Hàng Việt cần vượt qua nhiều rào cản để thâm nhập thị trường Brazil hơn 200 triệu dân

Thị trường lớn, dư địa rộng

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới còn nhiều biến động, các tuyến vận tải chiến lược liên tục đối mặt gián đoạn, yêu cầu tái cơ cấu và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu không còn là lựa chọn, mà đã trở thành đòi hỏi cấp thiết đối với doanh nghiệp Việt Nam. Hội thảo "Triển vọng xuất khẩu sang thị trường Brazil - Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam" do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại Brazil tổ chức ngày 21/04/2026 cho thấy một hướng mở đáng chú ý; doanh nghiệp xuất khẩu trong nước muốn vượt quá khó khăn trước mắt, cần thâm nhập sâu hơn vào thị trường Brazil, nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, nhấn mạnh Brazil với hơn 200 triệu dân là điểm đến năng động, giàu sức mua và ít chịu tác động trực tiếp từ các điểm nóng toàn cầu. Nhận định này không chỉ phản ánh góc nhìn thị trường, mà còn gợi mở một chiến lược xuất khẩu mới cho doanh nghiệp Việt: đi vào những không gian tăng trưởng còn rộng, thay vì chỉ bám chặt các thị trường truyền thống đang ngày càng cạnh tranh gay gắt.

Brazil hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Mỹ Latinh, trong khi Việt Nam cũng là đối tác quan trọng hàng đầu của Brazil tại Đông Nam Á. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 8 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Brazil khoảng 2,7 tỷ USD. Tuy nhiên, kết quả này vẫn còn khá khiêm tốn nếu đặt cạnh quy mô nhập khẩu hằng năm từ 250 đến 300 tỷ USD của quốc gia Nam Mỹ này. Hai nước đang hướng tới mục tiêu nâng thương mại song phương lên 15 tỷ USD vào năm 2030. Đó là một đích đến tham vọng, nhưng có cơ sở, nhất là khi cơ cấu hàng hóa của hai bên mang tính bổ trợ hơn là cạnh tranh trực tiếp.

Bà Phạm Hồng Trang, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Brazil, nhìn nhận Brazil không chỉ là thị trường tiêu thụ lớn mà còn là cửa ngõ chiến lược để hàng Việt tiến vào toàn bộ khối MERCOSUR (khối thị trường chung Nam Mỹ). Dư địa tăng trưởng được xác định khá rõ ở các nhóm hàng chủ lực như thủy sản, thực phẩm chế biến, dệt may và linh kiện điện tử. Đặc biệt, ở lĩnh vực thực phẩm, trong khi Brazil đang xuất sang Việt Nam khoảng 3,7 tỷ USD, thì Việt Nam mới xuất sang thị trường này khoảng 1,1 tỷ USD, chủ yếu là thủy sản và cà phê chế biến. Khoảng cách ấy cũng chính là không gian phát triển cho hàng Việt, nhất là ở phân khúc thực phẩm chế biến và đồ uống trung cấp.

Vượt rào để đi xa

Dẫu vậy, Brazil không phải thị trường dễ tính, càng không phải nơi doanh nghiệp có thể tiếp cận theo lối xuất khẩu ngắn hạn, manh mún. Rào cản lớn nhất không nằm ở sức mua, mà nằm ở tiêu chuẩn, thủ tục và chi phí thâm nhập. Bà Phạm Hồng Trang cảnh báo hàng nhập khẩu vào Brazil phải chịu mức thuế cao do nằm ngoài khối MERCOSUR, đồng thời phải đáp ứng hệ thống quy chuẩn rất chặt chẽ. Cụ thể, nông thủy sản, các sản phẩm y tế và mỹ phẩm, hàng công nghiệp phải đạt chuẩn và vượt qua hệ thống rào cản kỹ thuật của Barazil. Cùng với đó là yêu cầu bắt buộc dán nhãn bằng tiếng Bồ Đào Nha và nguy cơ đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại.

Ở góc độ thị trường, ông Dionathan Santos, Chủ tịch Điều hành Phòng Thương mại Brazil - Việt Nam, lưu ý doanh nghiệp nước ngoài không được tự đứng ra thông quan tại Brazil. Điều đó đồng nghĩa xuất khẩu sang thị trường này chỉ phù hợp với các điều kiện giao hàng như FOB, CIF, CFR, chứ không thể áp dụng DDP. Khi nhà nhập khẩu bản địa phải gánh thêm chi phí vận hành, thuế phí và kho bãi tăng từ 60% đến 100% so với giá FOB ban đầu, sức ép về giá sẽ trở thành bài toán đàm phán hết sức khắc nghiệt. Theo đó, doanh nghiệp Việt cần thẩm tra pháp nhân đối tác qua các hệ thống tra cứu công khai của chính phủ Brazil và nên bắt đầu bằng các đơn hàng nhỏ để thăm dò thị trường.

Bài toán logistics cũng là một phép thử không đơn giản. Ông Lê Trần Nhật Phương, Phó Tổng Giám đốc Bee Logistics, cho biết tuyến vận tải Việt Nam - Brazil hiện đối mặt đồng thời với thời gian vận chuyển kéo dài, độ ổn định thấp và biến động mạnh của các chi phí phát sinh tại cảng đích. Hiện các tuyến biển hiện được ưu tiên đi vòng qua Mũi Hảo Vọng thay vì qua eo biển Hormuz để giảm thiểu rủi ro địa chính trị. Nhưng ngay cả khi chọn được tuyến an toàn hơn, thành công của một lô hàng vào Brazil vẫn phụ thuộc lớn vào độ chính xác của bộ chứng từ, đặc biệt là sự đồng bộ về mã HS/NCM và mã số thuế của nhà nhập khẩu. Chỉ một sai lệch nhỏ giữa các chứng từ cũng có thể làm gián đoạn toàn bộ quá trình thông quan.

Các chuyên gia cũng cho rằng, con đường vào Brazil đòi hỏi doanh nghiệp Việt không chỉ có hàng hóa tốt, mà còn phải có năng lực tuân thủ tốt, khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng tốt và tư duy thị trường đủ dài hạn. Muốn biến tiềm năng thành hợp đồng, doanh nghiệp phải đi bằng chiến lược bản địa hóa, lựa chọn đúng kênh phân phối, minh bạch chi phí, chuẩn hóa hồ sơ và chủ động phòng ngừa rủi ro thương mại. Với sự đồng hành của các cơ quan xúc tiến, cùng bước đi bài bản hơn từ cộng đồng doanh nghiệp, cánh cửa vào thị trường hơn 200 triệu dân này hoàn toàn có thể mở rộng cho hàng Việt trong giai đoạn tới.