Người dân TP Hồ Chí Minh nô nức tham dự lễ Khai hạ - Cầu an

Đây không đơn thuần là một nghi thức tâm linh khởi đầu năm mới mà còn là dịp để hậu thế soi mình vào lịch sử, tri ân công đức của các bậc tiền nhân đã có công khai phá vùng đất Nam Bộ. Giữa nhịp sống hối hả của một đô thị hiện đại, lễ hội như một khoảng lặng văn hóa, nơi những giá trị truyền thống của vùng đất Gia Định xưa được khơi dậy và bảo tồn vẹn nguyên trong lòng công chúng.

Nghi lễ truyền thống tri ân công đức tiền nhân

Lễ Khai hạ - Cầu an từ lâu đã gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Đức Tả quân Lê Văn Duyệt, vị Tổng trấn Gia Định thành lẫy lừng với nhiều đóng góp trong công cuộc khai hoang, mở đất phương Nam. Theo tục lệ từ thuở xa xưa, ngày mùng 7 Tết được xem là ngày lễ hạ nêu, đánh dấu sự kết thúc của những ngày nghỉ Tết để bắt đầu một chu kỳ lao động mới. Trong lịch sử, Đức Tả quân đã chọn ngày này làm ngày Khai hạ, đồng thời tổ chức các đợt dợt binh đầu năm và thực hiện các nghi thức quan trọng như Khai môn, Khai bút và Khai ấn. Đặc biệt, lễ Tịch điền cũng được tiến hành trong dịp này nhằm cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, đồng thời là lời hiệu triệu, kêu gọi nhân dân chăm lo việc ruộng nương đồng áng, chính thức trở lại lao động sản xuất.

Theo chia sẻ của ông Lê Văn Ngọc, Trưởng ban quản lý Di tích Lăng Lê Văn Duyệt, lễ hội năm nay được tổ chức với nhiều nội dung phong phú, gắn liền với những dấu ấn đậm nét của nền văn minh Việt cổ. Đối với người dân Nam Bộ, đây là hoạt động văn hóa - tín ngưỡng không thể thiếu để tưởng nhớ những người đã có công khai hoang lập đất. Qua đó, mọi người cùng thành tâm cầu mong cho vạn vật phát triển thuận lợi, mùa màng tươi tốt, mang lại một cuộc sống ấm no và hạnh phúc cho mọi gia đình. Trải qua thăng trầm của lịch sử, lễ Khai hạ vẫn đi sâu vào tâm thức cộng đồng, được người dân địa phương bảo tồn và phát huy giá trị, trở thành điểm hẹn văn hóa thu hút đông đảo du khách mỗi dịp xuân về.

Sức sống của di sản trong nhịp sống hiện đại

Phần lễ chính tại lăng năm nay diễn ra trong không gian trang nghiêm với chuỗi nghi thức truyền thống được tái hiện một cách bài bản. Ngay từ sáng sớm, lễ hạ nêu đã được thực hiện tại cổng Tam quan, tiếp sau đó là các nghi lễ khai hạ đầu năm, khai bút và khai ấn. Không gian di tích càng trở nên thành kính khi các bô lão trong trang phục truyền thống chỉnh tề tiến hành nghi thức dâng hương, xây chầu - đại bội. Hình ảnh các cụ đồ, các vị bô lão thực hiện nghi thức mời trầu, mời rượu và tặng lộc cho khách tham quan đã tái hiện một không khí lễ nghi cung đình xưa đầy trang trọng.

Sau phần lễ là phần hội sôi nổi với nhiều hoạt động nghệ thuật truyền thống như múa lân, đờn ca tài tử, dân ca, quan họ, hát bội với các trích đoạn cổ như San Hậu, Thần Nữ dâng ngũ linh kỳ…; cùng hoạt động viết thư pháp, xin chữ đầu năm, triển lãm ảnh nghệ thuật - kiến trúc, thu hút đông đảo người dân tham gia.

Bên cạnh các nghi lễ chính thì ban tổ chức cũng phát động thêm Tết trồng cây, một nét văn hóa truyền thống ý nghĩa của dân tộc. Việc trồng cây đầu năm vừa kế thừa tục lệ động thổ, tịch điền sau Tết, vừa lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường trong không gian đô thị. Tại chương trình, các đơn vị đã trao tặng cây xanh trồng lưu niệm trong khuôn viên di tích và gửi tặng hàng nghìn cây cho đoàn viên, thanh niên thành phố.

Với những ý nghĩa nhân văn và giá trị lịch sử sâu sắc, Lễ Khai hạ - Cầu an tại Lăng Ông Tả quân Lê Văn Duyệt đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch chính thức công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào ngày 4/4/2022. Việc giữ gìn lễ hội này chính là giữ gìn "cái hồn" của vùng đất Gia Định - Sài Gòn xưa trong lòng một TP Hồ Chí Minh không ngừng hội nhập và phát triển.