Làm rõ ranh giới giữa hoạt động giáo dục miễn phí và có thu phí

Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo), nhấn mạnh nguyên tắc này khi trao đổi về Thông tư số 85/2026/TT-BGDĐT quy định hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/11/2026.

Theo ông Tài, mục tiêu cốt lõi của Thông tư là làm rõ trách nhiệm của nhà trường trong tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền, đồng thời phân định với hoạt động theo nhu cầu người học được thực hiện trên cơ sở tự nguyện và tuân thủ quy định tài chính.

Điều này nhằm bảo đảm những nội dung giáo dục cần thiết thuộc trách nhiệm của nhà trường không bị chuyển thành dịch vụ thu tiền, khiến cơ hội học tập của học sinh phụ thuộc vào điều kiện kinh tế gia đình.

Thông tư quy định không được cắt giảm hoạt động giáo dục tăng cường để chuyển sang hoạt động có thu tiền; không ép buộc học sinh tham gia hoạt động theo nhu cầu; không dùng việc tham gia hoặc không tham gia hoạt động này để đánh giá kết quả học tập, khen thưởng hay xếp loại học sinh.

Kinh phí không được chuyển sang phụ huynh

Về nguồn lực thực hiện, ông Tài cho biết hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền học sinh nhưng vẫn cần kinh phí, nhân lực và cơ sở vật chất phù hợp.

Theo Thông tư 85, kinh phí được bảo đảm từ dự toán chi thường xuyên hằng năm, nguồn học liệu dùng chung do cơ quan quản lý cung cấp và các nguồn hợp pháp khác. UBND cấp tỉnh có trách nhiệm bố trí kinh phí cho cơ sở giáo dục công lập theo khả năng cân đối và phân cấp ngân sách, ưu tiên những địa bàn, trường học còn khó khăn.

Nhà trường cần sử dụng hiệu quả nguồn lực hiện có, xây dựng kế hoạch phù hợp với đội ngũ, cơ sở vật chất và kinh phí được giao. Các cấp quản lý phải xác định rõ trách nhiệm bảo đảm nguồn lực, rà soát khó khăn thực tế để xử lý theo thẩm quyền.

Ông Tài lưu ý không thể chỉ quy định không thu tiền mà bỏ qua điều kiện thực hiện. Tuy nhiên, khó khăn về kinh phí cũng không thể là lý do chuyển trách nhiệm bảo đảm hoạt động giáo dục tăng cường sang phụ huynh.

Tăng minh bạch, ngăn biến tướng thu phí

Để tránh lạm thu, việc phân biệt hai loại hoạt động phải căn cứ vào mục tiêu, đối tượng, nội dung, thời gian và phương thức tổ chức thực tế, không chỉ dựa trên tên gọi chương trình.

Nhà trường không được lợi dụng hoạt động giáo dục tăng cường hoặc hoạt động theo nhu cầu để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hay tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định. Với hoạt động theo nhu cầu, học sinh phải được tham gia tự nguyện; các khoản thu phải đúng quy định và được công khai, minh bạch.

Theo ông Tài, công tác kiểm tra cần tập trung vào nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi học sinh như thu sai, ép buộc tham gia hoặc thiếu công khai tài chính. Hiệu trưởng chịu trách nhiệm về kế hoạch, nội dung, chất lượng, điều kiện tổ chức và quản lý tài chính theo quy định.

Mục tiêu của Thông tư không phải khiến nhà trường e ngại tổ chức hoạt động giáo dục, mà tạo khuôn khổ rõ ràng để các trường chủ động đổi mới, bảo đảm quyền lợi học sinh và giúp phụ huynh giám sát thông qua thông tin công khai, minh bạch.