Khoản tiền bảo hiểm xã hội (BHXH) vẫn được trừ khỏi lương hằng tháng có thực sự đang bảo vệ người lao động hay không? Đáng tiếc, với không ít người, câu trả lời chỉ đến vào thời điểm họ cần bảo hiểm nhất. Đó có thể là lúc chuẩn bị sinh con, phải nhập viện điều trị, gặp tai nạn lao động hay đến tuổi nghỉ hưu. Cũng chính khi ấy, họ mới bàng hoàng phát hiện doanh nghiệp đã chậm đóng, thậm chí trốn đóng BHXH trong nhiều tháng, nhiều năm, khiến những quyền lợi đáng lẽ được hưởng không còn.
Để ngăn chặn tình trạng này, từ ngày 10/9 năm nay, Nghị định 283/2026 của Chính phủ sẽ chính thức có hiệu lực với nhiều chế tài nghiêm khắc.
Theo đó, cá nhân trốn đóng BHXH bắt buộc có thể bị phạt đến 75 triệu đồng, tổ chức bị phạt đến 150 triệu đồng; đồng thời phải truy đóng toàn bộ số tiền còn thiếu và nộp thêm khoản tiền tính theo số ngày chậm đóng. Đặc biệt, nếu quá 60 ngày không đóng BHXH bắt buộc cho người lao động sẽ được xác định là hành vi trốn đóng.
Tuy nhiên, trước khi những quy định mới được áp dụng, nhiều người lao động đang từng ngày chờ đợi quyền lợi chính đáng của mình được bảo vệ.
Chị Hợp là công nhân may của Công ty TNHH Hùng Trường HY (tỉnh Hưng Yên). Đang mang bầu tháng thứ 7, nhưng đến nay, chị vẫn chưa biết, liệu sắp tới sinh con mình có được nhận tiền thai sản hay không. Bởi chị đã làm ở công ty hơn 1 năm nay, nhưng mới chỉ được chủ doanh nghiệp đóng cho 2 tháng tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Chị Nguyễn Thị Hợp (công nhân Công ty TNHH Hùng Trường HY, tỉnh Hưng Yên) chia sẻ: "Em đang bị nợ 9 tháng bảo hiểm. Em đã lên gặp giám đốc, đòi rất nhiều lần mà giờ không được. Còn 2 tháng nữa là em sinh, mà hiện tại vẫn chưa đóng cho em tiền bảo hiểm. Mình cần số tiền đó để trang trải cho con trong thời gian mình nuôi con nhỏ ở nhà".
Đơn yêu cầu thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH. Tổng thời gian chậm đóng là 9 tháng. Thậm chí, giám đốc doanh nghiệp còn viết lên giấy và hứa hẹn sẽ thực hiện đóng bảo hiểm cho công nhân từ tháng 2, nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện.
Ông Đỗ Tuấn Thuận (nguyên Quản đốc Công ty TNHH Hùng Trường HY, tỉnh Hưng Yên) cho biết: "Hơn trăm lao động ở đây hầu như bị nợ bảo hiểm, thậm chí chị em nghỉ thai sản bây giờ chưa biết lấy tiền thai sản ở đâu, vì giám đốc của công ty chưa đóng bảo hiểm cho bảo hiểm xã hội nên chúng tôi rất bức xúc".
"Đăng tin tuyển dụng được hưởng các loại phụ cấp, trợ cấp, hưởng các dịp lễ, Tết, được đóng BHXH theo đúng quy định của Nhà nước. Đến lúc tôi cấp cứu đi viện, vào làm thủ tục giấy tờ mới biết mình không được hưởng quyền lợi bảo hiểm, lúc đấy mới giật mình. Đến lúc đấy mới biết hóa ra doanh nghiệp đã nợ bảo hiểm rất lâu và rất nhiều", bà Lưu Thị Lệ Hằng (nguyên lao động Công ty TNHH Hùng Trường HY, tỉnh Hưng Yên) cho hay.
Nhóm công nhân chia sẻ rằng người bị trốn đóng BHXH nhiều nhất là 17 tháng. Tuy nhiên, đây vẫn là một con số nhỏ nếu so với những người lao động ở Công ty CP ô tô 1/5 (TP Hà Nội), bởi số tiền bị trốn đóng BHXH lên tới 5 đến 7 năm. Như ông Thìn, đủ tuổi để về hưu từ năm 2025, đáng lẽ ông sẽ có tiền lương hưu hằng tháng và vẫn có thể đi tìm một công việc nhẹ nhàng hơn để có thêm thu nhập, nhưng nay ông vẫn phải làm việc ở công ty này.
Dù thời gian bị trốn đóng BHXH có khác nhau, nhưng điểm chung của những người lao động đó là đều đã cố gắng đi kêu cứu ở khắp nơi, nhưng chưa có ai đòi được quyền lợi.
Những câu chuyện trên cho thấy, điều người lao động mất đi không chỉ là một khoản tiền, mà còn là quyền được bảo vệ khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hay khi đến tuổi nghỉ hưu.
Điều nhiều người băn khoăn là với những doanh nghiệp đã cố tình chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội trong thời gian dài, người lao động có còn cơ hội lấy lại những quyền lợi của mình hay không? Và các cơ quan chức năng đang làm gì để xử lý những trường hợp vi phạm này?
Hiện nay, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đang phối hợp với cơ quan BHXH các địa phương rà soát, lập danh sách các doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, đồng thời phối hợp với các cơ quan kiểm sát để xử lý, khởi kiện những trường hợp cố tình vi phạm, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Có thể thấy, bên cạnh việc tăng cường chế tài và xử lý nghiêm các doanh nghiệp vi phạm, điều quan trọng không kém là để chính người lao động hiểu rõ quyền lợi của mình và chủ động theo dõi quá trình tham gia bảo hiểm xã hội. Bởi trên thực tế, BHXH không chỉ phát huy giá trị khi xảy ra rủi ro như ốm đau, sinh con, tai nạn lao động hay đến tuổi nghỉ hưu, đây còn là điểm tựa an sinh đồng hành với người lao động trong suốt quá trình làm việc.
Hiện nay, cả nước có hơn 22 triệu người tham gia BHXH, tương đương khoảng 46% lực lượng lao động trong độ tuổi.
Chỉ từ đầu năm đến nay, có hơn 4,6 triệu lượt người được hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe và hơn 43.000 người được hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng. Những con số này cho thấy, BHXH không đơn thuần là khoản tiền được khấu trừ từ tiền lương, mà là một "tấm lưới an sinh" của hàng triệu người lao động.
Bình luận (0)