Người trẻ đưa văn hóa Việt hiện diện trên không gian thực và không gian số

VTV.vn - Bằng những cách làm sáng tạo, nhiều người trẻ đang đưa di sản văn hóa Việt hiện diện trong đời sống và trên các nền tảng số.

Ảnh: Phường Bách Nghệ

Ảnh: Phường Bách Nghệ

Tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam ngày 13/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phát triển văn hóa trong cả không gian thực và không gian số, gắn bảo tồn với sáng tạo để hình thành tri thức mới, tài sản trí tuệ, sản phẩm và thị trường văn hóa.

Tinh thần này đang được thể hiện qua những hoạt động cụ thể của các nhóm sáng tạo trẻ. Những chuyến trải nghiệm làng nghề, video kể chuyện lịch sử, văn hóa trên mạng xã hội hay các lớp học nghệ thuật diễn xướng dân gian đang mở thêm cơ hội để công chúng tìm hiểu, thưởng thức và trực tiếp tham gia gìn giữ di sản.

Người trẻ đưa văn hóa Việt hiện diện trên không gian thực và không gian số- Ảnh 1.

Với những cách làm sáng tạo các bạn trẻ đang đưa văn hóa Việt hiện diện trên không gian thực và không gian số (Ảnh: Xin chào Việt Nam)

Kết nối làng nghề với đời sống hiện đại

Gắn bó với những sản phẩm mây tre, sơn mài, tranh dân gian từ thuở nhỏ, Ngô Quý Đức bắt đầu tìm về các làng nghề ven đô Hà Nội năm 2006, sau đó mở rộng hành trình đến nhiều địa phương trên cả nước. Qua những chuyến khảo sát, anh nhận thấy nhiều nghệ nhân có tay nghề cao nhưng sản phẩm thủ công ngày càng khó tìm chỗ đứng trong đời sống hiện đại do mẫu mã chậm đổi mới, thị trường tiêu thụ hạn chế.

Người trẻ đưa văn hóa Việt hiện diện trên không gian thực và không gian số- Ảnh 2.

Anh Ngô Quý Đức dành rất nhiều tâm huyết cho việc kết nối và gìn giũ các làng nghề truyền thống (Ảnh: Phường Bách Nghệ)

Năm 2020, anh khởi xướng dự án Về Làng vừa quảng bá trên các nền tảng mạng xã hội vừa tổ chức các chuyến trải nghiệm để công chúng, đặc biệt là người trẻ, trực tiếp tìm hiểu nghề truyền thống, quan sát quy trình chế tác và học nghề từ nghệ nhân. Theo Ngô Quý Đức, khó khăn lớn của nghề thủ công Việt Nam là thiếu sự liên kết giữa nghệ nhân, người làm thiết kế và chuyên gia đánh giá công năng sản phẩm. 

Để khắc phục, anh cùng các cộng sự phối hợp với các cơ sở sản xuất cải tiến mẫu mã, tìm hướng phát triển du lịch và mở rộng thị trường, giúp sản phẩm phù hợp với nhu cầu sử dụng mà vẫn giữ được đặc trưng truyền thống. Một kết quả nổi bật của hành trình này là việc phục dựng thành công Liễn làng Chuồn, dòng tranh chữ dân gian từng thất truyền ở Huế. Nhóm đã tìm kiếm tư liệu cũ, ứng dụng công nghệ số để khôi phục hình ảnh, kết nối nghệ nhân làng Thanh Liễu (Hải Phòng) khắc mộc bản, tái hiện kỹ thuật in tranh truyền thống. Dự án được giới thiệu tới công chúng đầu năm 2026, mở ra cơ hội đưa dòng tranh trở lại đời sống.

Người trẻ đưa văn hóa Việt hiện diện trên không gian thực và không gian số- Ảnh 3.

