Khuôn viên Đại học Harvard tại Mỹ (Ảnh: AP)
Theo số liệu của Văn phòng Hỗ trợ Sinh viên Liên bang Hoa Kỳ (FSA), hiện có khoảng 9,5 triệu người - tương đương cứ 5 người vay vốn sinh viên liên bang - thì có một người rơi vào tình trạng vỡ nợ, tức chậm thanh toán trên 9 tháng. Đây là mức cao nhất từng được ghi nhận kể từ khi Mỹ triển khai chương trình cho vay sinh viên liên bang.
Tổng số nợ vay sinh viên được Chính phủ liên bang bảo lãnh hiện lên tới khoảng 1.700 tỷ USD, trong đó hơn 233 tỷ USD đã rơi vào tình trạng không thể thu hồi đúng hạn.
Theo giới chuyên gia, tình trạng này gia tăng mạnh sau khi các khoản thanh toán được nối lại sau nhiều năm tạm hoãn nhằm hỗ trợ người dân vượt qua những khó khăn do đại dịch COVID-19 gây ra.
Trong thời kỳ dịch bệnh, Bộ Giáo dục Mỹ cho phép người vay tạm dừng thanh toán các khoản vay sinh viên liên bang để giảm áp lực tài chính khi nền kinh tế rơi vào suy thoái. Mặc dù nghĩa vụ trả nợ chính thức được khôi phục từ năm 2023, chính quyền Tổng thống Joe Biden khi đó vẫn áp dụng thêm một giai đoạn chuyển tiếp kéo dài một năm, kết thúc vào mùa Thu năm 2024.
Trong khoảng thời gian này, các khoản vay chưa bị xếp vào diện vỡ nợ, đồng thời nhiều chương trình hỗ trợ người chậm thanh toán và các sáng kiến xóa nợ đã giúp hàng triệu người thoát khỏi tình trạng quá hạn.
Tuy nhiên, kể từ tháng 6/2025 - thời điểm kết thúc giai đoạn ân hạn kéo dài chín tháng - số người rơi vào diện vỡ nợ bắt đầu tăng nhanh trở lại. Theo FSA, số người không trả được nợ đã tăng từ khoảng 5,3 triệu lên gần 9,5 triệu chỉ trong hơn một năm.
Các chuyên gia cho rằng đây mới chỉ là giai đoạn đầu của làn sóng vỡ nợ mới và tình hình có thể tiếp tục xấu đi trong thời gian tới. Theo bà Aissa Canchola Bañez, Giám đốc chính sách của tổ chức bảo vệ người vay Protect Borrowers, nhiều người Mỹ đang phải vật lộn với chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ. Bà cho rằng giá cả hàng hóa và dịch vụ liên tục tăng khiến nhiều hộ gia đình gặp khó khăn trong việc cân đối chi tiêu. Khi các khoản thanh toán nợ vay sinh viên được khôi phục, áp lực tài chính càng lớn hơn, buộc nhiều người phải chậm hoặc ngừng trả nợ.
(Ảnh minh họa: AP)
Theo quy định hiện hành, việc chậm thanh toán chỉ vài tháng cũng có thể ảnh hưởng đến điểm tín dụng của người vay. Khi khoản vay bị xếp vào diện vỡ nợ, người vay còn có nguy cơ bị khấu trừ trực tiếp tiền lương hoặc các khoản trợ cấp an sinh xã hội để thu hồi nợ.
Hiện nay, chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn chưa triển khai các biện pháp thu hồi bắt buộc này. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định áp lực đối với người vay có thể gia tăng khi Chính quyền Tổng thống Trump tiến hành cải tổ hệ thống cho vay sinh viên liên bang.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc chấm dứt chương trình hoàn trả theo thu nhập mang tên Saving on a Valuable Education (SAVE) - chương trình được đánh giá là hào phóng nhất trước đây. Hàng triệu người từng tham gia chương trình này sẽ phải chuyển sang các phương án thanh toán mới với số tiền phải trả hằng tháng cao hơn.
Từ tháng này, người vay mới chỉ còn hai lựa chọn gồm một chương trình trả nợ theo mức cố định và một chương trình trả nợ dựa trên thu nhập, thay vì nhiều phương án như trước. Bộ Giáo dục Mỹ cho biết việc cắt giảm số lượng chương trình nhằm đơn giản hóa hệ thống vốn bị đánh giá là phức tạp và gây nhiều nhầm lẫn.
Phân tích của hãng tin AP cho thấy tình trạng vỡ nợ tập trung nhiều nhất tại các bang miền Nam nước Mỹ. Bang Mississippi hiện có tỷ lệ người vay không trả được nợ cao nhất cả nước, ở mức 28,3%. Các bang có tỷ lệ cao tiếp theo gồm Louisiana, Alabama, West Virginia, Oklahoma, Georgia, South Carolina và Texas. Ngoài ra, nhóm 15 bang có tỷ lệ vỡ nợ cao nhất còn có Alaska, Arizona, Ohio, Indiana, Michigan, New Mexico và Nevada. Đáng chú ý, trong số các bang này chỉ có New Mexico không bỏ phiếu bầu cho Tổng thống Donald Trump trong cuộc bầu cử năm 2024.
Theo bà Bañez, thực tế này cho thấy nhiều quan niệm phổ biến về người vay sinh viên không còn phù hợp. Bà cho rằng phần lớn những người gặp khó khăn không phải là nhóm có thu nhập cao hay lao động trí thức như nhiều người vẫn nghĩ, mà chủ yếu là người lao động thuộc tầng lớp trung lưu và lao động phổ thông, đang phải xoay xở với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
Tại vùng lãnh thổ Puerto Rico, tỷ lệ vỡ nợ còn cao hơn bất kỳ bang nào của Mỹ, lên tới 30,9%. Số liệu của FSA cũng cho thấy sinh viên từng theo học tại các trường cao đẳng và đại học hoạt động vì lợi nhuận gặp nhiều khó khăn hơn trong việc trả nợ.
Khoảng 33% người vay thuộc nhóm này đã chậm thanh toán ít nhất 90 ngày - cao hơn gấp đôi so với những người học tại các trường công lập. Trong nhóm 25% cơ sở giáo dục có tỷ lệ không thanh toán cao nhất, tới 76% là các trường hoạt động vì lợi nhuận.
FSA cảnh báo tỷ lệ chậm trả cao là dấu hiệu cho thấy nguy cơ vỡ nợ rất lớn trong tương lai. Trước thực trạng này, Hiệp hội Các trường Cao đẳng và Đại học Giáo dục Nghề nghiệp (Career Education Colleges and Universities) đã thành lập một nhóm công tác nhằm tăng cường tuyên truyền để sinh viên hiểu rõ trách nhiệm hoàn trả các khoản vay.
Chủ tịch hiệp hội, ông Jason Altmire, cho rằng tình trạng hiện nay xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có những tác động kéo dài của đại dịch COVID-19 cũng như sự nhầm lẫn của người vay sau khi chương trình xóa nợ quy mô lớn của chính quyền tiền nhiệm không đạt kết quả như kỳ vọng. Ông nhấn mạnh vấn đề nợ vay sinh viên sẽ là một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận tại hội nghị thường niên của hiệp hội trong mùa Hè năm nay, đồng thời khẳng định đây là thách thức thực sự đối với hệ thống giáo dục và tài chính của Mỹ.
Bình luận (0)