Nâng hạng tín nhiệm: Ngành nào hưởng lợi?

Sự kiện Fitch Ratings nâng hạng tín nhiệm công cụ nợ của Việt Nam lên mức BBB- vào những ngày đầu năm 2026 không đơn thuần là một danh hiệu tinh thần hay một con số thống kê khô khan. Đối với các quỹ đầu tư lớn trên thế giới, đây chính là "lệnh bài" pháp lý để họ tái phân bổ tỷ trọng danh mục đầu tư vào thị trường Việt Nam.

Theo quy định nghiêm ngặt của nhiều quỹ hưu bổng, quỹ bảo hiểm và các quỹ tín thác quốc tế, các nhà quản lý quỹ chỉ được phép giải ngân vào những quốc gia có xếp hạng từ "hạng đầu tư" trở lên nhằm đảm bảo an toàn vốn tối đa cho các cổ đông. Chính vì vậy, việc vượt qua ngưỡng cửa này đã tháo gỡ nút thắt về rào cản kỹ thuật, mở đường cho một lượng thanh khoản khổng lồ đang chờ đợi ngoài khơi được đổ vào các nhóm ngành then chốt, những nơi được dự báo sẽ dẫn dắt và thay đổi diện mạo thị trường chứng khoán trong giai đoạn chiến lược 2026 - 2030.

Nhóm tài chính và hạ tầng dẫn dắt làn sóng đón vốn

Trong lịch sử các đợt nâng hạng tín nhiệm tại các thị trường mới nổi, nhóm cổ phiếu ngân hàng luôn là địa chỉ ưu tiên hàng đầu mà dòng vốn ngoại nhắm tới. Điều này xuất phát từ một logic kinh tế tất yếu, đó là khi hệ số rủi ro của hệ thống tài chính quốc gia giảm xuống, các ngân hàng thương mại sẽ là đơn vị hưởng lợi đầu tiên thông qua việc tiếp cận nguồn vốn vay quốc tế với mức lãi suất ưu đãi hơn. Việc giảm chi phí vốn đầu vào trong khi nhu cầu tín dụng trong nước tăng trưởng mạnh mẽ sẽ giúp các nhà băng nới rộng biên lợi nhuận thuần một cách đáng kể.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đánh giá, khi vị thế tín nhiệm quốc gia được cải thiện, khả năng huy động vốn của các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là các định chế tài chính, sẽ trở nên thuận lợi và minh bạch hơn rất nhiều. Ông khẳng định việc nâng hạng lần này chính là tiền đề quan trọng để các ngân hàng và doanh nghiệp Việt Nam tự tin vươn ra thị trường vốn quốc tế, tạo ra nguồn lực tài chính dồi dào để bồi đắp và thúc đẩy các mục tiêu phát triển kinh tế nội địa.

Bên cạnh lĩnh vực ngân hàng, nhóm cổ phiếu hạ tầng và năng lượng cũng đang trở thành tâm điểm trong tầm ngắm của các nhà đầu tư định chế nước ngoài. Với nhu cầu vốn khổng lồ để hiện thực hóa các dự án trọng điểm quốc gia như đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam và các tổ hợp năng lượng tái tạo quy mô lớn trong giai đoạn 2026 - 2030, việc được nâng hạng tín nhiệm đóng vai trò như một sự bảo chứng về năng lực thực thi và thanh toán. TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV phân tích, khi rủi ro quốc gia giảm, các dự án hạ tầng chiến lược có tổng vốn đầu tư lên đến hàng tỷ USD sẽ trở nên hấp dẫn và khả thi hơn về mặt tài chính trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Sự dịch chuyển từ việc vay vốn ngắn hạn sang các công cụ nợ dài hạn hoặc trái phiếu xanh sẽ tạo ra giá trị thặng dư bền vững cho cổ đông, giúp doanh nghiệp hạ tầng thoát khỏi những đợt sóng biến động ngắn hạn để tập trung vào giá trị thực của dự án.

Sự chuyển dịch tư duy và kỳ vọng bứt phá từ nội lực

Sự xuất hiện ngày càng dày đặc của các "ông lớn" tài chính toàn cầu không chỉ đơn giản là đẩy giá cổ phiếu tăng trưởng mà còn trực tiếp thay đổi hoàn toàn tư duy đầu tư của khối nội. Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Hoàng Nhật Nam, một nhà đầu tư có kinh nghiệm dày dặn trên thị trường chứng khoán cho rằng, sự tham gia của các quỹ ngoại chất lượng cao sẽ giúp thị trường bớt đi những đợt biến động cực đoan mang tính đầu cơ. Khi các quỹ đầu tư chỉ số và quỹ hưu bổng nước ngoài đóng vai trò dẫn dắt, thị trường sẽ buộc phải chuyển dịch theo hướng chuyên nghiệp hóa, ưu tiên đầu tư dựa trên các chỉ số cơ bản như tốc độ tăng trưởng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu và tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp. Điều này tạo ra một áp lực tích cực, buộc các nhà đầu tư cá nhân trong nước phải thay đổi phương pháp tiếp cận, nâng cao kiến thức tài chính để không bị đào thải trong một thị trường đang ngày càng tiệm cận với các tiêu chuẩn toàn cầu.

