Giải phóng mặt bằng để thúc đẩy đầu tư công

Giải ngân trên 110.000 tỷ đồng vốn đầu công

Tại Kết luận số 18, Hội nghị lần thứ 2, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 mới được ban hành, Trung ương yêu cầu ngay trong tháng 4 này, các bộ, cơ quan, địa phương hoàn thành hướng dẫn thực hiện phân bổ vốn cho các dự án theo kết quả đầu ra, gắn với hạch toán kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư theo quy định.

Tính đến hết quý I vừa qua, kết quả giải ngân vốn đầu tư công đạt hơn 110.000 tỷ đồng, đạt 11% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, có 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung của cả nước như Ngân hàng Chính sách xã hội; Tổng công ty đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam; Bộ Tư pháp; Bộ Quốc phòng; Bộ Công Thương; Bộ Công an và Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Về phần các địa phương có tỷ lệ giải ngân vốn cao đứng đầu là Lạng Sơn; Thành phố Hải Phòng; Điện Biên; Quảng Ninh và Thành phố Hà Nội. Như tỉnh Lạng Sơn, trong 3 tháng qua đã giải ngân được hơn 24% kế hoạch vốn đầu tư công Thủ tướng Chính phủ giao. Đây là kết quả khả quan trong bối cảnh có nhiều biến động về giá nguyên nhiên vật liệu và nhiều dự án vẫn gặp nhiều vướng mắc trong giải phóng mặt bằng.

Giải phóng mặt bằng để thúc đẩy đầu tư công

Theo kế hoạch, công tác giải phóng mặt bằng toàn bộ diện tích 29 ha của dự án khu liên hợp thể thao tỉnh Lạng Sơn sẽ được hoàn thành vào cuối năm ngoái. Tuy nhiên, đến hết quý I năm nay, số diện tích được giải phóng mặt bằng mới đạt khoảng hơn 10%, gây khó khăn trong triển khai dự án.

Ông Nguyễn Quốc Phong - Giám đốc Công ty CP Xây dựng Mỹ Sơn cho biết: "Rất cần công tác giải phóng mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ công tác về đào đắp, đảm bảo đúng tiến độ, kế hoạch đề ra của dự án".

Ông Nguyễn Mạnh Đức - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Lạng Sơn chia sẻ: "Chúng tôi sẽ hoàn thành bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công trước ngày 30/4/2026. Và sẽ tiếp tục thực hiện công tác giải phóng mặt bằng toàn bộ dự án 29 ha trong quý III năm 2026".

Nằm trong nhóm dự án trọng điểm quốc gia đi qua địa bàn tỉnh nhưng phảỉ mất nhiều tháng, hạng mục nút giao Đồng Đăng thuộc dự án cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng mới đẩy nhanh được khối lượng thi công. Theo các các nhà thầu, vướng mắc lớn nhất là bố trí bãi đổ hơn 800.000 m3 đất thừa trong quá trình san gạt đồi gây ảnh hưởng đến tiến độ của dự án.

Ông Nguyễn Công Hạ - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đường bộ cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn nêu ý kiến: "Lúc đầu chúng tôi tính toán trong vòng 15 ngày sẽ xử lý được. Nhưng ở đây, cũng có người dân không đồng thuận vì một số ảnh hưởng đến chính sách đền bù trồng cây lâu năm, hiện nay đã giải quyết được".

Tuy nằm ở trong nhóm địa phương có tiến độ giải ngân vốn đầu tư cao nhưng ở Lạng Sơn mức độ thực hiện giữa các các dự án còn chênh lệch lớn. Chỉ có 3 trong 79 chủ đầu tư giải ngân cao hơn hơn mức bình quân của tỉnh. Đáng chú ý, toàn bộ 65/65 xã, phường chưa thực hiện giải ngân. Đây chính là những nút thắt cần tháo gỡ để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công trong năm nay.

Ông Phan Hồng Tiến - Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Lạng Sơn nhận định: "Kế hoạch vốn năm 2026 giao cho các chủ đầu tư chủ yếu là công tác chuẩn bị đầu tư. Trong quý I tập trung cho công tác chuẩn bị đầu tư nên chưa có kết quả giải ngân. Yêu cầu trước hết là các chủ đầu tư cần phải hoàn thiện ngay thủ tục đầu tư trong tháng 4 đến ngày 30/6, giải ngân được 50%, đến ngày 30/7 tối thiểu đạt 75% và đến ngày 31/12 đạt 100%".

Với gần 1 triệu tỷ đồng, 2026 là năm có số vốn đầu tư công được Chính phủ giao cao nhất từ trước tới nay và cao hơn năm ngoái trên 10%. Để giải ngân hết và nhanh nguồn vốn này sẽ đóng góp quan trọng vào kế hoạch tăng trưởng 2 con số đã đề ra cho năm nay.

