đặt trong bối cảnh văn hóa Việt Nam, nhưng nỗi tuyệt vọng của những con người nghèo khó, những lựa chọn cực đoan khi đứng trước biến cố cuộc đời hay niềm tin vào thế giới tâm linh là những điều có thể xảy ra ở bất kỳ quốc gia nào. Chính yếu tố đó khiến họ nhìn thấy tiềm năng phát triển câu chuyện ở nhiều thị trường khác nhau.

Từ nhận định này, CJ ở Hàn Quốc bắt đầu giới thiệu dự án đến các đơn vị sản xuất trong hệ thống của họ tại nhiều quốc gia. Tất nhiên, khi chuyển thể, mỗi nước sẽ có cách bản địa hóa riêng. Nếu ở Việt Nam là hình tượng Ma Xó thì tại quốc gia khác có thể là một linh hồn, một thực thể tâm linh hoặc một tín ngưỡng quen thuộc với văn hóa bản địa. Các nghi thức tang lễ, tín ngưỡng hay quan niệm về thế giới vô hình cũng sẽ được điều chỉnh để phù hợp với khán giả sở tại.

Điều đáng mừng là quyết định này được đưa ra từ khi bộ phim còn chưa hoàn thành. Điều đó cho thấy các đối tác quốc tế nhìn thấy tiềm năng của câu chuyện ngay từ trên trang giấy. Với tôi, đây là tín hiệu tích cực bởi giá trị lớn nhất không nằm ở việc bán được bản quyền, mà ở việc một ý tưởng xuất phát từ Việt Nam được đánh giá có khả năng phát triển ở nhiều nền văn hóa khác nhau.

Các anh có áp lực nếu phiên bản nước khác hay hơn bản gốc của Việt Nam không?

Đạo diễn Phan Bá Hỷ: Thực tế là không phải lúc nào bản gốc cũng là phiên bản hay nhất. Có những tác phẩm sau khi được chuyển thể lại trở nên thú vị hơn nhờ những góc nhìn và cách kể chuyện mới. Cá nhân tôi rất mong chờ được xem các phiên bản quốc tế của Ma Xó. Biết đâu họ sẽ tìm ra những cách khai thác táo bạo hơn, từ đó giúp chính chúng tôi học hỏi thêm. Quan trọng nhất là họ đã nhìn thấy tiềm năng phát triển của câu chuyện, và đó là điều khiến tôi vui nhất.

Cám ơn chia sẻ của các anh!