Hành trình giữ lửa di sản nghệ thuật

Tại TP Hồ Chí Minh, Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen đang tiếp nối hành trình ấy bằng những chương trình giàu bản sắc, đưa âm nhạc truyền thống đến gần người dân, du khách.

Âm nhạc truyền thống tìm đến khán giả

Sáng 31/10/2026, khu vực trước Bưu điện TP Hồ Chí Minh rộn ràng với chương trình quảng bá âm nhạc dân tộc của Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen, thu hút sự quan tâm của người dân và du khách quốc tế. Đây là một trong những hoạt động biểu diễn tại không gian công cộng được nhà hát duy trì thời gian qua, bên cạnh các chương trình nghệ thuật phục vụ nhiệm vụ chính trị, văn hóa và đối ngoại.

Tháng 7/2026, nhà hát giới thiệu chương trình Hồn quê trong phố tại Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh. Giữa không gian kiến trúc cổ, tiếng đàn kìm trong Dạ cổ hoài lang gợi nhớ vùng đất phương Nam. Những câu hát ru, hình ảnh đám cưới quê, nhịp sống làng xóm được đưa lên sân khấu bằng âm nhạc, múa và nghệ thuật trình diễn, kết hợp với ánh sáng, kỹ thuật trình chiếu. Chương trình giới thiệu những nét đặc trưng của văn hóa Nam Bộ đồng thời cho thấy cách nhà hát khai thác chất liệu truyền thống để xây dựng một sản phẩm nghệ thuật phù hợp với không gian di sản.

Trước đó, tháng 1/2026, chương trình Tính Tang - Âm sắc Việt tại phố đi bộ Nguyễn Huệ mang đến những tiết mục mang âm hưởng dân gian ba miền. Những âm thanh, giai điệu quen thuộc được thể hiện trong không gian mở, tạo cơ hội để người xem tiếp cận nghệ thuật dân tộc một cách tự nhiên.

Đằng sau mỗi tiết mục là quá trình lao động nghệ thuật miệt mài của các nghệ sĩ, từ nghiên cứu chất liệu dân gian, phối khí đến biên đạo, dàn dựng. Ngoài kỹ năng biểu diễn, còn cần sự am hiểu về làn điệu, nhạc cụ và những đặc trưng văn hóa của từng loại hình nghệ thuật. Ông Lê Anh Tuấn - Trưởng phòng Tổ chức biểu diễn và Đối ngoại, Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen - cho biết, nhà hát định hướng phát triển Hồn quê trong phố thành chương trình biểu diễn định kỳ tại Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh. Việc kết hợp nghệ thuật biểu diễn với không gian di sản, công nghệ và trải nghiệm văn hóa được kỳ vọng tạo nên sản phẩm du lịch đặc trưng, đồng thời bổ sung điểm đến nghệ thuật về đêm cho người dân và du khách.

Gìn giữ di sản gắn với sáng tạo và phát triển

Trải qua hơn 60 năm hoạt động, Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen đã xây dựng được đội ngũ nghệ sĩ, nhạc công, đạo diễn, biên đạo cùng lực lượng chuyên môn trong lĩnh vực nghệ thuật dân tộc. Đây là nguồn lực quan trọng để nhà hát tiếp tục sáng tạo tác phẩm, duy trì chất lượng chương trình và thực hiện nhiệm vụ bảo tồn các giá trị nghệ thuật truyền thống.

Trong quá trình dàn dựng, những chất liệu dân gian, làn điệu, nhạc cụ và phong cách biểu diễn đặc trưng được khai thác phù hợp với nội dung từng tác phẩm. Các loại hình như hát văn, biểu diễn đàn bầu, đàn kìm, đàn nhị, sáo trúc góp phần làm phong phú chương trình, đồng thời giới thiệu những nét riêng của âm nhạc dân tộc Việt Nam.

Cùng với việc phát huy năng lực chuyên môn, nhà hát từng bước ứng dụng công nghệ trình chiếu, màn hình LED và đồ họa chuyển động nhằm nâng cao hiệu quả sân khấu. Tuy nhiên, công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế chất lượng nghệ thuật hay làm sai lệch những đặc trưng văn hóa trong tác phẩm.

"Chúng tôi cũng chú trọng là bảo tồn nguồn tư liệu và di sản nghệ thuật đã tích lũy qua nhiều năm. Kịch bản, bản phối, hình ảnh, video, phục trang, đạo cụ và thông tin nghệ sĩ đều có giá trị phục vụ nghiên cứu, truyền nghề và phát triển các chương trình sau này. Việc xây dựng hệ thống lưu trữ, từng bước số hóa và quản lý bản quyền được xác định là hướng đi cần thiết để khai thác hiệu quả nguồn tư liệu này", ông Lê Tuấn cho biết.

Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen đã mở rộng hợp tác với các đơn vị giáo dục, bảo tàng, du lịch, doanh nghiệp và tổ chức văn hóa. Từ những tác phẩm đã được đầu tư phát triển thành các chương trình phục vụ nhiều nhóm khán giả, kết hợp biểu diễn với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu nghệ thuật dân tộc. Trong giai đoạn tới, nhà hát sẽ triển khai các mô hình như Nhà hát mở - Thành phố mở, Di sản số và Sân khấu truyền thống - công nghệ mới nhằm mở rộng hoạt động nghệ thuật, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và tăng khả năng khai thác sản phẩm văn hóa.

Bên cạnh hoạt động phục vụ cộng đồng, nhà hát tiếp tục tham gia các chương trình giao lưu, đối ngoại văn hóa, góp phần giới thiệu bản sắc Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Dù mở rộng hoạt động, yêu cầu đặt ra vẫn là bảo đảm chất lượng nghệ thuật và trách nhiệm gìn giữ không gian di sản.