Nhiếp ảnh gia của những khoảnh khắc không lặp lại

Có những cảnh tượng chỉ diễn ra trong tích tắc - và biến mất mãi mãi. Với nhiếp ảnh gia Chris Fallows, việc ghi lại những khoảnh khắc đó vừa là may mắn, vừa là cuộc chạy đua với thời gian, khi chính những sinh vật ông theo đuổi cũng đang dần biến mất khỏi tự nhiên.

Chris Fallows là một trong những nhiếp ảnh gia động vật hoang dã nổi bật của Nam Phi, người đã dành hơn ba thập kỷ để theo đuổi những khoảnh khắc hiếm có của tự nhiên. Ông được biết đến rộng rãi với loạt ảnh về cá mập trắng lớn - đặc biệt là những cú “phóng mình” khỏi mặt nước (breaching) ngoạn mục, ghi lại ở vùng biển False Bay, gần Cape Town.

Không dừng lại ở việc ghi hình, Fallows còn được xem như một nhà quan sát thực địa với đóng góp đáng kể cho nghiên cứu khoa học. Trong nhiều năm, ông đã theo dõi và ghi nhận hàng nghìn hành vi săn mồi của cá mập trắng, góp phần giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về loài vật vốn bị bao phủ bởi nhiều định kiến và nỗi sợ.

Khi Chris Fallows lần đầu đặt chân xuống vùng biển False Bay, gần Cape Town (Nam Phi), ông bắt gặp một thế giới sống động đến choáng ngợp. Đó là nơi cá mập trắng lớn thống trị, săn hàng chục nghìn con hải cẩu sinh sống trên mỏm đá Seal Island.

Ông đã ghi lại được những khoảnh khắc ngoạn mục nhất của tự nhiên: một con cá mập nặng cả tấn lao vọt lên khỏi mặt nước, ngoạm con mồi ngay giữa không trung. Những bức ảnh này làm nên tên tuổi của ông. Trong khung hình, con vật như lơ lửng giữa không trung, vừa dữ dội vừa đẹp đến nghẹt thở.

Nhưng với Fallows, nhiếp ảnh không bắt đầu từ những khoảnh khắc ngoạn mục ấy. Nó bắt đầu từ rất sớm - gần như từ khi ông còn chưa kịp hiểu thế giới.

Với nhiều người, thiên nhiên là nơi để khám phá. Với Chris Fallows, đó là nơi ông thuộc về. Sinh ra tại Nam Phi, Fallows có chuyến safari đầu tiên khi mới hai tuổi. Một trong những ký ức tuổi thơ rõ nét nhất của Chris là bị một con lợn rừng đuổi, phải trèo lên cây để thoát thân.

Năm 2001, Fallows đưa thuyền ra vùng biển gần Seal Island, kéo theo một mồi nhử hình hải cẩu với hy vọng ghi lại cảnh cá mập săn mồi. Sau gần một giờ không có kết quả, ông vẫn kiên trì chờ đợi. Rồi bất ngờ, một con cá mập trắng lao vọt lên.

Máy ảnh của ông liên tục bấm. Tất cả diễn ra trong khoảng bảy giây. Khi đó, vẫn dùng máy chụp phim nên ông không thể xem lại ngay để biết mình có “bắt” được khoảnh khắc đó hay không. “Tôi đã phải chờ cả cuối tuần. Đến thứ Hai tuần sau đó, khi bước vào phòng rửa ảnh, mọi người đều vỗ tay” - Chris Fallow nhớ lại.

Bức ảnh - sau này được biết đến với tên gọi Air Jaws - đã thay đổi cuộc đời ông. Nó xuất hiện trên báo chí và tạp chí khắp thế giới, đưa Fallows trở thành một trong những nhiếp ảnh gia động vật hoang dã nổi tiếng nhất.

Nhưng đằng sau một khoảnh khắc chỉ kéo dài vài giây là hàng trăm ngày chờ đợi. Có những thời điểm, ông dành tới 100 ngày ngoài thực địa chỉ để đổi lấy vài bức ảnh.

Điều khiến Fallows khác biệt không chỉ nằm ở những bức ảnh. Ông không đơn thuần “săn” khoảnh khắc, mà còn nghiên cứu đối tượng của mình với độ sâu của một nhà khoa học. Trong nhiều năm, ông đã ghi nhận hơn 9.500 hành vi săn mồi của cá mập trắng, xây dựng một trong những cơ sở dữ liệu lớn nhất thế giới về loài vật này. Ông cũng là người đầu tiên ghi nhận và đưa hiện tượng cá mập “bay” - breaching - ra ánh sáng từ giữa thập niên 1990.

Với Fallows, để chụp được một bức ảnh tốt, trước hết phải hiểu con vật trước ống kính. Và để hiểu, không có cách nào khác ngoài việc ở đủ lâu trong thế giới của chúng. Ông thường chụp ở khoảng cách rất gần, thậm chí lặn xuống nước mà không dùng lồng bảo vệ - điều khiến nhiều người cho là liều lĩnh. Nhưng với ông, đó là cách duy nhất để có được những khung hình chân thực.

Trong hành trình ấy, người đồng hành quan trọng nhất của ông là vợ - Monique. Bà không chỉ hỗ trợ mà còn giúp đảm bảo an toàn, nhờ khả năng đọc hiểu hành vi động vật và định vị thời điểm thích hợp để chụp ảnh.

Khoảng 10 năm trước, cá mập trắng tại False Bay bắt đầu biến mất khiến những bức ảnh của ông mang thêm một ý nghĩa khác: lưu giữ những gì có thể không còn tồn tại trong tương lai.

Fallows còn ghi lại nhiều câu chuyện khác của thế giới hoang dã. Một trong số đó là bức ảnh Defiance - ghi lại khoảnh khắc một đàn voi băng qua lòng hồ khô cạn tại Công viên quốc gia Amboseli (Kenya), dẫn đầu là một con voi cái với cặp ngà dài hiếm có.

Trong bối cảnh nạn săn trộm ngà voi vẫn diễn ra, những cá thể như vậy ngày càng hiếm. Con voi đầu đàn trong bức ảnh, theo Fallows, là biểu tượng của sự sống sót - khi nó vượt qua bẫy và súng săn, đồng thời bảo vệ được cả đàn của mình.

Ở một góc khác của đại dương, ông tìm thấy hy vọng từ sự phục hồi của cá voi lưng gù. Kể từ khi lệnh cấm săn bắt cá voi thương mại có hiệu lực năm 1985, số lượng loài này đã tăng đáng kể.

Với Fallows, nhiếp ảnh không phải là đích đến. Đó là phương tiện. Cùng với vợ, ông sử dụng lợi nhuận từ việc bán ảnh để đầu tư vào các dự án bảo tồn. Năm 2017, họ mua hơn 24ha đất tại Nam Phi để phục hồi môi trường sống và đang tiếp tục mở rộng quy mô tại Namibia nhằm tạo ra các hành lang sinh thái cho động vật hoang dã.

Chris Fallows tin rằng, mỗi người đều có thể góp phần bảo vệ thiên nhiên, bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất. “Đừng vứt nhựa xuống nước… tôi đã thấy quá nhiều động vật bị mắc kẹt trong rác thải nhựa,” ông nói.