Hơn 347 triệu trẻ em có nguy cơ chịu tác động của El Nino mạnh

Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) nhận định đợt El Nino 2026-2027 có thể gây ra những biến động thời tiết đáng kể trên phạm vi toàn cầu, đe dọa sức khỏe, sinh kế và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của trẻ em.

El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên xuất hiện theo chu kỳ, đặc trưng bởi sự nóng lên bất thường của nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương, từ đó làm thay đổi các hình thái thời tiết ở nhiều nơi trên thế giới. Theo phân tích dữ liệu dự báo của UNICEF, hơn 347 triệu trẻ em có thể sinh sống tại những khu vực trải qua tình trạng mưa nhiều hoặc khô hạn bất thường trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026. Tác động của El Nino được dự báo tiếp tục gia tăng trong những tháng tiếp theo.

Giám đốc điều hành UNICEF Catherine Russell nhấn mạnh đối với trẻ em, El Nino không đơn thuần là một hiện tượng thời tiết. Những biến động khí hậu liên quan có thể khiến nhiều gia đình phải rời bỏ nhà cửa, làm gia tăng tình trạng suy dinh dưỡng, thiếu nước sạch và nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Bà Russell cũng cảnh báo trẻ em có thể phải nghỉ học do trường học đóng cửa, trong khi các gia đình phải đối mặt với khó khăn tài chính lớn hơn. Theo bà, cần hành động ngay để bảo vệ trẻ em và cộng đồng trước những rủi ro đã được dự báo.

Châu Á - Thái Bình Dương có số trẻ em chịu tác động dự kiến lớn nhất

Số liệu UNICEF cho thấy châu Á - Thái Bình Dương là khu vực có số trẻ em dự kiến phải trải qua điều kiện mưa hoặc khô hạn bất thường lớn nhất, với khoảng 190 triệu em. Tiếp theo là Đông và Nam Phi với 41 triệu trẻ em, Mỹ Latinh và Caribe cũng có 41 triệu em. Châu Âu và Trung Á ghi nhận khoảng 22 triệu trẻ em, trong khi Trung Đông và Bắc Phi cùng khu vực Tây và Trung Phi có khoảng 20 triệu em mỗi khu vực.

Tại Colombia, Fiji, Papua New Guinea và Philippines, UNICEF dự báo điều kiện khô hạn liên quan đến El Nino có thể ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và nguồn cung nước. Nếu hạn hán kéo dài, các gia đình phụ thuộc vào nông nghiệp có nguy cơ mất sinh kế, thiếu lương thực và phải di chuyển đến nơi khác. Trẻ em tại những cộng đồng này có thể đối mặt với nguy cơ suy dinh dưỡng cấp tính gia tăng.

Trong khi đó, tại khu vực Sừng châu Phi mở rộng, đặc biệt là Somalia, lượng mưa được dự báo cao hơn bình thường. Mưa lớn có thể gây lũ trên các sông và lũ quét, làm hư hại cơ sở hạ tầng, gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua nguồn nước và ảnh hưởng đến hoạt động của trường học.

Tại một số khu vực Trung Mỹ, Caribe và Nam Mỹ, tình trạng hạn hán và nắng nóng có thể diễn biến nghiêm trọng hơn. Ngược lại, các vùng ven Thái Bình Dương của Mexico, Trung Mỹ và Nam Mỹ có nguy cơ hứng chịu mưa lớn, ngập lụt và sạt lở đất.

UNICEF lưu ý những dự báo này phản ánh nguy cơ khí hậu tại từng khu vực, không có nghĩa tất cả trẻ em trong phạm vi dự báo chắc chắn sẽ trực tiếp chịu thiệt hại do thiên tai.

Trẻ em tại các khu vực xung đột đối mặt rủi ro kép

Tác động của El Nino có thể đặc biệt nghiêm trọng tại những quốc gia đang chịu ảnh hưởng của xung đột, nghèo đói và tình trạng di dời dân cư.

Tại Afghanistan và Chad, nơi nhiều trẻ em đã gặp khó khăn trong tiếp cận lương thực, nước sạch và các dịch vụ thiết yếu, những biến động thời tiết cực đoan có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu đói và suy dinh dưỡng.

UNICEF cũng cảnh báo hậu quả của thiên tai không chỉ giới hạn ở sức khỏe và điều kiện sinh hoạt. Khi gia đình mất nguồn thu nhập hoặc phải rời bỏ nơi cư trú, trẻ em có thể đối mặt với nguy cơ bị chia cắt khỏi người thân, bạo lực, bóc lột và tảo hôn. Cơ quan này dẫn trường hợp Ethiopia trong đợt hạn hán năm 2022 tại Sừng châu Phi, khi tình trạng tảo hôn tại các khu vực chịu ảnh hưởng của hạn hán tăng trung bình 119%.

Trên phạm vi toàn cầu, khoảng 1,1 tỷ trẻ em, tương đương gần một nửa số trẻ em trên thế giới, hiện đã phải đối mặt với ít nhất ba nguy cơ khí hậu chồng lấn, chẳng hạn hạn hán, nắng nóng cực đoan và lũ lụt. El Nino được dự báo có thể làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của những rủi ro này.

Theo UNICEF, trong giai đoạn 2016-2023, các thảm họa liên quan đến thời tiết đã khiến trung bình hơn 20.000 lượt trẻ em phải di dời mỗi ngày. Những đợt lũ lụt và hạn hán nghiêm trọng trong thời gian tới có thể tiếp tục buộc các gia đình rời khỏi nơi sinh sống, làm gia tăng nhu cầu hỗ trợ nhân đạo.

Theo ước tính của UNICEF, các hiện tượng liên quan đến khí hậu đã làm gián đoạn việc học của khoảng 171 triệu học sinh trên toàn thế giới trong năm 2025. Nếu El Nino gây ra những đợt hạn hán và lũ lụt nghiêm trọng hơn, nhiều trường học có thể phải tạm đóng cửa. Việc đi học bị gián đoạn kéo dài cũng làm tăng nguy cơ trẻ em bỏ học, đặc biệt tại những cộng đồng vốn đã thiếu nguồn lực giáo dục.

Trước các dự báo khí hậu hiện nay, UNICEF kêu gọi chính phủ các nước, nhà tài trợ và đối tác nhân đạo ưu tiên hành động phòng ngừa, thay vì chỉ tập trung ứng phó sau khi thiên tai xảy ra.

Các biện pháp được nhấn mạnh bao gồm tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống cung cấp nước sạch, y tế và giáo dục; chuẩn bị phương án hỗ trợ những cộng đồng có nguy cơ cao; đồng thời bảo đảm các tổ chức nhân đạo có thể tiếp cận người dân chịu ảnh hưởng.

UNICEF cho biết mỗi USD đầu tư vào giảm nhẹ và phòng ngừa rủi ro thiên tai có thể giúp tiết kiệm tới 15 USD chi phí khắc phục hậu quả. Tuy nhiên, hiện chưa đến 1% nguồn tài trợ nhân đạo được phân bổ cho các hoạt động hành động sớm dựa trên dự báo. Theo UNICEF, khoảng thời gian từ khi xuất hiện cảnh báo đến khi các tác động của El Nino trở nên nghiêm trọng là cơ hội quan trọng để các quốc gia chuẩn bị nguồn lực và triển khai biện pháp bảo vệ trẻ em.