Nghịch lý từ bức tranh kinh tế Nga

Theo Ngân hàng Trung ương Nga, thặng dư thương mại của nước này trong nửa đầu năm 2026 đạt trên 65 tỷ USD, cao hơn 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Sự tăng trưởng về giá trị hàng hoá xuất khẩu đang làm thay đổi đáng kể cán cân thương mại của Nga. Tuy nhiên, trong bối cảnh thâm hụt ngân sách nhà nước tăng cao, điều này lại đang tạo ra bức tranh kinh tế Nga đầy mâu thuẫn.

Tăng trưởng thặng dư đến từ việc Nga thành công chuyển hướng xuất khẩu năng lượng sang các thị trường lớn ở châu Á, tận dụng được biến động địa chính trị toàn cầu để gia tăng sản lượng. Theo Hãng thông tấn TASS, Trung Quốc đã nhập 57,28 triệu tấn dầu Nga (chiếm 23% tổng nhập khẩu, trị giá 33,1 tỷ USD), cùng gần 6,9 tỷ USD khí đốt trong nửa đầu năm nay.

Trong khi đó, theo chuyên trang Kinh doanh RBK, Ấn Độ cũng đã tăng thị phần nhập khẩu dầu Nga lên mức kỷ lục, lần đầu tiên vượt quá 50% trong tháng 7, đạt 2,47 triệu thùng mỗi ngày, bất chấp nguy cơ bị Mỹ áp thuế 100%.

Giới phân tích nhận định, căng thẳng tại eo biển Hormuz tạo cơ hội cho Nga tăng xuất khẩu dầu thô. Theo đó, Nga đã tăng gấp ba lần lượng cung cấp sản phẩm dầu mỏ cho Iran sau khi eo biển này bị phong toả.

Có thể thấy Nga đã chuyển hướng xuất khẩu dầu thô sang châu Á với khối lượng lớn, nhằm tạo ra dòng tiền từ bên ngoài, giúp cải thiện cán cân thương mại. Nhưng thâm hụt ngân sách Nga trong thời điểm này lại đang cho thấy tác động của chiến tranh và trừng phạt.

Bộ Tài chính Nga ước tính thâm hụt ngân sách liên bang trong 7 tháng đầu năm 2026 lên tới 6,5 nghìn tỷ ruble, tương đương 2,8% GDP. Xuất khẩu tăng, nhưng theo tờ Kommersant, nguồn thu từ dầu khí trong nửa đầu năm giảm tới 22,7% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân là giá dầu Urals của Nga bị chiết khấu sâu so với giá thế giới và các nhà máy lọc dầu bị phá huỷ khiến chi phí bù đắp tăng cao.

Số liệu từ chuyên trang Kinh doanh RBK cho thấy, tổng chi tiêu trong nửa đầu năm của Nga đạt 28,5 nghìn tỷ ruble, cao hơn 14,5% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó tăng mạnh là chi tiêu quốc phòng. Để bù đắp thâm hụt, Nga đã phải sử dụng Quỹ Phúc lợi Quốc gia, khiến phần tài sản thanh khoản của quỹ này giảm từ 6,5% GDP vào đầu năm 2022 xuống chỉ còn 1,8% GDP vào năm 2026 .

Thặng dư thương mại tăng phản ánh thành công trong việc tìm kiếm thị trường mới. Nhưng thâm hụt ngân sách là hệ quả trực tiếp của việc chiến tranh làm gia tăng chi tiêu trong nước, trong khi các lệnh trừng phạt và chiết khấu dầu đã làm suy yếu nguồn thu nội địa, buộc Chính phủ Nga phải huy động tiền dự trữ, khiến khả năng chống chịu trước các cú sốc ngân sách dài hạn bị thu hẹp đáng kể.