Làm luật tốt từ trong văn bản đến tốt trong cuộc sống

Sáng 23/10, Quốc hội thảo luận tại Tổ về Dự thảo Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật và việc triển khai Nghị quyết số 206 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Nhiều đại biểu cho rằng Nghị quyết 206 là chưa có tiền lệ. Nhờ thực hiện cơ chế này, trong hơn 1 năm qua đã có 26 nghị quyết được thông qua; 556 phản ánh, kiến nghị đã được xử lý. Đặc biệt, chỉ riêng 5 nghị quyết về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong năm nay đã tiết kiệm 53% về thời gian, 55% về chi phí tuân thủ, tương đương khoảng 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm cho người dân và doanh nghiệp. 

Tuy nhiên, các đại biểu cũng đề nghị tính toán kỹ thời hạn chuyển tiếp trong quá trình thực hiện, đồng thời xây dựng danh mục cụ thể các nghị quyết đề nghị kéo dài, nêu rõ lý do, thời hạn áp dụng và lộ trình ban hành văn bản thay thế.

Ông Đặng Ngọc Huy (Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi) nêu ý kiến: "Khi một nghị quyết theo cơ chế đặc biệt hết hiệu lực, những quyền, nghĩa vụ và quan hệ pháp luật đã được xác lập hợp pháp trong thời gian nghị quyết có hiệu lực sẽ được xử lý như thế nào? Chẳng hạn, các quyết định hành chính đã được ban hành, các thủ tục đã được giải quyết, các quyền và lợi ích hợp pháp đã được xác lập trên cơ sở nghị quyết đó. Nếu không có quy định chuyển tiếp rõ ràng, có thể phát sinh vướng mắc mới ngay sau khi chúng ta kết thúc việc áp dụng".

Đồng tình với phương án gia hạn thời gian chuyển tiếp, một số đại biểu cũng đề nghị để tránh khoảng trống pháp lý, cần quy định rõ phạm vi, thời hạn và trách nhiệm thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu quan điểm: "Tôi đồng tình kéo dài các văn bản ban hành theo cơ chế đặc biệt đến ngày 31/10/2027 để không tạo khoảng trống pháp lý, nhưng nghị quyết kỳ họp phải ghi là thật rõ: một là gia hạn 1 lần không có lần thứ 2; hai là phụ lục danh mục từng nghị quyết được kéo dài, từng nghị quyết đã luật hóa thì chấm dứt kèm cơ quan chủ trì thời hạn, văn bản sửa đổi có hiệu lực chậm nhất là ngày 1/1/2028; ba là Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến độ định kỳ. Bộ, ngành nào chậm thì người đứng đầu giải trình".

Đánh giá cao cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật, cũng như sự cần thiết ban hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, một số đại biểu đề nghị việc ban hành luật lần này không nhằm làm luật nhanh hơn nữa, mà quan trọng hơn là làm luật tốt hơn, ổn định hơn, đi từ tốt trong văn bản đến tốt trong cuộc sống.

Bà Nguyễn Thị Thủy (Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên) cho biết: "Đồng chí Tổng Bí thư cũng đã nhận xét rất nhiều lần là bây giờ pháp luật và các luật không có điểm nghẽn nữa mà vấn đề là khâu tổ chức thực thi, nên lần sửa này, đưa nội dung đậm đà liên quan đến khâu tổ chức thực thi vào đây dẫn đến việc thay đổi phạm vi điều chỉnh, phải có tên phù hợp, cho nên chúng tôi rất tán thành việc Chính phủ đề xuất tên gọi của luật là luật văn bản quy phạm pháp luật".

Một số đại biểu đề nghị có cơ chế xử lý hiệu quả hơn đối với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật còn cồng kềnh, chồng chéo hoặc không còn phù hợp, tránh tình trạng tiếp tục ban hành văn bản mới nhưng không giải quyết được những bất cập hiện hữu.

Từ việc xử lý các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi pháp luật, một số đại biểu cũng đề nghị quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu; khi phát sinh vướng mắc, cần xác định cụ thể cơ quan tiếp nhận, cơ quan có trách nhiệm xử lý và thời hạn trả lời; đồng thời công khai kết quả để người dân theo dõi, giám sát.