Với tâm huyết và nỗ lực Ngô Quý Đức và các cộng sự đã phục dựng thành công Liễn làng Chuồn dòng tranh dân gian từng thất truyền ở Huế (Ảnh: Phường Bách Nghệ)

Tiếp nối Về Làng, Ngô Quý Đức xây dựng Phường Bách Nghệ, không gian kết nối nghệ nhân, nghệ sĩ và công chúng thông qua hoạt động nghiên cứu, sáng tạo, trải nghiệm nghề thủ công. Dự án hướng đến phát triển các sản phẩm văn hóa có tính ứng dụng, đồng thời tạo thêm cơ hội hợp tác giữa những người làm nghề. Phường Bách Nghệ đã trở thành thành viên Mạng lưới Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội. Đây là cơ hội để dự án mở rộng kết nối, đưa sản phẩm thủ công tiếp cận nhiều nhóm công chúng, góp phần tạo sinh kế cho nghệ nhân và duy trì những nghề truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.

Kể chuyện văn hoá trên nền tảng số

Với nhóm sáng tạo nội dung Xin Chào Việt Nam, mạng xã hội là nơi những câu chuyện lịch sử, phong tục và nghệ thuật dân gian có thể tiếp cận đông đảo công chúng, nhất là giới trẻ.

Trong hơn ba năm hoạt động, Xin Chào Việt Nam đã thực hiện hàng trăm video và chiến dịch truyền thông văn hóa. Một số sản phẩm đạt hàng triệu lượt xem nhờ cách kể chuyện gần gũi, kết hợp hình ảnh, đồ họa và nhịp dựng phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin trên các nền tảng trực tuyến.

Người trẻ đưa văn hóa Việt hiện diện trên không gian thực và không gian số- Ảnh 4.

Anh Phạm Đức Long - Giám đốc sản xuất đồng thời cũng là người trức tiếp kể chuyện trong các video của Xin Chào Việt Nam (Ảnh: Xin Chào Việt Nam)

Các chủ đề nhóm khai thác khá đa dạng, từ lịch sử, di sản vật thể, phong tục, tri thức bản địa đến những loại hình nghệ thuật như chèo, tuồng, xẩm, hát xoan và múa rối nước. Theo các thành viên, khó khăn khi tiếp cận nghệ thuật truyền thống đôi khi bắt nguồn từ việc người xem chưa hiểu nội dung tác phẩm. Với một vở chèo, nếu chưa nắm được cốt truyện, hoàn cảnh nhân vật và ý nghĩa của lời hát, khán giả khó theo dõi trọn vẹn diễn biến trên sân khấu.Từ nhận thức ấy, Xin Chào Việt Nam chú trọng giải thích những kiến thức nền, giúp người xem hiểu câu chuyện, bối cảnh và đặc trưng của từng loại hình nghệ thuật. Nội dung được chọn lọc từ quá trình nghiên cứu tài liệu, sau đó chuyển thành những video có thời lượng phù hợp với môi trường mạng xã hội.

Người trẻ đưa văn hóa Việt hiện diện trên không gian thực và không gian số- Ảnh 5.

Nhóm luôn tỉ mỉ trong việc tìm hiểu tư liệu và dàn dựng các video (Ảnh: Xin chào Việt Nam)

Cách làm này đòi hỏi các thành viên dành nhiều thời gian tìm hiểu, đối chiếu thông tin và lựa chọn hình thức thể hiện. Khối lượng tư liệu lịch sử, văn hóa lớn cũng là một trong những áp lực mà nhóm thường xuyên phải đối mặt. Ngoài sản xuất video, Xin Chào Việt Nam còn phối hợp với các đơn vị tổ chức sự kiện cộng đồng, chương trình biểu diễn, hoạt động giáo dục và phát triển sản phẩm ứng dụng chất liệu văn hóa. Nhóm cũng tham gia một số chiến dịch truyền thông, phổ biến pháp luật cùng Công an phường Dương Nội, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Ninh Bình và các đơn vị liên quan. Những nội dung mang tính chuyên môn được thể hiện qua hình ảnh và cách kể chuyện gần gũi để người dân dễ tiếp nhận.

