Ngành thủy sản nỗ lực đạt mục tiêu tăng trưởng

Những thách thức với ngành thủy sản

Thủy sản là một ngành kinh tế mũi nhọn của nước ra. Mặc dù tình hình thế giới phức tạp, 7 tháng đầu năm nay, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam ước đạt 6,7 tỷ USD, tăng khoảng 10,5% so với cùng kỳ năm trước. Đây là một con số rất tích cực, khẳng định sức cạnh tranh mạnh mẽ của doanh nghiệp nội địa. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu 12,5 tỷ USD trong cả năm nay, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã chỉ ra những điểm vướng mắc cần phải tháo gỡ.

Đầu tiên là nguồn nguyên liệu. Đối với nuôi trồng, giá thành sản xuất vẫn còn cao do chưa kiểm soát tốt chất lượng con giống, dịch bệnh và chi phí đầu vào. Đối với khai thác biển, các địa phương vẫn gặp khó trong thủ tục cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm cho cảng cá, đồng thời hệ thống cảng cá hiện nay còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng để đáp ứng các quy định về chống khai thác IUU. Chính vì vậy, ổn định nguồn cung là yếu tố quan trọng để duy trì sản xuất và xuất khẩu.

Bên cạnh đó, việc số hóa các thủ tục cấp giấy tờ như Giấy chứng nhận hợp quy, Giấy chứng nhận phân tích chất lượng thành phần... vẫn chưa đồng bộ trên một hệ thống duy nhất, gây vướng mắc cho các doanh nghiệp. Do đó, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam VASEP kiến nghị cần tiếp tục đơn giản hóa và số hóa thủ tục giấy tờ xuất khẩu, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của các thị trường.

Vướng mắc thứ ba là chi phí vận tải tăng, làm đội giá thành xuất khẩu. Các doanh nghiệp chia sẻ, từ giữa tháng 6, giá cước tàu biển đã tăng mạnh, có tuyến tăng tới 30%. Ví dụ như cước đi bờ Đông Hoa Kỳ tăng khoảng 2.000 – 3.000 USD/container. Với một ngành hàng thâm dụng container lạnh như thủy sản, chi phí này trực tiếp ảnh hưởng tới biên lợi nhuận. Việc kiểm soát chi phí vận chuyển là một trong những giải pháp để có thể nâng được sức cạnh tranh.

Ngành thủy sản nỗ lực đạt mục tiêu tăng trưởng

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), 7 tháng qua, xuất khẩu thủy sản đạt 6,86 tỷ USD, tăng 11,5% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng tích cực trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động. Tuy nhiên, đằng sau kết quả tích cực này là một tín hiệu đáng chú ý: tốc độ tăng trưởng trong tháng 7 chỉ tăng chưa tới 5%. Hàng loạt sức ép mới, thu hẹp biên lợi nhuận đang đặt doanh nghiệp trước yêu cầu phải tái cơ cấu để giữ thị trường.

Dù đang tiến sát mục tiêu doanh số xuất khẩu 30 triệu USD trong năm nay, doanh nghiệp vẫn đối mặt với bài toán thiếu nguyên liệu phục vụ sản xuất. Áp lực nguồn vốn để thu mua và dự trữ cũng ngày càng lớn.

Ông Phạm Hồng Tuấn - Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Việt Xanh cho biết: "Năm nay, thị trường vốn rất khó khăn, thứ hai là nguyên liệu, sản phẩm của chúng tôi chế biến là nguyên liệu tự nhiên. Do AEON là đơn vị nhập khẩu lớn và chúng tôi xuất khẩu trọng tâm, từ nay tới cuối năm họ đặt đơn rất nhiều, hy vọng đạt đủ nguyên liệu cho sản xuất".

Với nhóm hải sản khai thác, việc chưa gỡ được "thẻ vàng" IUU tại thị trường EU, cùng những yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ động vật biển có vú tại một số thị trường, vẫn là trở ngại đối với việc mở rộng đơn hàng. Để giảm phụ thuộc, nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang mở rộng nuôi trồng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Ông Nguyễn Nam Vinh - Phó Giám đốc Công ty TNHH Huy Nam chia sẻ: "Đặt kỳ vọng tăng trưởng khoảng 20% nhưng hiện nay mới được khoảng 11%. Phải phát triển thêm mảng nuôi trồng và mở rộng thêm thị trường ngoài EU để đảm bảo doanh thu. Nếu tách riêng phần EU - phần khó nhất của doanh nghiệp thuỷ sản đánh bắt thì hiện nay không tăng trưởng mà tăng trưởng âm".

Theo VASEP, bức tranh xuất khẩu đang phân hóa rõ rệt. Trung Quốc tiếp tục là thị trường tăng trưởng mạnh nhất với mức tăng 34,5%. Trong khi đó, EU và Hàn Quốc có dấu hiệu chững lại, còn thị trường Hoa Kỳ bắt đầu chịu tác động từ chính sách thuế mới theo Mục 301.

Bà Lê Hằng - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) nêu ý kiến: "Chúng ta phải xác định cùng chia sẻ với nhà nhập khẩu về thuế, chi phí khác để giữ thị trường. Chuyển hướng dần sản phẩm của mình sang phân khúc hàng giá trị gia tăng, vừa giảm được chi phí về mặt nguyên liệu, vừa tránh được thuế của tại thị trường Hoa Kỳ. Chúng ta đang có thế mạnh tại thị trường Nhật Bản và tiếp tục duy trì thế mạnh của chúng ta".

Dù xuất khẩu thuỷ sản đang ở kịch bản thuận lợi nhất, tuy nhiên, theo VASEP, để duy trì đà tăng trong những năm tới, doanh nghiệp sẽ không thể chỉ trông chờ vào sự phục hồi của thị trường.