Hà Nội nghiên cứu thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”

Sáng nay (ngày 5/5), UBND TP Hà Nội cùng Ban Chỉ đạo, Tổ công tác xây dựng mô hình "Xã, phường xã hội chủ nghĩa" giai đoạn 2026-2030 đã họp, xem xét dự thảo Đề án thí điểm mô hình này trên địa bàn Thủ đô.

Đây là bước chuẩn bị quan trọng nhằm cụ thể hóa các định hướng lớn của Thành ủy, đồng thời tìm kiếm một mô hình quản trị cơ sở mới, phù hợp yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới. Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, chuyên gia, nhà khoa học xây dựng và hoàn thiện dự thảo.

Quá trình xây dựng Đề án được thực hiện công phu, dựa trên nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn trong nước và quốc tế, khảo sát thực địa tại một số xã, phường, đồng thời tham khảo các mô hình phát triển tương đồng. Ngày 29/4, dự thảo đã được trình UBND thành phố cùng báo cáo của Đảng ủy UBND thành phố gửi Thường trực và Ban Thường vụ Thành ủy.

Định hình mô hình quản trị cơ sở tích hợp

Theo dự thảo, "Xã, phường xã hội chủ nghĩa" được xác định là mô hình tổ chức phát triển và quản trị tích hợp ở cấp cơ sở, trong đó chính quyền không chỉ thực hiện chức năng hành chính mà còn trực tiếp chuyển hóa các mục tiêu, giá trị của chủ nghĩa xã hội thành kết quả phát triển cụ thể.

Mô hình hướng tới tổ chức lại không gian phát triển, tái cấu trúc các hoạt động kinh tế - xã hội, đổi mới phương thức quản trị, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển văn hóa, con người và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Một điểm nhấn đáng chú ý là việc lấy chất lượng sống, mức độ hài lòng và chỉ số hạnh phúc của người dân làm thước đo tổng hợp, phản ánh hiệu quả thực chất của mô hình.

Trên cơ sở đó, Đề án xác định 8 nội dung cốt lõi gồm: Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; phát triển hạ tầng và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; xây dựng môi trường; bảo đảm quốc phòng - an ninh; thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Hệ thống tiêu chí gồm 54 chỉ số được thiết kế theo hướng lượng hóa, có thể đo lường và kiểm chứng trong thực tiễn.

Gắn với sinh kế, bảo đảm tính khả thi

Về triển khai, Đề án đề xuất lựa chọn địa bàn thí điểm dựa trên các tiêu chí như tính đại diện, điều kiện hạ tầng, năng lực tổ chức thực hiện và khả năng lan tỏa. Dự kiến có 19 dự án cụ thể được triển khai, tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm như hạ tầng, chuyển đổi số, phát triển kinh tế, an sinh xã hội và môi trường.

Mục tiêu là xây dựng mô hình thí điểm để kiểm nghiệm thực tiễn, từ đó hoàn thiện cơ chế, chính sách và nhân rộng trên toàn thành phố. Hiện UBND thành phố đang tiếp tục xem xét, cho ý kiến về các nội dung then chốt như lựa chọn địa bàn, hoàn thiện bộ tiêu chí và lộ trình triển khai.

Phát biểu kết luận phiên họp, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đánh giá, việc nghiên cứu xây dựng mô hình "Xã, phường xã hội chủ nghĩa" là một hướng đi mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong bối cảnh mới.

Theo Chủ tịch UBND thành phố, Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai thí điểm khi hệ thống cơ chế, chính sách ngày càng hoàn thiện, cùng với các định hướng phát triển dài hạn đã được xác lập.

Ông cũng lưu ý, đây là nội dung quan trọng nên cần tiếp tục hoàn thiện, xin ý kiến các cơ quan Trung ương, cơ quan Đảng để bảo đảm thống nhất về quan điểm và cách tiếp cận.

Đặc biệt, Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu mô hình phải gắn với thực tiễn, trong đó chú trọng yếu tố sinh kế của người dân.

"Mô hình không chỉ là nơi cư trú, mà phải là không gian phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm người dân có thể sinh sống, làm việc, tạo thu nhập ngay tại địa bàn, đồng thời có sự kết nối với các khu vực khác", Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nêu rõ.

Việc xây dựng mô hình "Xã, phường xã hội chủ nghĩa" được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển trong quản trị cơ sở, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển Thủ đô nhanh, bền vững, lấy người dân làm trung tâm.