Anh Phạm Đức Long - Giám đốc sản xuất dự án cho biết, mục tiêu sắp tới của Xin chào Việt Nam là xây dựng các bộ cẩm nang văn hóa Việt dành cho người nước ngoài. Nhóm dự kiến hệ thống hóa thông tin về di sản, phong tục, ẩm thực, điểm đến và đời sống văn hóa, giúp du khách quốc tế có thêm nguồn tài liệu khi muốn tìm hiểu về Việt Nam.

Đưa nghệ thuật truyền thống vào đời sống

Tại TP Hồ Chí Minh, Lục Phạm Quỳnh Nhi và Hà Đức Tùng đã cùng nhau sáng lập dự án Hiếu Văn Ngư và không gian văn hóa Nhã Tập Hiên. Đây là nơi nghiên cứu, truyền dạy và ứng dụng di sản, đặc biệt là nghệ thuật diễn xướng Nam Bộ.

Thành công đầu tiên của Hiếu Văn Ngư gắn với nghệ thuật hát bội. Nhóm đồng hành cùng Nhà hát Nghệ thuật Hát Bội TP Hồ Chí Minh, tổ chức các lớp học, chương trình trải nghiệm như Hát Bội 101, Ca Biện Phấn Hành và đổi mới cách quảng bá bằng đồ họa, nội dung truyền thông số. Qua đó, khán giả trẻ có cơ hội tìm hiểu những đặc trưng của hát bội trước khi đến rạp thưởng thức.

Người trẻ đưa văn hóa Việt hiện diện trên không gian thực và không gian số- Ảnh 6.

Chị Lục Phạm Quỳnh Nhi giới thiệu về Nghệ thuật Hát Bội cho du khách quốc tế (Ảnh: Hiếu Văn Ngư)

Công tác lưu trữ cũng ghi nhận những kết quả đáng tự hào. Tư liệu hát bội do nhóm thực hiện đã được giới thiệu trên nền tảng UNESCO ICHCAP, phát triển thành triển lãm tại Busan, Seoul (Hàn Quốc). Kho lưu trữ nhân vật hát bội còn xuất hiện trên Google Arts & Culture, góp phần giới thiệu nghệ thuật truyền thống Việt Nam đến khán giả quốc tế.

Tiếp nối những thành công này, năm 2024 không gian Nhã Tập Hiên ra đời. Tại đây thường xuyên diễn ra các chương trình đờn ca tài tử, cải lương, hòa tấu nhạc cụ dân tộc, lớp học ca cổ và những buổi trao đổi về lịch sử, nghệ thuật, khoa học. Các hoạt động thu hút nhiều thế hệ tham gia, từ người trẻ đến những người ở độ tuổi 50, 60.

Người trẻ đưa văn hóa Việt hiện diện trên không gian thực và không gian số- Ảnh 7.

Một buổi workshop về diễn xướng Nam Bộ tại Nhã Tập Hiên (Ảnh: Hiếu Văn Ngư)

Trong quá trình vận hành, Quỳnh Nhi phụ trách định hướng nội dung, phối hợp với các nhà nghiên cứu; Đức Tùng đảm nhiệm tổ chức chương trình, thiết kế sân khấu và các hoạt động kỹ thuật. Thời gian tới nhóm tiếp tục mở rộng việc lưu trữ dân ca Nam Bộ, tổ chức truyền dạy và phát triển các hoạt động giao lưu văn hóa. Qua các lớp học, chương trình biểu diễn và kho tư liệu trực tuyến, Hiếu Văn Ngư và Nhã Tập Hiên tạo thêm cơ hội để công chúng tìm hiểu, thực hành và thưởng thức di sản, đồng thời lưu giữ nguồn tư liệu cho các thế hệ sau.

Tin liên quan

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bình luận không đăng nhập

Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.