Liên hợp quốc cảnh báo tình hình nhân đạo đang xấu đi tại Trung Đông

Ngay sau khi chiến sự bùng phát vào tháng trước, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres đã cảnh báo tại Hội đồng Bảo an rằng giao tranh có nguy cơ "kích hoạt chuỗi sự kiện không thể kiểm soát tại khu vực bất ổn nhất thế giới". Tình hình nhân đạo tiếp tục xấu đi khi số người thiệt mạng và bị thương gia tăng, cơ sở hạ tầng dân sự bị phá hủy, trong khi tác động tiêu cực đối với kinh tế toàn cầu ngày càng rõ rệt.

Một trong những hệ quả đáng lo ngại nhất là việc eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới - bị gián đoạn kéo dài. Theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres, tình trạng này đang "làm tê liệt dòng chảy dầu mỏ, khí đốt và phân bón đúng vào thời điểm quan trọng của mùa gieo trồng toàn cầu". Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của LHQ (FAO) cho biết lưu lượng tàu chở dầu qua khu vực đã giảm hơn 90%, đe dọa trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và an ninh lương thực toàn cầu.

Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của LHQ (OCHA) nhận định cuộc khủng hoảng hiện nay đang gây ra sự gián đoạn chuỗi cung ứng nhân đạo lớn nhất kể từ đại dịch COVID-19 và thời điểm bùng phát xung đột tại Ukraine. Các tuyến vận chuyển viện trợ trong khu vực Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng, làm chậm trễ việc cung cấp lương thực, thuốc men và hàng cứu trợ khẩn cấp cho hàng triệu người.

Trước diễn biến này, Tổng Thư ký LHQ đã công bố hai sáng kiến quan trọng, gồm bổ nhiệm đặc phái viên phụ trách thúc đẩy hòa bình và thành lập Nhóm công tác chuyên trách về eo biển Hormuz. Nhóm công tác sẽ tập trung bảo đảm việc trung chuyển hàng hóa nhân đạo an toàn, trật tự và đáng tin cậy qua tuyến hàng hải trọng yếu này. Ưu tiên hàng đầu là tạo điều kiện cho hoạt động thương mại phân bón và vận chuyển nguyên liệu liên quan nhằm ngăn chặn nguy cơ khủng hoảng nhân đạo diện rộng tại Trung Đông cũng như các khu vực phụ thuộc nhập khẩu phân bón ở châu Phi và châu Á.

Cơ chế này được xây dựng dựa trên kinh nghiệm từ các sáng kiến trước đây của LHQ như cơ chế kiểm tra tại Yemen, sáng kiến ngũ cốc Biển Đen liên quan đến xuất khẩu của Ukraine và cơ chế đặc biệt hỗ trợ Gaza. Theo người phát ngôn LHQ, việc triển khai sẽ được tiến hành thông qua tham vấn chặt chẽ với các quốc gia liên quan, đồng thời bảo đảm tôn trọng chủ quyền và khuôn khổ pháp lý quốc tế.

Cùng với đó, Tổng Thư ký LHQ đã bổ nhiệm nhà ngoại giao kỳ cựu người Pháp Jean Arnault làm Đặc phái viên cá nhân phụ trách xung đột Trung Đông. Ông Guterres nhấn mạnh tình hình hiện "đang vượt khỏi tầm kiểm soát", đồng thời kêu gọi các bên liên quan chấm dứt leo thang và quay trở lại con đường ngoại giao, tuân thủ luật pháp quốc tế.