Khám sức khỏe định kỳ cho người dân tại xã đảo Minh Châu. Ảnh: Nguyễn Quân.
Từ ngày 1/7/2025, cùng với các xã, phường trên địa bàn Thủ đô, xã đảo Minh Châu chính thức vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Không giống các địa phương khác tại Hà Nội, ở Minh Châu thách thức lớn hơn nằm ở chính điều kiện tự nhiên và xã hội đặc thù khi đây một xã đảo nằm hoàn toàn ngoài đê sông Hồng, giao thông phụ thuộc đường thủy, dân cư sinh sống ổn định từ nhiều thế hệ và luôn đối diện với rủi ro thiên tai.
Chính vì vậy, Minh Châu được xem là một địa phương thể hiện rõ nét khả năng thích ứng của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sáu tháng không phải quãng thời gian dài nhưng đủ để quan sát những chuyển động ban đầu trong cách tổ chức, điều hành và phục vụ người dân ở một địa bàn vốn không có nhiều lợi thế về hạ tầng.
Nâng cao kỹ năng phòng chống thiên tai, củng cố tính chủ động từ cơ sở tại một địa phương có tính đặc thù của Hà Nội.
Điều đầu tiên có thể ghi nhận là bộ máy chính quyền xã không rơi vào tình trạng gián đoạn hay ách tắc sau sắp xếp. Hoạt động tiếp công dân, giải quyết thủ tục hành chính được duy trì thường xuyên; các nhiệm vụ chính trị, kinh tế – xã hội được triển khai liên tục. Trong bối cảnh khối lượng công việc ở cấp xã tăng lên khi mô hình 2 cấp vận hành, việc giữ được sự thông suốt này là điều không dễ, nhất là với một xã đảo có điều kiện đi lại và kết nối hạn chế.
Quân - Dân xã Minh Châu chung tay cứu mùa rau trước mưa lũ.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý ở Minh Châu không chỉ là việc "vận hành ổn định", mà là cách địa phương này lựa chọn thích ứng với mô hình mới. Thay vì áp dụng máy móc quy trình hành chính như ở các xã, phường nội đô, Minh Châu đã tìm kiếm những giải pháp linh hoạt hơn để đưa chính quyền đến gần người dân. Trong điều kiện người dân phải qua phà, đò để tiếp cận trung tâm hành chính, việc bố trí thời gian và cách thức phục vụ trở thành yếu tố quyết định chất lượng quản trị cơ sở.
Lực lượng công an chung tay cùng người dân giảm thiệt hại hoa màu trong mùa mưa bão.
Thực tiễn 6 tháng qua cho thấy, Minh Châu đang từng bước chuyển từ tư duy "quản lý" sang tư duy "phục vụ". Việc giải quyết thủ tục hành chính không chỉ gói gọn trong giờ hành chính hay tại trụ sở xã, mà được mở rộng về thời gian, không gian, phù hợp hơn với nhịp sống của người dân xã đảo. "Đây không phải là sự thay đổi mang tính hình thức mà xuất phát từ yêu cầu thực tế, nếu chính quyền không chủ động "đi tới" người dân, người dân sẽ phải gánh thêm chi phí và rủi ro trong việc tiếp cận dịch vụ công." Đại diện UBND xã Minh Châu cho biết.
Khám sức khỏe cho người dân xã đảo.
Một điểm khác cũng phản ánh rõ cách tiếp cận mới của chính quyền xã đảo là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Với Minh Châu, chuyển đổi số không chỉ là chủ trương chung, mà là giải pháp để bù đắp cho hạn chế về địa lý. Việc sử dụng văn bản điện tử, chữ ký số, giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến, quản lý hồ sơ trên nền tảng số… đã góp phần giảm đáng kể nhu cầu đi lại của người dân và áp lực cho bộ máy hành chính cơ sở.
Nhất là người già và trẻ em.