Đồng quan điểm với ông Nam, bà Trần Minh Trang, một nhà đầu tư tại thị trường Hà Nội nhận định, sự hiện diện của các định chế tài chính quốc tế còn là "bộ lọc" giúp minh bạch hóa dòng vốn. Theo bà Trang, các nhà đầu tư nước ngoài thường áp dụng tiêu chuẩn ESG và quản trị rủi ro nghiêm ngặt, điều này buộc các doanh nghiệp niêm yết phải tự cải thiện mình nếu muốn lọt vào tầm ngắm. Thay vì "lướt sóng" theo tin đồn, dòng vốn ngoại hướng nội lực vào những giá trị dài hạn, giúp hình thành một nền tảng thị trường bền vững và giảm thiểu rủi ro thao túng giá.

Ở góc độ doanh nghiệp niêm yết, làn sóng nâng hạng này được xem như một chứng chỉ công nhận về tính minh bạch và sức khỏe tài chính. Đại diện một công ty công nghệ đầu ngành vừa ghi tên vào nhóm VN30 chia sẻ, đây là thời điểm không thể tốt hơn để thực hiện các thương vụ phát hành riêng lẻ cho các đối tác chiến lược quốc tế. Việc hợp tác với các định chế nước ngoài không chỉ mang lại nguồn vốn ngoại tệ dồi dào để đầu tư vào các lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo hay công nghiệp bán dẫn mà còn giúp doanh nghiệp tiếp cận với kinh nghiệm quản trị tiên tiến và các bộ tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) khắt khe. Chính những giá trị vô hình này sẽ là bệ phóng giúp các doanh nghiệp Việt Nam thoát khỏi tư duy "ao làng", tự tin cạnh tranh sòng phẳng và phát triển vượt bậc trên trường quốc tế.

Giải bài toán giữ chân dòng vốn 

Mặc dù vận hội đang rộng mở, nhưng các chuyên gia cũng đưa ra những khuyến cáo thận trọng về việc duy trì sức hấp dẫn của thị trường. Các chuyên gia kinh tế từ Ngân hàng Thế giới (WB) lưu ý, dòng vốn ngoại từ các quỹ định chế thường có yêu cầu cực kỳ khắt khe về tính công bằng và bảo vệ quyền lợi cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ. 

Để dòng vốn "hạng đầu tư" này không chỉ đến rồi đi, Việt Nam cần phải tiếp tục thực hiện những bước đi quyết liệt trong việc cải cách thể chế, nâng cao chất lượng công bố thông tin bằng tiếng Anh và đặc biệt là sớm hoàn thiện hệ thống thanh toán bù trừ trung tâm. Sự đồng bộ trong hạ tầng công nghệ và hành lang pháp lý sẽ là "mỏ neo" vững chắc để giữ chân dòng vốn chất lượng cao ở lại lâu dài với nền kinh tế Việt Nam.

Lộ trình tiến tới việc nâng hạng tín nhiệm quốc gia lên mức "Đầu tư" vào năm 2030 là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì trong việc cải thiện sức khỏe tài chính công và ổn định nền tảng kinh tế vĩ mô. Quyết định của Fitch Ratings đối với các công cụ nợ chính là phát súng lệnh đầu tiên, kích hoạt một cuộc đua nâng tầm vị thế giữa các doanh nghiệp niêm yết hàng đầu. 

Các chuyên gia kinh tế đều nhận định, trong vòng 5 năm tới, thị trường chứng khoán Việt Nam dự kiến sẽ chứng kiến một cuộc thanh lọc mạnh mẽ, nơi những nhóm ngành có hàm lượng chất xám cao, sản xuất xanh và quản trị minh bạch sẽ vươn lên chiếm lĩnh vị trí "vương" trên bảng điện tử. Đây không chỉ là sự thăng hoa về mặt chỉ số, mà còn là minh chứng cho tầm vóc của một quốc gia đang vươn mình mạnh mẽ để trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào cột mốc lịch sử năm 2045./.