Chủ động nguồn vật liệu để tăng tiến độ đầu tư

Hiện là giai đoạn cao điểm cả nước tập trung triển khai, hoàn thành các dự án, công trình hạ tầng trong điểm quốc gia khiến nhu cầu vật liệu xây dựng tăng mạnh. Do đó, việc tự chủ vật liệu xây dựng cho các dự án trở nên cấp thiết và là một trong những yếu tố quan trong quyết định đến kế hoạch hoàn thành dự án cũng như tiến độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công.

Với tổng nguốn vốn đầu tư công năm nay hơn 156.000 tỷ đồng, Hà Nội sẽ phải giải ngân số tiền cao gấp 1,5 lần so với năm ngoái nên việc xây dựng các phương án tự chủ kết hợp với ngoại giao để mua vật liệu xây dựng, đảm bảo nguồn cung cho các dự án là vấn đề lớn đặt ra cho Thủ đô vào lúc này.

Là một trong những điểm khai thác cát đã được thành phố Hà Nội quy hoạch lại nhằm phục vụ nguồn cung vật liệu xây dựng cho các dự án hạ tầng trọng điểm, trong trường hợp cần thiết các điểm khai thác cát này sẽ được áp dụng cơ chế đặc thù.

Ông Nguyễn Bá Phan - Phòng Quản lý khoáng sản và Tài nguyên nước, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hà Nội cho biết: "Không phải thực hiện đánh giá tác động môi trường, không phải thực hiện về chấp thuận chủ trương đầu tư của dự án, ước tính giảm được 50% so với thời gian thủ tục hành chính khi chưa áp dụng cơ chế đặc thù".

Hiện Hà Nội đã xác định, quy hoach được 16 điểm mỏ để áp dụng cơ chế đặc thù, nhằm ưu tiên cấp trực tiếp cho các nhà thầu thi công, chủ đầu tư các dự án đầu tư công. Theo ước tính, trữ lượng của các điểm khai thác này vào khoảng 17 triệu m3 cát.

Ông Nguyễn Tiến Công - Phòng Kinh tế, xã Yên Lãng, TP. Hà Nội chia sẻ: "Cơ chế đặc thù vẫn căn cứ vào việc giấy phép đơn vị được cấp, chúng tôi chủ yếu quản lý cốt về tình trạng, hiện trạng và công tác môi trường, tránh việc khai thác bên ngoài hoặc liên quan đến ngoài mốc giới, ranh giới mà các đơn vị được giao".

Ông Nguyễn Mậu Thịnh - Trưởng Phòng Kinh tế, xã Thiên Lộc, TP. Hà Nội nêu ý kiến: "Sẽ thành lập các đoàn kiểm tra và yêu cầu các đơn vị được cấp phép phải cung cấp toàn bộ hồ sơ có liên quan. Trên cơ sở hồ sơ đó, chúng tôi xác định phạm vi khai thác, khối lượng để xác định ranh giới, tránh việc cấp phép một nơi nhưng khai thác vượt ranh giới".

Tính đến hết quý I vừa qua, Hà Nội đã giải ngân được gần 19% kế hoạch vốn đầu tư công, tăng hơn 300% so với cùng kỳ năm ngoái. Kết quả giải ngân vốn đầu tư công cao không chỉ tạo ra những động lực tăng trưởng trước mắt mà còn lan tỏa phát triển không chỉ cho riêng Hà Nội mà còn cho nhiều lĩnh vực, nhiều doanh nghiệp và cả các địa phương lân cận.

Bà Đỗ Thu Hằng - Phó Giám đốc Sở Tài chính TP. Hà Nội nhận định: "Thành phố Hà Nội có những cơ chế đặc thù và vượt trội so với các địa phương về giải phóng mặt bằng. Thành phố Hà Nội cũng thực hiện cơ chế làn xanh, tức là các hồ sơ phải được giải quyết trong 24 giờ, đặc biệt đối với các dự án lớn, dự án trọng điểm".

Ông Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đưa ra ý kiến: "Khi có sự quyết liệt trong triển khai hoạt động đầu tư công tạo ra một hiệu ứng lan tỏa rất mạnh mẽ, từ đó doanh nghiệp sẽ nhìn nhận và tiên lượng được cơ hội của họ ở chỗ nào. Và có thể tiên lượng được cả thị trường, sản phẩm, dịch vụ và các ngách thị trường nào mà họ nên tiếp cận và tham gia".

Nếu so với hai tháng đầu năm, thì kết thúc ba tháng, khối lượng giải ngân vốn đầu tư công đã cao gấp hơn hai lần. Đây là kết quả khá tích cực và trở thành động lực quan trọng ngay từ đầu năm để cả nước hướng tới hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số ngay trong năm nay.