Dù vậy, thực tiễn cũng cho thấy chuyển đổi số ở một xã đảo không thể "đi tắt". Hạ tầng công nghệ, kỹ năng số của cán bộ và khả năng tiếp cận của người dân đều là những yếu tố cần thời gian để hoàn thiện. Sáu tháng đầu vận hành mô hình 2 cấp mới chỉ là giai đoạn khởi động; những kết quả ban đầu cho thấy hướng đi đúng, nhưng vẫn cần tiếp tục đầu tư và điều chỉnh để tránh tình trạng hình thức hóa.
Nâng cao kỹ năng phòng chống thiên tai, củng cố tính chủ động từ cơ sở.
Trong việc đáp ứng những yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, Minh Châu cũng là địa bàn cho thấy vai trò của chính quyền cơ sở trong việc tạo đồng thuận xã hội. Là xã đảo nằm trong vùng thoát lũ, việc triển khai các dự án hạ tầng, khai thác tài nguyên hay chỉnh trang nông thôn đều tiềm ẩn nguy cơ phát sinh mâu thuẫn nếu thiếu đối thoại. Thực tiễn 6 tháng qua cho thấy, chính quyền xã đã chú trọng hơn tới công tác dân vận, công khai thông tin, lắng nghe ý kiến người dân trước khi triển khai các nhiệm vụ khó, nhạy cảm. Đây là yếu tố quan trọng giúp mô hình chính quyền 2 cấp không chỉ vận hành về mặt tổ chức, mà còn vận hành được trong đời sống xã hội.
Địa phương hướng tới phát triển du lịch xanh.
Tuy nhiên, nhìn một cách thẳng thắn, Minh Châu cũng đang đối diện với không ít thách thức. Áp lực công việc ở cấp xã tăng lên rõ rệt trong khi biên chế và nguồn lực còn hạn chế. Cán bộ cơ sở phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, đòi hỏi năng lực tổng hợp cao hơn trước. Với một địa bàn thường xuyên chịu tác động của mưa lũ, công tác phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn vẫn là nhiệm vụ nặng nề, đòi hỏi sự hỗ trợ kịp thời từ các cấp, ngành của Thành phố.
Mô Hình "Hai phục vụ" - điểm sáng trong phục vụ Nhân dân tại xã Minh Châu.
Ngoài ra, những vấn đề mang tính căn cơ của xã đảo như kết nối giao thông, hạ tầng kỹ thuật, điều kiện sinh hoạt của người dân vẫn chưa thể giải quyết trong "một sớm một chiều". "Chúng tôi vừa làm, vừa rút kinh nghiệm nhưng phải lấy sự hài lòng của người dân làm mục tiêu hướng đến." – Đại diện UBND xã Minh Châu chia sẻ.
Với những nơi đặc thù như xã đảo Minh Châu, hiệu quả của mô hình phụ thuộc rất lớn vào khả năng linh hoạt, sáng tạo của chính quyền cơ sở và sự hỗ trợ kịp thời của Thành phố. Sáu tháng đầu vận hành mới chỉ là bước khởi đầu, nhưng đã đủ để nhận diện những chuyển động tích cực cũng như những thách thức cần tiếp tục tháo gỡ.
Có nhiều chuyển biến tích cực tại xã đảo Minh Châu (Hà Nội) sau nửa năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Trong bức tranh chung của Hà Nội sau sắp xếp bộ máy, Minh Châu cho thấy thêm một góc nhìn về cải cách khi cải cách không chỉ là tinh gọn tổ chức mà còn là thay đổi cách tiếp cận người dân, thay đổi phương thức phục vụ và thích ứng với điều kiện cụ thể của từng địa bàn. Ở một xã đảo nằm ngoài đê sông Hồng, nơi mỗi quyết định quản lý đều gắn trực tiếp với đời sống của người dân, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang được thử thách theo cách rất riêng, không ồn ào nhưng giàu ý nghĩa thực tiễn.
Bình luận (0)