Mỹ và Iran bất đồng về việc áp phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz

Mỹ khẳng định Iran không có quyền áp phí quá cảnh tại eo biển Hormuz, trong khi Tehran lập luận rằng họ có thể thu phí đối với các dịch vụ được cung cấp.

Iran dự định áp dụng hệ thống phí hàng hải tại eo biển Hormuz, sau thời gian đàm phán 60 ngày giữa Washington và Tehran.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 24/6 cho biết Washington sẽ không chấp nhận bất kỳ khoản phí nào, dù là phí cầu đường hay phí quá cảnh, tại eo biển Hormuz - tuyến đường thủy chiến lược vốn hoàn toàn thuộc vùng lãnh hải của Iran và Oman.

Phát biểu sau khi đến Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất để gặp các nhà lãnh đạo Vùng Vịnh, Ngoại trưởng Rubio nhắc lại rằng bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào với Tehran cũng sẽ cấm Iran thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

"Đây là tuyến đường thủy quốc tế. Không quốc gia nào được phép thu phí cầu đường hay phí khác trên tuyến đường thủy quốc tế. Đó là luật quốc tế hiện hành" - ông Rubio nói, đồng thời cho biết thêm rằng: "Tất cả các quốc gia trong khu vực đều đồng ý với chúng tôi".

Bình luận của Ngoại trưởng Rubio được đưa ra một ngày sau khi trưởng đoàn đàm phán của Iran - ông Mohammad Bagher Ghalibaf - phát biểu với truyền thông nhà nước Iran rằng "mọi người nên biết việc quản lý eo biển Hormuz sẽ không bao giờ trở lại như trước chiến tranh".

Phát biểu của ông Ghalibaf được đưa ra sau quyết định của Tehran về việc tạm dừng phí quá cảnh theo kế hoạch 60 ngày, trong khi các cuộc đàm phán với Mỹ tiếp tục ở Thụy Sĩ. Điều này cho thấy những khoản phí có thể được áp đặt nếu các bên không đạt được thỏa thuận trước khi thời gian ân hạn kết thúc. Mỹ và Iran đã nhất trí về một lộ trình 60 ngày hướng tới một thỏa thuận cuối cùng, cùng các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo và việc thành lập một ủy ban cấp cao để giám sát quá trình này.

Vào ngày 23/6, Iran và Oman cho biết họ sẽ xem xét cách thức quản lý việc lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz - bao gồm các dịch vụ hàng hải trong tuyến đường thủy chiến lược này và chi phí liên quan. Đồng thời, Iran và Oman nhất trí thành lập một nhóm làm việc chung để thúc đẩy các cuộc đàm phán.

Một bản ghi nhớ được ký kết vào tuần trước kêu gọi Iran, Oman và các quốc gia ven biển Vùng Vịnh khác đàm phán về việc quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai - tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.

Eo biển Hormuz nằm giữa vùng biển của Iran và Oman. Tuy nhiên, hoạt động vận tải biển quốc tế qua eo biển này nói chung được điều chỉnh theo chế độ quá cảnh của Công ước Luật Biển Liên hợp quốc năm 1982 (UNCLOS), trong đó cấm các quốc gia ven biển đình chỉ hoạt động hàng hải. Ranh giới biển tuân theo đường trung tuyến. Tuy nhiên, Iran chưa phê chuẩn UNCLOS và dựa trên luật pháp trong nước, khiến tình trạng pháp lý của hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz vẫn gây tranh cãi.